Τι είναι –άραγε – ο μοναχισμός;

Κωδικός Πόρου: 00285-117544-2756
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 21/06/12 16:42
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Χριστιανισμός και Θρησκείες, 00285-117544-2756




Περιγραφή:

Τι είναι –άραγε – ο μοναχισμός;

Πόσοι εξ ημών θα μπορούσαμε να απαρνηθούμε τα εγκόσμια και να προσηλωθούμε εφόρου ζωής στην πίστη και στην προσευχή; Μεγάλη η δύναμη της ψυχής και της μεγαλοσύνης της!... Τι είναι -άραγε- ο μοναχισμός;

ΕΙΝΑΙ αλήθεια, ότι με την έννοια «αναχώρηση» (1), «αναχωρητισμός» (2) ή «μοναχισμός» (3) ονομάστηκε ένα ισχυρό κίνημα, που πρωτοεμφανίστηκε στους κόλπους της Εκκλησίας γύρω στον 4ο μ.. αιώνα, με βασικό χαρακτηριστικό την απομάκρυνση από την κοινωνία προς τις ερήμους και τα σπήλαια της γης.

Η καλύτερη μάλλον εξήγηση του φαινομένου εντοπίζεται στη διάθεση αντίδρασης ορισμένων διορατικών προσώπων για την εκκοσμίκευση της Εκκλησίας και τη συνακόλουθη ηθική κατάπτωσή της. Οφείλουμε πάντως να διευκρινίσουμε ότι η αναχώρηση ως κοινωνικοθρησκευτικό κίνημα μπορεί να εμφανίζεται επίσημα τον 4ο αι. αλλά υπήρχε σε νηπιακή βέβαια φάση από τα πρωτοχριστιανικά χρόνια.

Μεγάλη σημασία για τη διαμόρφωση του αναχωρητισμού διαδραμάτισε και η σκληρή συμπεριφορά των Ρωμαίων αυτοκρατόρων προς τους Χριστιανούς με τους διωγμούς.

Την αντίληψη αυτή για τον χριστιανισμό εκμεταλλεύτηκαν διάφοροι παράγοντες για να αποδώσουν στους χριστιανούς την ευθύνη για πολλές συμφορές και πράξεις του κράτους (π.χ. η πυρκαγιά στη Ρώμη για την οποία ήταν υπεύθυνος ο Νέρων αποδόθηκε στους χριστιανούς). Κυρίως όμως η άρνηση του χριστιανισμού να λατρεύσει τον αυτοκράτορα, παρά το γεγονός της πολιτικής υποταγής του σε αυτόν, οδήγησε το επίσημο κράτος στη οργάνωση διωγμών εναντίον των χριστιανών, οι οποίοι γενικά διακρίνονται σε μερικούς (64-250) και σε γενικούς (250-313), για τους οποίους θα χρειαστεί να γράψουμε ένα ειδικό κεφάλαιο.

Έτσι, πλήθος χριστιανών κρύβονταν από τους διώκτες τους στις ερήμους, όπου σιγά σιγά διαμόρφωσαν το κίνημα της αναχώρησης. Από ιστορικές μαρτυρίες πληροφορούμαστε ότι στα χρόνια του Μεγάλου Αντωνίου γύρω στους 5.000 αναχωρητές είχαν γεμίσει την έρημο της Νιτρίας και τα περίχωρά της.

Όλοι αυτοί καταφρονώντας τις ιδιαίτερα δυσμενείς καιρικές συνθήκες και τις δυσκολίες διαβίωσης αφιερώθηκαν ολοκληρωτικά στο Θεό και τη μετάνοια και ζώντας με ψωμί και νερό υπηρετούσαν σιωπηλά την εκκλησία. Αυτό φανερώνει, αν μη τι άλλο, ότι η αναχώρηση είναι ένα εκκλησιοκεντρικό φαινόμενο με στενή αναφορά και σύνδεση ως προς τη διακονία της Εκκλησίας. Αυτό επιβεβαιώνεται άλλωστε από την τακτική προσέλευση και συγκέντρωσή τους στον πλησιέστερο ναό για να συμπροσευχηθούν, να πάρουν την ευλογία της Εκκλησίας και να μεταλάβουν τη Θεία Κοινωνία.

Για να κλείσουμε την αναφορά αυτή στην αναχώρηση συγκεφαλαιώνοντας όσα είπαμε αρκεί να σταθούμε στη γνώμη ενός αναχωρητή συγγραφέα για την αναχώρηση. Λέει λοιπόν ο άγιος Ιωάννης της κλίμακος ότι η αναχώρηση είναι το διαρκές ξεπέρασμα της φύσεως, ο βιασμός της φύσης, η τάξη και κατάσταση ασωμάτων όντων. (4)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

(1) αναχώρηση
η (AM ἀναχώρησις)· η ενέργεια του αναχωρώ· || (αρχ. -μσν.) (για ασκητή) η αποχώρηση, η απομάκρυνση από την εγκόσμια ζωή· || (αρχ.)· 1. απομάκρυνση από κάπου, ξεκίνημα· 2. τόπος κατάλληλος για υποχώρηση, καταφύγιο.

(2) αναχωρητισμός
ο· η τάση για ασκητική ζωή, η ροπή προς τη ζωή του μοναχού.

(3) μοναχισμός
ο (Μ μοναχισμός)· ο τρόπος ζωής μοναχών που γίνεται με σκοπό την αποκοπή από τα εγκόσμια και την πληρέστερη αφιέρωση στην προσευχή και στη μετάνοια για την πνευματική τελείωση με ποικίλες μορφές θεσμικής και προσωπικής πνευματικότητας, όπως, λ.χ., νηστείες, εγκράτεια, κοινοκτημοσύνη, προτεραιότητα στα πνευματικά έναντι τών υλικών, ποικίλες πνευματικές ασκήσεις, με τελικό σκοπό την ένωση με τον θεό.
[ΕΤΥΜΟΛ. < μοναχός + κατάλ. -ισμός*]. (Πάπυρος, Μέγα Λεξικό τςη Ελληνικής Γλώσσας)

(4) Βλέπε και εγκυκλοπαίδειες ΤΟΜΗGold, ΔΟΜΗ και άλλες.