Τι λέει το Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ για τον Αριστοτέλη;

Κωδικός Πόρου: 00285-114784-1088
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 06/09/11 16:42
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Τί Εστιν Αλήθεια;, 00285-114784-1088




Περιγραφή:

Τι λέει το Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ για τον Αριστοτέλη;

Διαβάστε σήμερα για τον Αριστοτέλη και τον Περίπατο ή πώς ο Σταγειρίτης φιλόσοφος, παρά το γεγονός ότι διατήρησε χαμηλούς τόνους σε ό,τι αφορά την αθηναϊκή εσωτερική και εξωτερική πολιτική, προς το τέλος της ει­κοσαετούς σταδιοδρομίας του στην Ακαδημία ενεπλάκη στα τρέχοντα θέματα!..


Ο Αριστοτέλης και ο Περίπατος

Ο Αριστοτέλης στην Ακαδημία.

Ο Αριστοτέλης, «ο γνησιότερος των μαθητών του Πλάτωνα», σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, γεννήθηκε το 384 π.Χ. στη βορειοελλαδική παραλιακή πόλη των Σταγίρων, αποικία που μιλούσε την ιωνι­κή διάλεκτο, στη χερσόνησο της Χαλκιδικής, την οποία είχαν ιδρύσει άποικοι από τα νησιά της Εύβοιας και της Άνδρου. Είχε μία αδελφή, που λεγόταν Αριμνήστη, και έναν αδελφό, τον Αρίμνηστο. Ο αδελφός του πέθανε άτεκνος και ο Αριστοτέλης μερίμνησε στη διαθήκη του να ανεγερθεί άγαλμα στη μνήμη του. Ο πατέρας του ονομαζόταν Νικόμαχος και ήταν μέλος της ιατρικής αδελφότητας των Ασκληπιαδών και ια­τρός στην Αυλή του Αμύντα Γ', βασιλέα της Μα­κεδονίας, πατέρα του Φιλίππου και παππού του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η μητέρα του Αριστοτέ­λη, η Φαιστίς, προερχόταν, επίσης, από οικο­γένεια συνδεδεμένη με τους Ασκληπιάδες, από τη Χαλκίδα της Εύβοιας, όπου κατείχε πατρο­γονικό κτήμα. Παρά τις σχέσεις της οικογένει­ας του με την ιατρική, είναι αμφίβολο εάν ο ίδιος γνώρισε την άσκηση του ιατρικού επαγγέλμα­τος κατά την παιδική ηλικία του, διότι και οι δύο γονείς του πέθαναν όταν ήταν πολύ μικρός. Τον μεγάλωσε ο κηδεμόνας του, ο σύζυγος της αδελφής του Αριμνήστης, ο οποίος ονομα­ζόταν Πρόξενος και κατα­γόταν από τον Αταρνέα, της Αιολίας.
Μεγαλύτερη σημα­σία για τη μεταγενέστε­ρη φιλοσοφική σταδιο­δρομία του Αριστοτέλη εί­χε το γεγονός ότι γεννήθη­κε και μεγάλωσε ανάμεσα σε ξένους», δηλαδή σε μία οι­κογένεια που συνδεόταν μεν επαγγελματικά με τη μακεδο­νική Αυλή στην Πέλλα, αλλά που οι δεσμοί της, οι πολιτιστικές παραδόσεις και η πνευματική κληρονομιά της (στην οποία πε­ριλαμβανόταν η τοπική ελληνική διάλεκτος) φαίνονταν «ξένες» στα μάτια της μακεδονικής κοινωνίας. Για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του ως εφήβου και ενήλικα έζησε ως ξένος, κάτοικος αλλά ποτέ πολί­της στην πόλη που τον φιλοξενούσε. Δεν υπάρχουν στοιχεία που θα ερμήνευαν τους λόγους για τους οποίους ο Πρόξενος έστει­λε το νεαρό Αριστοτέλη, σε ηλικία 17 ετών, στην Αθήνα, για να διευρύνει τις σπουδές του στην Ακαδημία. Η Ακαδημία ήταν γνωστή για τις μα­θηματικές, πολιτικές, επιστημολογικές και ηθι­κές έρευνες της, δεν είχε, όμως, ενδιαφέροντα για την ιατρική, τη βιολογία ή τη ρητορική, η οποία αποτελούσε το προϊόν της ανώτερης εκ­παίδευσης σε διαφορετικά θεσμικά πλαίσια. Από όσα γνωρίζουμε, στην εικοσαετή -μέχρι τότε-ιστορία της Ακαδημίας των Αθηνών, κανένας άλλος Μακεδόνας δεν είχε αναζητήσει σ' αυτήν ανώτερη παιδεία. Ούτε και η σταδιοδρομία του Αριστοτέλη δημιούργησε κάποια σχέση με την Ακαδημία, ώστε να ακολουθήσουν το παράδειγμα του άλλοι Μακεδόνες. Επίσης, δεν είναι βέβαιο πού έζησε ο Αριστοτέλης ή με τι ασχολήθηκε, πριν από τη εγκατάσταση του στην Αθήνα. Μία λογική υπόθεση είναι ότι πήγε στην πόλη αυτή, πολιτιστικό κέντρο αναγνωρισμένου κύρους, από το σπίτι του γαμπρού του και της αδελφής του στον Αταρνέα39. Πιθανώς, η κυκλοφορία ορι­σμένων σωκρατικών διαλόγων του Πλάτωνα προσείλκυσε την προσοχή του Προξένου ή του ίδιου του Αριστοτέλη.
Όταν ο νεαρός Αριστοτέλης πήγε στην Ακα­δημία το 367 π.Χ., ο Πλάτων, που ήταν ήδη πά­νω από εξήντα ετών, βρισκόταν στη Σικελία, όπου εισήγαγε το νεαρό Διονύσιο Β' στη ζωή της φιλοσοφίας, και η Ακαδημία βρισκόταν στα χέρια του Ευδόξου του Κνιδίου, ο οποίος ήταν προσανατολισμένος στις επιστήμες (βλ. πιο πά­νω). Ο Ευδοξος και ο οπαδός του Κάλλιππος ο Κυζικηνός, που έζησε με τον Αριστοτέλη στην Αθήνα, πρέπει να ήταν οι πρώτοι διδάσκαλοι του νεαρού Σταγειρίτη, αν και υποθέτουμε ότι τα έργα του Πλάτωνα, που κυκλοφορούσαν και συζητούνταν στην Ακαδημία, θα επηρέασαν εξίσου την πνευματική ανάπτυξη του. Αργότε­ρα, ο Αριστοτέλης επαίνεσε τον Εύδοξο για τον αυτοέλεγχο του, ο οποίος καθιστούσε πειστι­κό το επιχείρημα του -άποψη καθόλου ιδιοτε­λής-, ότι η ηδονή αποτελεί το αγαθό: «Τα επι­χειρήματα του Ευδόξου γίνονταν αξιόπιστα πε­ρισσότερο λόγω του εξαιρετικού χαρακτήρα του, παρά λόγω της αξίας τους καθ' εαυτής», ήταν η ετυμηγορία του Αριστοτέλη για τη σχε­τική συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στα πρώτα χρόνια του βίου της Ακα­δημίας (Ηθικά Νικομάχεια, Γ, 1172b 9017).
Την εποχή που ο Αριστο­τέλης πήγε στην Ακαδημία, τα περισσότερα μέλη της ήταν ξέ­νοι που ενδιαφέρονταν για τα μαθηματικά και την αστρονο­μία και είχαν από την αρχή ακο­λουθήσει τον Ευδοξο στην Αθή­να, από τη σχολή που είχε στην Κυζικο (βλ. πιο πάνω). Άλλα μέ­λη, μεταξύ των οποίων και ο φίλος του Αριστοτέλη Εύδημος ο Κύπριος, είχαν πάει στην Ακα­δημία για να ασχοληθούν με ηθικές και πολιτικές συζητή­σεις. Θα μπορούσαμε να υπο­θέσουμε ότι σε ορισμένες πε­ριπτώσεις αυτό συνέβη λόγω των αρνητικών πολιτικών συν­θηκών που επικρατούσαν στις πατρίδες τους. Ο Εύδημος, ως εξόριστος, ανέπτυξε πολιτική δραστηριότητα κατά της τυ­ραννίας, της οποίας είχε πέσει θύμα στην πατρίδα του την Κύ­προ, ασθένησε, όμως, και πα­ραλίγο θα πέθαινε στη θεσσα­λική πόλη των Φερών, την οποία έζησε να δει ελευθερωμένη από το βάναυσο κα­θεστώς του τυράννου Αλεξάνδρου. Αλλά το όνει­ρο του να επιστρέψει κάποια ημέρα σε μία Κύ­προ, επίσης, απελευθερωμένη από την τυραν­νία ματαιώθηκε στη Σικελία, όπου ενώθηκε με τον Δίωνα, τον Τιμωνίδη τον Λευκάδιο και άλ­λους Ακαδημαϊκούς, περί το 354 π.Χ., στην προ­σπάθεια τους να ανατρέψουν τον Διονύσιο Β'. Η σχέση του Αριστοτέλη με αυτές τις πολιτικές εξελίξεις υπήρξε μόνο φιλολογική, υπό την έν­νοια ότι απαθανάτισε τη φιλία του με το σφαγιασθέντα Εύδημο σε ένα διάλογο υπό τον τί­τλο Εύδημος. Δεν γνωρίζουμε για ποιο λόγο η παλαιότερη εργασία του για την ηθική φέρει, επίσης, στον τίτλο της το όνομα του Ευδήμου (Ηθικά Ευδήμεια).
Οι μαρτυρίες για τις προσωπικές σχέσεις του Πλάτωνα με τον εικοσάχρονο Αριστοτέλη, μετά την επιστροφή του στην Ακαδημία το 364 π.Χ., είναι κυρίως ανεκδοτολογικού χαρακτή­ρα, στην καλύτερη περίπτωση ενδεικτικές, στη χειρότερη απλώς φανταστικές ή προκατειλημ­μένες αφηγήσεις. κατηγορείται για κοινοτοπία, επειδή συγκέ­ντρωνε παροιμίες. Πράγματι, η διατήρηση πα­ροιμιών από την ελληνική αρχαιότητα οφείλε­ται εν πολλοίς στις προσπάθειες του Αριστοτέ­λη και των οπαδών του.
Αν και ο Αριστοτέλης διατήρησε χαμηλούς τόνους σε ό,τι αφορά την αθηναϊκή εσωτερική και εξωτερική πολιτική, προς το τέλος της ει­κοσαετούς σταδιοδρομίας του στην Ακαδημία ενεπλάκη στα τρέχοντα θέματα. Όταν ο Φίλιπ­πος κατέκτησε την Όλυνθο, το 348 π.Χ., τα αι­σθήματα κατά της Μακεδονίας -τα οποία όξυ νε περισσότερο η κυριαρχική επιρροή του Δη­μοσθένη και άλλων πολιτικών που αντιτίθονταν στον Φίλιππο-, έκαναν την παραμονή του Αρι­στοτέλη στην Αθήνα άβολη, αν όχι επικίνδυνη. Ως μέτοικος που είχε δεσμούς με τη Μακεδο­νία και ως διανοούμενος σε μία πόλη που οι πε­ρισσότεροι διανοούμενοι αντιμετώπιζαν ευμε­νέστερα τον Φίλιππο παρά την Περσία, ο Αρι­στοτέλης έγινε στόχος πολιτικής εχθρότητας. Είναι πιθανόν ότι αναγκάσθηκε να φύγει από την Αθήνα μερικούς μήνες πριν από το θάνατο του Πλάτωνα, το 347 π.Χ.

Συνεχίζεται…

ΠΗΓΗ: Πανεπιστήμιο Καίμπριτζ: «Ιστορία τα Αρχαίας Ελλάδας», 7ος Τόμος.