Με τι έμοιαζε το Ηρώδειο την εποχή του Περικλή;

Κωδικός Πόρου: 00285-114729-1601
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 19/11/11 16:04
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Τέχνη και Πολιτισμός!.., 00285-114729-1601




Περιγραφή:

Με τι έμοιαζε το Ηρώδειο την εποχή του Περικλή;

Διαβάστε τι αναφέρει ο Πλούταρχος, αλλά και σύγχρονοι ερευνητές, που άλλοι θέλουν το Ωδείο του Ηρώδου του Αττικού να μοιάζει με τη σκηνή του μεγάλου βασιλέα των Περσών, άλλοι του μεγάλου βασιλιά των Ελλήνων και άλλοι με τη σκηνή του … Μωϋσή!!


ΕΙΝΑΙ γνωστό ότι το Ωδείο του Ηρώδη Αττικού, ευρύτερα γνωστό ως «Ηρώδειο», βρίσκεται στη Νότια κλιτύ της Ακρόπολης, επί της σημερινής οδού Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Η είσοδος γίνεται από τον πεζόδρομο της οδού Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Καθώς ο χώρος βρίσκεται κοντά στο κέντρο της πόλης, η πρόσβαση είναι εξαιρετικά εύκολη.
Υπάρχουν, λοιπόν, διάφορες απόψεις για τη μορφή που είχε αυτό το Ωδείο κατά την αρχαιότητα, όπως τουλάχιστον γράφεται μέσα  στο βιβλίο του Άγγελου Π. Σακκέτου: "Οι δολοφόνοι της ιστορίας", όπου, μεταξύ άλλων, παρατηροιύνται τα εξής:

«Ως προς το Ωδείον – σύμφωνα με τον Πλούταρχον18 – κατά μεν την εσωτερικήν διάταξιν ήτο πολύεδρον και με πολλούς κίονας, είχε δε κεκλιμένην και κατωφερή την οροφήν, εις εν σημείον κορυφουμένην. Λέγουν ότι έγινε κατ’ εικόνα και μίμησιν της σκηνής του βασιλέως (των Περσών) , υπό την επιστασίαν του Περικλέους και τούτο.»

Το Ωδείον, ως γνωστόν, ήτο θέατρον προωρισμένον δια μουσικήν και άσματα, προς τούτο δε – η δι’ ακουστικούς λόγους και όχι προς μίμησιν της σκηνής του Ξέρξου – είχε την οροφήν κωνικήν, όπως τουλάχιστον μας διαβεβαιώνει και ο σχολιαστής των Εκδόσεων του «Παπύρου». Δεν είναι άλλωστε τυχαίον, ότι τούτο επυρπολήθη κατά την άλωσιν των Αθηνών υπό του Σύλλα, ενώ ο Παυσανίας είναι εκείνος που μας διαβεβαιώνει ότι όταν ανοικοδομήθηκε το Ωδείον εδόθη εις αυτό το σχήμα της σκηνής του Ξέρξου.
– Γιατί; Δεν είναι περίεργον; Και ποιος θ’ απαντήση εδώ; Ας ερωτηθούν όσοι (και όσες) ευρίσκοντο δίπλα εις τον Ξέρξην…
Βεβαίως, για να μη βγάζουμε κι εμείς την ουρά μας απ’ έξω, υπήρχαν πολλοί κωμωδιογράφοι του καιρού εκείνου που διακωμωδούσαν το έργον του Περικλέους με περισσήν διάθεσιν. Ο Κρατίνος για παράδειγμα, εις τας «Θράσσας»19 του διακωμωδεί τον Περικλέα ως εξής:

«Προσέρχεται ο Ζεύς ο σχινοκέφαλος, ο Περικλής, που επάνω εις το κρανίον του έχει το ωδείον αφού απέφυγε το όστρακον.»20

Ως «όστρακον» ο Κρατίνος εννοεί τον εξοστρακισμόν, αλλά ας μη μείνωμε εδώ. Οι συκοφάντες του Περικλέους, από φθόνο, έφθασαν εις το σημείον να πουν ότι ο Φειδίας, προς χάριν του Περικλέους, υπεδέχετο ελευθέρας γυναίκας (πράγμα απαράδεκτον για τα ήθη της εποχής) δια να ιδούν τα έργα:

«Την διάδοσιν αυτήν εξεμεταλλεύθησαν οι κωμικοί και τον παρουσίασαν ως ακόλαστον διαβάλλοντες αυτόν δια την γυναίκα του Μενίππου ανδρός φίλου και υπ’ αυτόν στρατηγούντος, και δια τας ορνιθοτροφίας του Πυριλάμπους, ο οποίος ήτο φίλος του Περικλέους και εκατηγορείτο ότι έστειλε κρυφίως παγώνια εις τας γυναίκας με τας οποίας είχε σχέσεις ο Περικλής. Και πώς να εκπλαγή κανείς δι’ ανθρώπους, έχοντας ως επάγγελμα την διακωμώδησιν και ο οι οποίοι προσφέρουν εκάστοτε τας κακολογίας κατά των προυχόντων ως θυσίαν ευάρεστην εις τον φθόνον του πλήθους, ως εις κακόν δαίμονα, όταν και αυτός ο Στησίμβροτος ο Θάσιος ετόλμησε φοβεράν ασέβειαν να προσάψη εις τον Περικλή κατά της γυναικός του υιού του. Είναι δύσκολον να ευρεθή η ιστορική αλήθεια· και οι μεν μεταγενέστεροι έχουν τον καιρόν που παρεμβάλλεται και εμποδίζει την γνώσιν των πραγμάτων, η δε σύγχρονος ιστορία των πράξεων και των βίων, εν μέρει μεν ένεκα φθόνων και δυσμενείας, εν μέρει δε χαριζομένη και κολακεύουσα, παραμορφώνει και διαστρέφει την αλήθεια.»

Και αν αυτά λέγει και παραδέχεται ο Πλούταρχος κλείνοντας την υπ’ αρ. 13 παράγραφόν του σχετικώς με τον Περικλέα εις τους «Βίους Παραλλήλους» του, ας δούμε τώρα τι γράφει αμέσως πιο κάτω:

«Οι περί τον Θουκυδίδην ρήτορες εκραύγαζαν κατά του Περικλέους, ότι εσπαταλούσε τα χρήματα και κατέστρεφε τας προσόδους. Τότε εκείνος ηρώτησε τον λαόν εις την συνέλευσιν αν νομίζη ότι εδαπανήθησαν πολλά. Επειδή δε δεν απεκρίθησαν «πάμπολλα»; είπε: «Έστω λοιπόν δεν εδαπανήθησαν από τα δικά σας αλλ’ από τα δικά μου. Και εις τα μνημεία όμως θα θέσω την ιδικήν μου επιγραφήν». Μόλις είπε ταύτα ο Περικλής, είτε διότι εθαύμασαν την μεγαλοφροσύνην του, είτε διότι εζήλεψαν δια την δόξαν των έργων του, εφώναξαν λέγοντες να δαπανήση και να δώση από τα δημόσια χρήματα χωρίς καμμία φειδώ. Τέλος δε λόγῳ ανταγωνισμού προς τον Θουκυδίδην, ετέθη ζήτημα εξοστρακισμού ενός εκ των δύο και διέτρεξε κίνδυνον, αλλ’ εν τέλει και εκείνον εξώρισε και διέλυσε την αντίπαλον φατρίαν.»21

Τίθεται, λοιπόν το ερώτημα:
– Ένας άνθρωπος ο οποίος κατά τον Θουκυδίδην22 ήτο αφιλοκερδής και μη δωροδοκούμενος, όπως ο Περικλής, γιατί εσυκοφαντήθη και εμισήθη τόσο πολύ από ωρισμένους; Και ποίοι ήσαν αυτοί οι «ωρισμένοι»;
Ο ίδιος ο Πλούταρχος λέει ότι ο Περικλής ήτο τόσο τίμιος ώστε «μια
δραχμή μείζονα την ουσίαν ουκ εποίησεν ης ο πατήρ αυτῴ κατέλιπε.»23 Δηλαδή: Ούτε μία δραχμή δεν ηύξησε την περιουσίαν, την οποίαν του άφησε ο πατήρ του.
Προς τι, λοιπόν, το μίσος; Προς τι τόσες συκοφαντίες εις βάρος ενός ανθρώπου που κατά τον Πλούταρχον «παρέμεινεν άτρωτος από τα χρήματα, χωρίς να παραμελή εντελώς τα χρηματικά του συμφέροντα»;24 Ακόμη περισσότερον όταν είχε τόση καλωσύνην25 και αγάπη προς την Ελλάδα που έστειλε, έστω και χωρίς αποτελεσματικότητα, κήρυκες σε όλον τον κόσμον να προσέλθουν στην Ελλάδα όλοι αυτοί που πολέμησαν τους βαρβάρους για να φέρουν την οριστική ειρήνη;26

Ωστόσο, σύμφωνα με νεότερες έρευνες, που θα αποκαλύψουμε σε άλλο άρθρο, δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι το Ωδείο του Ηρώδη του Αττικού έμοιαζε περισσότερο με τη σκηνή του μεγάλου βασιλιά των Ελλήνων (Αλέξανδρου) και όχι με αυτή της σκηνής του βασιλέα των Περσών ή τη σκηνή του Μωϋσή.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
……………….

17 Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Περικλής, 12.

18 Όπως παραπάνω.

19 Γυναίκες εκ Θράκης· επιγραφή μιας των κωμωδιών του Κρατίνου.

20 Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Περικλής, 13.

21 Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Περικλής, 14.

22 Βιβλίον Β, 65.

23 Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Περικλής, 15.

24 Όπως παραπάνω, 16.

25 Ο Πλούταρχος διηγείται ένα εκπληκτικό παράδειγμα: Όταν ο Περικλής άκουσε ότι ο Αναξαγόρας παραμελημένος εκάλυψε την κεφαλήν του δια να πεθάνη εκ πείνης, έτρεξε προς αυτόν και έκλαιγε όχι γι’ αυτόν, αλλά δια τον ίδιον αφού θα έχανε τέτοιο φίλο. Οπότε ο Αναξαγόρας, ξεσκεπάζοντας την κεφαλήν του είπε προς αυτόν: «Ω, Περικλή, όποιος έχει ανάγκην από λυχνάρι, χύνει εις αυτό λάδι». (Περικλής, 16).

26 «Διηγήθην δε τα ανωτέρω, δια να δείξω το φρόνημα και την μεγαλοφροσύνην του Περικλέους», λέγει ο Πλούταρχος (Περικλής 17).

Επιμέλεια - Παρουσίαση:

ΜΑΡΙΑ ΨΙΛΟΠΟΥΛΟΥ

Ηθοποιός - Τραγουδίστρια