Τι το περίεργο γράφεται για τον Αλφειό και την Αρέθουσα;

Κωδικός Πόρου: 00285-112758-7093
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 05/05/15 20:48
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελληνική Μυθολογία, 00285-112758-7093




Περιγραφή:

Τι το περίεργο γράφεται για τον Αλφειό και την Αρέθουσα;

Σύμφωνα με τη Ελληνική Μυθολογία, η Αρέθουσα ήταν μία από τις νύμφες των δασών. Ήταν κόρη του Νηρέα και της Δωρίδας. Δεν ανταποκρίθηκε στην αγάπη του θεού Αλφειού και, όταν αυτός την καταδίωξε, κατέφυγε στη Σικελία, όπου η Άρτεμη τη μεταμόρφωσε σε πηγή. Ο Αλφειός απογοητευμένος έγινε ποτάμι και ενώθηκε με τα νερά της.. Η πηγή Αρέθουσα υπάρχει στο νησάκι Ορτυγία κοντά στις Συρακούσες και οι Συρακούσιοι πίστευαν ότι τα νερά της χύνονται υπογείως στον ποταμό Αλφειό της Πελοποννήσου.

ΑΛΦΕΙΟΣ ΚΑΙ ΑΡΕΘΟΥΣΑ

Πρώτη παραλλαγή. Η Αρέθουσα, μια Νύμφη της Αχαίας, γυρνούσε κάποτε από τη Στυμφαλία, όπου είχε πάει για κυνήγι. Κουρασμένη όπως ήταν, αποφάσισε να λουστεί στα νερά του Αλφει­ού για να δροσιστεί. Μόλις την αντίκρισε γυμνή ο Αλφειός, θαμπώθηκε από την ομορφιά της και την ερωτεύτηκε. Όταν φανέρωσε όμως το αίσθηματου στη Νύμφη, εκείνη για να γλιτώσει από τις ερωτικές εκδηλώσεις του, αναγκάστηκε να το βά­λει στα πόδια. Ο Αλφειός όρμησε πίσω της να την πιάσει. Όταν έφτασαν τρέχοντας στην Ηλεία, η Αρέθουσα κατάλαβε ότι είχε αποκάμει. Ο κίνδυ­νος να πέσει στα χέρια του μεγάλωνε από στιγμή σε στιγμή, και τότε απελπισμένη ζήτησε τη βοή­θεια της ' Αρτεμης. Η θεά την τύλιξε σ' ένα σύν­νεφο και την έφερε στο νησί Ορτυγία κοντά στις Συρακούσες της Σικελίας. Εκεί τη μεταμόρφωσε σε πηγή. Ο Αλφειός δεν δίστασε να διασχίσει το πέλαγος για να φτάσει σιμά της. Στο δρόμο πρό­σεχε να μην ανακατέψει τα νερά του με το αλμυ­ρό νερό της θάλασσας, για να μπορέσει να τα ενώσει με τα καθαρά νερά της Αρέθουσας όταν θα έφτανε στον προορισμό του.
Δεύτερη παραλλαγή. Η Αρέθουσα, σικελική νύμφη, ήταν σύζυγος του Αλφειού, του ποταμού στην Ηλεία. Ο ποταμός έσχιζε το πέλαγος, χωρίς να ανακατεύει τα νερά του με τη θάλασσα και έφτανε στην Ορτυγία, συχνά φορτωμένος με τα στεφάνια των ολυμπιονικών, για να τα χαρίσει στην καλή του. Η ευτυχία τους διακόπηκε όταν κάποτε τα νερά του Αλφειού μολύνθηκαν από το αίμα των νεκρών μιας μάχης που έγινε στις όχθες του. Ώσπου να καθαρίσουν τα νερά του ο Αλφειός δεν μπορούσε να ενωθεί με την Αρέθουσα για να μην τη μολύνει κι εκείνη.

Ανάλυση και σχόλια

Ποια είναι παλαιότερη από τις δύο παραλλαγές, δεν είναι εύκολο να κρίνουμε. Πολλοί θεωρούν παλαιότερη την πρώτη. Αντίθετα άλλοι υποστηρίζουν ότι η δεύτερη παραλλαγή είναι παλαιότερη, με βάση τα δεδομένα των ανασκαφών στις Συρακούσες - όπου αποκαλύφθηκε ιερό της Άρτεμης, πιθανότατα της Αλφειώας, στο οποίο η θεά λατρευόταν ως θαλάσσια θεότητα - και την πληροφορία του Παυσανία (5,14, 6) για την ύπαρξη κοινού βωμού του Αλφειού και της Άρτεμης στην Ολυμπία, πράγμα που μαρτυρεί ότι οι δύο αυτές θεότη­τες είχαν κοινή λατρεία από τα πολύ παλιά χρόνια. ' Ετσι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι Αρκάδες άποι­κοι είχαν μεταφέρει τη λατρεία της Αλφειώας Άρτε­μης στις Συρακούσες και, καθώς η πηγή Αρέθουσα που βρισκόταν εκεί τους θύμιζε τον Αλφειό, η φαντασία τους δεν άργησε να συνδέσει τον ποταμό με την Αρέ­θουσα, που στο μεταξύ είχε ταυτιστεί με την Άρτεμη1 έτσι έπλασαν το μύθο της συζυγίας του Αλφειού και της Αρέθουσας. Όταν όμως αργότερα επικράτησε η λατρεία της ' Αρτεμης που αποστρέφεται τον έρωτα, οι Συρακούσιοι αναγκάστηκαν να αλλάξουν το μύθο. Η Άρτεμη και η ακόλουθος της Αρέθουσα, εχθρές πια του έρωτα, αποκρούουν και οι δυο την αγάπη του ποταμού.
Ορισμένοι επιστήμονες στηριγμένοι στη μαρτυρία ότι στο χρησμό για την ίδρυση των Συρακουσών το 734 π.Χ. αναφέρονται σχέσεις του Αλφειού και της Αρέθουσας (Παυσανίας 5, 7, 3), θεώρησαν τις παραδόσεις πολύ παλιές. Η αυθεντικότητα όμως του χρησμού δεν είναι γενικά παραδεκτή. Το βέβαιο είναι ότι ο ' Ιβυκος (από-σπ. 42 Ρ) γνωρίζει μία από τις δυο παραλλαγές, επομέ­νως η σχετική παράδοση πρέπει να είχε δημιουργηθεί ήδη τον 6ο αιώνα.
Άλλη μορφή της πρώτης παραλλαγής αναφέρει ότι ο Αλφειός και η Αρέθουσα ήταν κυνηγοί και πως ο Αλφειός μεταμορφώθηκε σε ποταμό όταν η Αρέθουσα για να αποφύγει τον έρωτα του έγινε πηγή (Παυσανίας 5, 7, 2).
Το θέμα της κόρης που συντροφεύει την Άρτεμη και απαρνιέται τον έρωτα είναι συνηθισμένο (πρβ. τη στάση της Δάφνης στον έρωτα του Απόλλωνα, σ. 352).
Η δύναμη της αγάπης που υπερνικάει το εμπόδιο της απόστασης που χωρίζει δύο εραστές, μας θυμίζει το μύθο της Ηρώς και του Λέανδρου (σ. 346). Και αυτός πρέπει να διασχίσει το πέλαγος για να φτάσει στη γυ­ναίκα που τον περιμένει.

===========================

ΠΗΓΕΣ: Ιστορικό και Δημοσιογραφικό Αρχείο του γράφοντος, "Ελληνική Μυθολογία" Εκδοτικής Αθηνών. (Οι εικόνες είναι από το  Διαδίκτυο].