Ποιο ήταν –άραγε- το μυστικό της μάγισσας Κίρκης;

Κωδικός Πόρου: 00285-112803-3885
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 13/03/13 21:23
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελληνική Μυθολογία, 00285-112803-3885




Περιγραφή:

Ποιο ήταν –άραγε- το μυστικό της μάγισσας Κίρκης;

Πολλά παράδοξα, παράξενα και περίεργα γίνονταν στην αρχαία Ελλάδα, είτε στην Ελληνική Μυθολογία είτε στην ίδια την Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας!.. Ποιος αρχαίος συγγραφέας, για παράδειγμα, περιέγραφε μεταμορφώσεις ανθρώπων σε ζώα; Ποιο ήταν το μυστικό της μάγισσας Κίρκης και πώς ερμήνευσαν το γεγονός νεότεροι ιστορικοί ερευνητές; Διαβάστε το κείμενο που ακολουθεί!..

Η πανέμορφη και αστραφτερή Ελληνίδα τηλεπαρουσιάστρια, Πετρούλα Κωστίδου, με το βιβλίο μας: «Οι Ελληνίδες της Αρχαιότητας», μέσα στο οποίο μιλάμε για το βίο και την προσφορά των αρχαίων μανάδων μας, όπου οικοδόμησαν έναν δικό του μεγάλο –αλλά άγνωστο-πολιτισμό!

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ πολλές φορές διάφορες τηλεοπτικές εκπομπές, όπου παρουσιάζονται πολλές και πανέμορφες Ελληνίδες τηλεπαρουσιάστριες, όπως για παράδειγμα η ευφυέστατη Πετρούλα Κωστίδου, που βλέπουμε στις φωτογραφίες μας, δεν ήσαν λίγες οι φορές που ο γράφων άρχισε να προβληματίζεται για ορισμένους όρους που χρησιμοποιούν διάφοροι πολίτες, όπως «θεά», «καλλονή», «μάγισσα Κίρκη» κλπ. Αυτός και ο λόγος που από σήμερα θ’ αρχίσουμε μια σειρά άρθρων πάνω σ’ αυτό το θέμα με όλα εκείνα τα αξιοπερίεργα που συνέβαιαναν όχι μόνον μέσα στην Ελληνική Μυθολογία, αλλά και στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία Ας αναφέρουμε ένα παράδειγμα:
Ποιος αρχαίος συγγραφέας περιέγραφε μεταμορφώσεις ανθρώπων σε ζώα; Κι όχι μόνο!.. Ποιο ήταν το μυστικό της μάγισσας Κίρκης και πώς ερμήνευσαν το γεγονός οι σύγχρονοι ερευνητές ;
Στο πρώτο ερώτημα έχουμε για απάντηση τον Αλέξανδρο από τη Μύνδο, ο οποίος, όπως όλοι γνωρίζουμε, ήταν ένας ζωολόγος του Ιου αι. μ.Χ. Έγραψε ένα ογκώδες, πολυχρησιμοποιημένο αργότερα, βιβλίο για τα ζώα («Περί ζώων»), βασισμένος σε αριστοτελικό υλικό.
Περί­φημο –λένε- ήταν το δεύτερο βιβλίο, όπου ο λόγος ήταν για τα πουλιά. Σε άλλα έργα του ασχολήθηκε με τα τσιμπήματα δηλητηριωδών ζώων και με τους τρόπους θεραπείας· περιέγραφε επίσης σ' αυτά τις μεταμορφώσεις ανθρώπων σε ζώα (!), καθώς και άλλες θαυμαστές ιστορίες. Έγραψε επίσης μια περιγραφή της Νεκρής θάλασσας, και ίσως και ένα βιβλίο για τα όνειρα!.. (1)

J.W. Waterhouse, 1891.Η Κίρκη προτείνει τον κύλικα στον Οδυσσέα. Oldham Art Gallery, Oldham, England.

Η μάγισσα Κίρκη

Η Κίρκη, για να έρθουμε και στο δεύτερο ερώτημα, είναι μια μάγισσα, που παίζει ένα σημαντικό ρόλο στην Οδύσσεια καθώς και στις παρα­δόσεις για τους Αργοναύτες. Είναι κόρη του Ή­λιου και της Περσηίδας, κόρης του Ωκεανού, ή, σύμφωνα με ορισμένους συγγραφείς, της Εκά­της. Είναι αδελφή του Αιήτη, του βασιλιά της Κολχίδας, που φύλαγε το Χρυσό­μαλλο δέρας και της Πασιφάης, της γυναίκας του Μίνωα. Κατοικεί στο νησί Αία, που οι συγγραφείς τοποθετούν σε διά­φορους τόπους. Στην παράδοση της Οδύσσειας αυτό το νησί τοποθετείται στην Ιταλία. Πρόκει­ται χωρίς αμφιβολία για τη χερσόνησο, που σή­μερα ονομάζεται Monte-Circeo, κοντά στη Γαέτα και την Τερρακίνα, χερσόνησος που κυριαρ­χεί στην χαμηλή ακτή των Ποντίων ελών (!).
Όταν ο Οδυσσέας ανεβαίνει τις ιταλικές ακτές μετά τις περιπέτειες στη χώρα των Λαι­στρυγόνων, προσεγγίζει στο νησί Αία. Στέλνει για αναγνώριση το μισό πλήρωμά του με αρχη­γό τον Ευρύλοχο. Το άγημα διεισδύει σε ένα δά­σος και φτάνει σε μια κοιλάδα, όπου οι άντρες διακρίνουν ένα λαμπρό παλάτι. Μπαίνουν μέσα, εκτός από τον Ευρύλοχο, που αποφασίζει να μείνει σε αμυντική θέση. Κρύβεται και παρατη­ρεί την υποδοχή που επιφυλάσσεται στους συ­ντρόφους του. Οι Έλληνες γίνονται φιλόξενα δεκτοί από την κυρία του παλατιού, που δεν εί­ναι άλλη από την Κίρκη. Τους προσκαλεί να κα­θίσουν και να πάρουν μέρος σε ένα συμπόσιο. Οι ναυτικοί ενθουσιασμένοι δέχονται. Αλλά δεν έχουν καλά-καλά δοκιμάσει τα φαγητά και τα ποτά και ο Ευρύλοχος βλέπει την Κίρκη να αγ­γίζει τους συνδαιτυμόνες με ένα ραβδί και να τους μεταβάλει αμέσως σε διάφορα ζώα· γου­ρούνια, λιοντάρια, σκύλους, τον καθένα, λένε, σύμφωνα με τις βαθύτερες τάσεις του χαρακτή­ρα και της φύσης του. Στο θέαμα αυτό ο Ευρύλοχος σπεύδει να φύγει και επιστρέφει στον Οδυσσέα, στον οποίο διηγείται την περιπέτεια. Ο Οδυσσέας τότε αποφασίζει να πάει ο ίδιος να βρει τη μάγισσα και να προσπαθήσει να σώσει τους συντρόφους του.
Ο Οδυσσέας περιπλανιόταν μέσα στο δάσος και αναρωτιόταν πώς θα κατόρθωνε να ελευθε­ρώσει τους ναύτες του, όταν βλέπει να του εμφα­νίζεται ο θεός Ερμής. Και ο Ερμής του φανερώ­νει το μυστικό, για να αποφύγει τις μαγείες της Κίρκης· αν ρίξει στα ποτά, που θα του δώσει η Κίρκη, ένα μαγικό φυτό, που ονομάζεται μώλυ (2), δεν έχει να φοβηθεί τίποτε· αρκεί να σύρει το ξίφος του, για να ορκιστεί η Κίρκη όποιον όρκο της ζητήσει και να ξεμαγέψει τους φίλους του.
Και του δίνει ένα φυτό μώλυ. Τότε ο Οδυσσέας πηγαίνει στη μάγισσα, που τον υποδέχεται, όπως είχε κάμει με τους φίλους του, και του προσφέρει να πιει. Ο Οδυσσέας πίνει, αλλά φυ­λάγεται και ανακατεύει το μώλυ στο περιεχόμε­νο της κούπας του. Έπειτα, όταν η Κίρκη τον χτυπά με το ραβδί της, μένει απείραχτος από τα μάγια και τραβά το ξίφος του. Απειλεί να τη σκοτώσει, αλλά η Κίρκη τον κατευνάζει και ορ­κίζεται στη Στύγα να μην κάμει κανένα κακό ούτε σ' αυτόν ούτε τους δικούς του. Έτσι ξανα­δίνει στους ναύτες και τους φυλακισμένους της την αρχική τους μορφή, ενώ ο Οδυσσέας περνά μαζί της ένα μήνα με απολαύσεις. 'Αλλοι λένε ένα χρόνο. Κατά το διάστημα αυτό απέκτησε από τη μάγισσα ένα γιο, που ονομάζεται Τηλέγονος, και ίσως και μια κόρη, την Κασσιφόνη . Ο Τηλέγονος στην ιταλική παρά­δοση ίδρυσε την πόλη Τούσκουλο (Tuscu lum).
Σύμφωνα με άλλες παραδόσεις, η Κίρκη είχε αποκτήσει από τον Οδυσσέα έναν ακόμη γιο, τον Λατίνο, επώνυμο των Λατίνων, ή τρεις γιους, τον Ρώμο, τον Αντεία και τον Αρδεία, επώνυμους των τριών πόλεων Ρώμης, Αντίου και Αρδέας.
Της αποδίδουν επίσης περιπέτειες με το Λατί­νο βασιλιά Πίκο (Picus) και με τον Δία (Jupiter), από τον οποίο απέκτησε το θεό Φαύνο (Faunus).
Στο μύθο των Αργοναυτών η Κίρκη παρεμ­βαίνει κατά το ταξίδι της επιστροφής. Το πλοίο αράζει στο νησί Αία, όπου η Μήδεια γίνεται δε­κτή από τη μάγισσα, που είναι θεία της. Η Κίρ­κη εξαγνίζει τον Ιάσονα και τη Μήδεια για το θάνατο του Άψυρτου αλλά αρνείται να φιλοξενήσει τον Ιάσονα. Περιορίζε­ται μόνο να κάνει μια μακριά συνομιλία με την ανεψιά της.
Τέλος της αποδίδουν τη μεταμόρφωση της Σκύλλας, που ήταν η αντίζηλος της στην αγάπη του θαλασσινού θεού Γλαύκου. (2)

Η δημοφιλής Ελληνίδα τηλεπαρουσιάστρια και ταλαντούχος καλλιτέχνιδα, Πετρούλα Κωστίδου, με ... το  βλέμμα της μάγισσας Κίρκης, όπως θα έλεγε κι η ίδια με το εμπνευσμένο χιούμορ που τη διακρίνει!

Η ερμηνεία διαφόρων ιστορικών

Επειδή ο γράφων έχει κάνει πάρα πολλές τηλεοπτικές εκπομπές για την Ελληνική Μυθολογία, ένα πράγμα συγκράτησε σχετικά με το θέμα της μεταμόρφωσης των ανθρώπων σε ζώα από την μάγισσα Κίρκη: ¨Ότι η μυθολογία μας στο σημείο αυτό μιλά συμβολικά και αποδίδει την «μεταμόρφωση» σε μεγάλη οινοποσία, που συνήθιζαν οι σύντροφοι του Οδυσσέα, όταν είχαν τον ελεύθερο χρόνο, και μάλιστα μέσα σε παλάτια, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε ακρότητες (αποκτήνωση, όπως λέμε ακόμη και σήμερα).
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός, ότι τα επίθετα με τα οποία «κοσμούν» ορισμένοι τους ανθρώπους αυτούς που βρίσκονται σε μεγάλη μέθη και παρεκτρέπονται είναι οι ίδιες λέξεις που χρησιμοποιούσαν από την αρχαιότητα: «γου­ρούνια», «λιοντάρια», «σκύλους» κλπ, κι αυτό σύμφωνα με τις βαθύτερες τάσεις του χαρακτή­ρα και της φύσης του μεθυσμένου ανθρώπου!..

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1. Βλέπε: Μ. Wellmann (Hermes 26, 1891).
2. μώλυ - μῶλυ, τὸ (Α)· 1. μυθικό φυτό με μαύρη ρίζα και λευκό άνθος, το οποίο έδωσε ο Ερμής στον Οδυσσέα ως αντιφάρμακο κατά τής μαγικής τέχνης τής Κίρκης· 2. το φυτό κρόμμυον το μέλαν· 3. το φυτό πήγανον ή άρμαλα, το οποίο αναπτυσσόταν, κυρίως, στην Καππαδοκία· 4. το φυτό ηρύγγιον *· 5. το φυτό στρύχνον το υπνωτικόν. [ΕΤΥΜΟΛ. Δάνεια λ. άγνωστης προελεύσεως που εμφανίζει κατάλ. -υ (πρβλ. μίσ-υ). Διάφορες θεωρίες στις οποίες επιχειρήθηκε σύνδεση τής λ. είτε με αρχ. ινδ. mulam «ρίζα» είτε με τα μαλάχη ή μολόχη, λατ. malua κ.ά. έχουν ήδη καταρριφθεί]. (Πάπυρος, Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας)
3.Βλέπε το έργο του Pierre Grimal για την Ελληνική και Ρωμαϊκή Μυθολογία, Ησ., Θεογ. 957, 1011 κ.ε. (στ. παρέμβλητοι). Όμ., κ 133-574. Απολλ. Ρόδ., Αργ. 4, 576-591. Ορφ. Αργον. 1160 κ.ε. Απολλόδ., Βιβλ. 1, 9, 1. 1, 9, 24 / Επιτ. 7, 14 κ.ε. Υγίν., Fab. 125. Οβίδ., Met. 14, 1-74. 14, 246-440. Βλ. BERARD), Navigations d’ Ulysse, 4, σ. 235-345. R. Ganszyniec, «De Medea Circes prototypo», Eos, 1939, 1-10. H. Marzell, Die Zauberpflanze Moly, Der Naiurforsch., 2, σ. 523 κ.ε.