Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν στις γοργόνες;

Κωδικός Πόρου: 00285-112791-4590
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 30/08/13 1:59
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελληνική Μυθολογία, 00285-112791-4590




Περιγραφή:

Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν στις  γοργόνες;

Γιατί, ακόμη και σήμερα, υπάρχουν άνθρωποι υπεράνω υποψίας, οι οποίοι πιστεύουν ότι είδαν στη ζωή τους λάμιες ή γοργόνες στις ελληνικές θάλασσες και μάλιστα σε ανύποπτο χρόνο; Τι ήταν εκείνο που έκανε τους Έλληνες να πιστεύουν στις Γοργόνες; Διαβάστε τι αποκαλύπτουμε μέσα στο βιβλίο μας: " Ο Άνθρωπος που γύρισε από τη γη"!..

ΠΡΙΝ λίγο καιρό είχα την τιμή να γνωρίσω έναν από τους πλέον έγκυρους και καταξιωμένους επιστήμονες του ιατρικού χώρου, τον γνωστό παθολόγο και καρδιολόγο κ Παναγιώτη Μπουρδάκο του Ηλία, του οποίου την σοβαρότητα εγγυάται ο γράφων διότι είναι ένας από τους πλέον καλούς φίλους και συνεργάτες του σε θέματα Ελληνισμού και Ορθοδοξίας.
Ο άνθρωπος αυτός, ούτε λίγο ούτε πολύ, ισχυρίζεται πριν μερικά χρόνια, ότι σε ανύποπτο χρόνο, καθισμένος σε μια ειδυλλιακή παραλία του Ταινάρου, είδε μία πανέμορφη κεφαλή γυναικός να αναδύεται μέσα από την θάλασσα.
Στην αρχή πίστεψε ότι επρόκειτο για μία κοινή θνητή, η οποία έκανε το μπάνιο της σ’ αυτό το ερημικό μέρος και δεν έδωσε σημασία. Τον προβλημάτισε όμως το γεγονός πώς μία γυναίκα ήρθε μόνη της σε ένα χώρο τόσο ερημικό και χωρίς άλλο μεταφορικό μέσο για να απολαύσει την θάλασσα.
Το σκηνικό, όμως, αυτό επαναλήφθηκε πολλές φορές και ο γνωστός γιατρός άρχισε να προβληματίζεται και μάλιστα στην αρχή δεν ήθελε να εκφράσει αυτούς τους προβληματισμούς του σε φίλους και γνωστούς από φόβο μήπως χαρακτηριστεί γραφικός!
Όταν όμως απεκάλυψε το γεγονός σε ορισμένους γέροντες του χωριού του, συγκλονίσθηκε ακούγοντας ότι το φαινόμενο αυτό ήταν σύνηθες σ’ αυτούς, που όταν ψάρευαν έβλεπαν τακτικά παρόμοιες μορφές, τις οποίες καλούσαν «λάμιες» ή «γοργόνες» (*) , που η Ελληνική Μυθολογία βρίθει από τέτοιες μορφές!..

ΦΟΡΚΥΣ ΚΑΙ ΚΗΤΩ

Ας δούμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή και πρώτα απ’ όλα να διαβάσουμε τι ήσαν ο Φόρκυς και η Κητώ, που η Ελληνική Μυθολογία λέει ότι είναι παιδιά του Πόντου και της Γης. Άλλοι πάλι θέλουν τον Φόρκυ γιο του Ωκεανού και της Τηθύος.
Ο Φόρκυς και η Κητώ ζευγαρώθηκαν, και από την ένωση τους γεννήθηκαν η Πεφρηδώ και η Ενυώ, δηλαδή οι δυο Γραίες, και η Σθεννώ, η Ευρυάλη και η Μέδουσα, δηλαδή οι τρεις Γοργόνες, που η τελευταία τους γέννησε από το σπέρμα τού Ποσειδώνα τον Πήγασο, το φτερωτό άλογο, και τον Χρυσάορα, τον πατέρα της ιερής ' Εχιδνας, που είναι μισή φίδι και μισή νύμφη. Παιδί του Φόρκυ και της Κητώς έλεγαν ακόμα πως ήταν ο δράκος που φύλαγε τα μήλα των Εσπερίδων, στην άκρη του κόσμου, ενώ άλλοι θεωρούσαν κόρες τους και τις ίδιες τις Εσπερίδες.

Η δημοφιλής Ελληνίδα καλλονή, Πετρούλα Κωστίδου, ανάμεσα σε … γοργόνες, επιδεικνύει το βιβλίο μας: «Οι Ελληνίδες της Αρχαιότητας», που αναφέρεται στις αρχαίες Γοργόνες!

ΤΙ ΛΕΕΙ Ο ΣΟΦΟΚΛΗΣ!

Ο μεγάλος τραγικός ποιητής της αρχαιότητας Σοφοκλής θεωρεί κόρες του Φόρκυ ακόμα και τις Σειρήνες, ενώ ο Όμηρος τη νύμφη Θόωσα, που ζευγαρώθηκε με τον Ποσειδώνα και γέννησε τον Κύκλωπα Πολύφημο.
Άλλοι, ασφαλώς, αναφέρουν ως κόρη του Φόρκυ και τη Σκύλλα, που, όταν την σκότωσε ο Ηρακλής, ο πατέρας της κατάφερε να της ξαναδώσει τη ζωή, ώστε να είναι κι αυυτή ένας άνθρωπος που γύρισε απ’ τη γη!
Γι' αυτά τα τελευταία παιδιά δεν ξέρουμε αν ο Φόρκυς τα είχε κάνει, όπως τα πρώτα, με την Κητώ, ενώ για την ίδια την Κητώ υπάρχουν μαρτυρίες ότι είχε ζευγαρωθεί και με τον Τυφώνα.
Το όνομα του Φόρκυ, αν δεν σημαίνει τον σεβάσμιο, «ασπρομάλλη» γέροντα της θάλασσας - και αυτό δεν είναι άσχετο με το ότι οι Γραίες θεωρούνται κόρες του - πρέπει να συνδέεται με θαλάσσια τέρατα και πιο πολύ με απόκρημνες ακτές και δύσκολα περάσματα, όπως οι Συμπληγάδες και οι Πλαγκτές Πέτρες. Την Κητώ μπορούμε να τη φανταστούμε βασίλισσα ανάμεσα στα Κήτη.
Κατά τον ιστορικό αναλυτή από τα παιδιά του Φόρκυ και της Κητώς, καθώς και από τα παιδιά των παιδιών τους και τις σχέσεις τους με άλλες θεότητες, γίνεται φανερό ότι ο Φόρκυς και η Κητώ ενσαρκώνουν δυνάμεις του υγρού στοιχείου τερατώδεις και πάντοτε πάνω από το μέτρο της καθημερινής εμπειρίας των ναυτικών. Δεν είναι βέβαιο αν μας πηγαίνουν σε πολύ μακρινούς καιρούς οι μαρτυρίες ότι ο Φόρκυς ο ίδιος είχε δημιουργήσει τη θάλασσα και είχε διδάξει στους ανθρώπους την αλιεία.
Όπως και για τους άλλους θαλάσσιους δαίμονες, τον Πρωτέα, τον Γλαύκο, τον Παλαίμονα, ο εντοπισμός τους σε ορισμένες περιοχές οδήγησε σε τοπικές παραδόσεις, που επιχειρούσαν να αιτιολογήσουν το πώς αυτοί οι θαλάσσιοι δαίμονες είχαν γίνει μόνιμοι κάτοικοι του υγρού στοιχείου• έτσι και για τον Φόρκυ έπλασαν το μύθο ότι ήταν βασιλιάς της Σαρδηνίας και της Κορσικής, ότι σε ναυμαχία με αντίπαλο του τον Άτλαντα νικήθηκε και πνίγηκε, και ότι τότε οι υπήκοοι του τον λάτρεψαν ως θεότητα του πελάγους. 
Αντιλαμβάνεται κανείς πόσοι θρύλοι και μύθοι υπάρχουν, που έρχονται ως απόηχος μιας πανάρχαιας ελληνικής ιστορίας! Μιας ιστορίας που θέλει ακόμη την Γοργόνα, αδελφή του Μέγα Αλέξανδρου να ρωτάει τους ναύτες σ’ όποιο καράβι περνάει από μπροστά της: -- Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος; -- Ζει και βασιλεύει και τον κόσμο κυριεύει, έπρεπε να είναι η απάντηση για να γλιτώσουν τη ζωή τους!..

Η ΣΚΥΛΛΑ ΚΑΙ ΧΑΡΥΒΔΙΣ!..

Διαβάζοντας κανείς την Οδύσσεια του Ομήρου, θα δει ότι ο Οδυσσέας, φεύγοντας από το νησί της Κίρκης, ακούει τις οδηγίες της για τη συνέχεια του πολυβασανισμένου ταξιδιού του.
Κοντολογίας, αφού περάσει το νησί με τις Σειρήνες και πριν φτάσει στο νησί του 'Ηλιου, όπου ο Απόλλων έχει τις αγελάδες του, θα βρεθεί ανάμεσα στις Πλαγκτές Πέτρες, απόκρημνα βράχια, όπου το κύμα ακούεται με ρόχθο τρομερό κι απ' όπου δεν περνά ούτε πουλί πετάμενο!
Με εξαίρεση την Αργώ, που σώθηκε με την ιδιαίτερη προστασία και την προσωπική επίβλεψη της 'Ηρας, κανένα καράβι απ' όσα ξέπεσαν σ' εκείνο το πέρασμα δεν μπόρεσε να ξεφύγει την καταστροφή και πήγε του χαμού αύτανδρο μέσα σε μια κόλαση από κύματα και φλόγες!
Πιο συγκεκριμένα, είναι δυο σκόπελοι κι ο ένας απ' αυτούς φτάνει μεσούρανα, ενώ μαύρα σύννεφα σκεπάζουν την κορφή του, έτσι που ούτε στο κατακαλόκαιρο δεν κάνει αιθρία!
Εκεί επάνω άνθρωπος δεν θα μπορούσε ν' ανεβεί, ακόμα κι αν είχε είκοσι πόδια και άλλα τόσα χέρια, γιατί είναι πέτρα γλιστερή, σαν λαξεμένη!
Καταμεσής, λοιπόν, στο σκόπελο είναι σπηλιά, όπου το βάθος της ούτε το βέλος του τοξότη δεν το φτάνει!
Εκεί μέσα μένει η Σκύλλα, που αλυχτάει φοβερά, τέρας που και θεός δεν το απαντάει δίχως φόβο!
Η Σκύλλα έχει δώδεκα ποδάρια, υψωμένα στον αέρα, έξι λαιμούς με μάκρος ασυνήθιστο, και ο καθένας τους στηρίζει μια φρικαλέα κεφαλή και κάθε στόμα έχει τριπλά σαγόνια, απ’ όπου στάζει μαύρος θάνατος!
Η αποκρουστική αυτή μορφή, κρυμμένη μέσα στο βάραθρο, αφήνει τα κεφάλια να προβάλουν κι αρπάζει έτσι δελφίνια και σκυλόψαρα κι άλλα μεγάλα κήτη, ενώ απ' τα καράβια που περνούν αρπάζει πάντα απ' το κατάστρωμα τόσα παλικάρια όσα είναι και τα στόματα της!
Συνεχίζοντας η Κίρκη τις πληροφορίες της, λέει στον Οδυσσέα ότι ο άλλος σκόπελος δεν είναι τόσο ψηλός όσο ο πρώτος, αλλά έχει μια αγριοσυκιά κι από κάτω της κάθεται η Χάρυβδη, που ξερνάει μαύρο νερό.
Η Χάρυβδη τρεις φορές τη μέρα ρουφάει όλο το νερό και τρεις φορές το ξαναβγάζει και μάλιστα αν βρεθεί κανείς εκεί, την ώρα που η Χάρυβδη ρουφά το νερό, δεν γλιτώνει, ακόμα κι αν ο ίδιος ο Ποσειδώνας θελήσει να τον σώσει!
Αυτός και ο λόγος που είναι προτιμότερο να περάσει ο Οδυσσέας κοντά στη Σκύλλα και να χάσει έξι παλικάρια, παρά να χαθεί το πλοίο ολόκληρο!
Σε ερώτηση του Οδυσσέα αν μπορεί να βγει στην πλώρη αρματωμένος και να πολεμήσει το θεριό, η Κίρκη απαντά πως είναι ανώφελο και πως το μόνο που έχει να κάνει εκείνη τη φοβερή στιγμή είναι να επικαλεστεί το όνομα της Κραταίιδας, που είναι μάνα της Σκύλλας, για να εξημερώσει το θεριό και να μην πάρει άλλους έξι άντρες, προτού προφτάσει να ξεμακρύνει το καράβι.

Η λαϊκή μούσα θέλει πάντα να εξυμνεί τις γοργόνες του  ελληνικού λαού με τον δικό της τρόπο. Από τον κινηματογράφο με τα πολυθρύλητα μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη (αριστερά) μέχρι τα παραδοσιακά τσιπουράδικα (δεξιά)!..

ΠΕΦΤΟΥΝ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠ’ ΤΑ ΚΟΥΠΙΑ!..

Με όλα αυτά, το καράβι του Οδυσσέα έφτασε στο στενό και οι άντρες του, μόλις από μακριά ένιωσαν το κύμα το μεγάλο, με τον καπνό και με το γδούπο, τόσο φοβήθηκαν, που άφησαν από τα χέρια τους να πέσουν τα κουπιά.
Κι όλα αυτά γιατί;
Γιατί η Χάρυβδη ρουφούσε τα νερά κι ύστερα τα ξερνούσε, και τότε η θάλασσα ήταν σαν το καζάνι που βράζει σε δυνατή φωτιά, και ο αχνός σκέπαζε τους δυο σκοπέλους ως την κορφή!
Ο Οδυσσέας έδωσε θάρρος στους συντρόφους του και πρόσταξε να ξεμακρύνουν όσο γίνεται από τη Χάρυβδη, κρατώντας μυστικό τον κίνδυνο της Σκύλλας, για να μην παραλύσουν ολότελα οι σύντροφοι και πάνε του χαμού όλοι μαζί!
Ο ίδιος ο Οδυσσέας, αψηφώντας τις συμβουλές της Κίρ¬κης, αρματώθηκε και στάθηκε στην πλώρη, μα τίποτα δεν ήταν δυνατόν να δει μες στην αντάρα, κι ας κούρασε τα μάτια του πολύ!
Το μόνο που κατάφερε στο τέλος ο ομηρικός ήρωάς μας ήταν ν' αντικρίσει έξι άντρες του, από τους πιο γερούς, που άρπαξε η Σκύλλα, και που τους είδε στον αέρα, πιασμένους σαν τα ψάρια στο αγκίστρι που τραβιούνται απ' το νερό, κι άκουσε τις φωνές τους κι άκουσε στερνά να τον καλούν με τα’ όνομα του και είδε τα χέρια και τα πόδια τους που γύρευαν βοήθεια, ώσπου χάθηκαν για πάντα!

Η Ελληνίδα καλλονή, Πετρούλα Κωστίδου, σαν μια σύγχρονη… γοργόνα, προκαλεί τα καράβια με τον δικό της χιουμοριστικό τρόπο σε μια συζήτηση μαζί της: «Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;»

ΤΙ ΕΙΔΕ Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ;

Ο Οδυσσέας και οι υπόλοιποι σύντροφοί του, μόλις το καράβι πρόφτασε και μάκρυνε, διαπίστωσε ότι σώθηκε και έτσι έφτασε πια στο νησί του 'Ηλιου, όπου, όμως, οι σύντροφοι πείνασαν κι έφαγαν τα ζώα του θεού!
Παρά το γεγονός ότι είχαν συμβουλευθεί πώς αυτό που έκαναν δεν ήταν σωστό, ο θεός του τιμώρησε και έτσι στο γυρισμό τους χτύπησε καταμεσής στο πέλαγος και τους έπνιξε όλους κι άφησε ολομόναχο τον Οδυσσέα με τα υπολείμματα του καραβιού του!
Τότε ήταν που η θάλασσα έσπρωξε ξανά τον Οδυσσέα πάνω στη ρουφήχτρα της Χάρυβδης και μάλιστα, όπως λέει η Οδύσσεια, σώθηκε παρά τρίχα, αφού κατάφερε και πιάστηκε σ' ένα κλαδί της αγριοσυκιάς κι έτσι έμεινε κρεμασμένος σαν τη νυχτερίδα, ώσπου το θεριό ξέρασε πάλι το νερό και τα σανίδια, και τότε ο Οδυσσέας πήδησε σ' αυτά και κολυμπώντας έφτασε επιτέλους στην Ωγυγία, όπου τον βρήκε η Καλυψώ!
Ερώτημα:
Τι να είδε – άραγε- ο Οδυσσέας στο νησί του Ήλιου και γιατί ο Όμηρος δίδει τόση μεγάλη έμφαση στο γεγονός αυτό;
Περίεργα πράγματα!..

ΚΑΙ Η ΑΡΓΩ;

Είναι μία ευκαιρία να πούμε, ότι για την Αργώ έλεγαν πως είχε περάσει το ίδιο στενό με προστατευτικό κλοιό από Νηρηίδες και μάλιστα με την επίβλεψη της 'Ηρας και με πλοηγό τη Θέτιδα, που έλεγε στον Πηλέα, τον άντρα της, τι έπρεπε κάθε στιγμή να κάνει, γιατί και ο Πηλέας ήταν ανάμεσα στους Αργοναύτες!
Για τον Αινεία έλεγαν πως άκουσε τον 'Ελενο, το μάντη, κι απέφυγε τον κίνδυνο και δεν μπήκε στο στενό, αλλά έκανε τον περίπλου της Σικελίας.
Κι όμως!
Όπως λένε, κι αυτός είδε με τα μάτια του τη φριχτή όψη των τεράτων αυτών, όταν περνούσε την πύλη του Άδη!
Αντίθετα από τον Αινεία ο Ηρακλής δεν δίστασε καθόλου ν" αναμετρηθεί με τα θεριά. Αυτός, καθώς περνούσε από εκεί, μεταφέροντας τα βόδια του Γηρυόνη, όταν η Σκύλλα κατάφερε και του πήρε ένα, την άρπαξε και την έκανε κομμάτια, αλλά ο πατέρας της, ο Φόρκυς, κατάφερε με αναμμένα δαυλιά να την ξανακολλήσει και να της ξαναδώσει ζωή!

===============

(*) γοργόνα η· 1. θαλάσσιος δαίμονας με σώμα γυναίκας ώς τη μέση και στη συνέχεια με σώμα ψαριού που έχει μία ή δύο ουρές· 2. γυναίκα ωραία και χαριτωμένη· 3. μεγαλόσωμη, δύστροπη γυναίκα· 4. ακρόπρωρο καραβιού. [ΕΤΥΜΟΛ. Με τη λ. Γοργώ*, δηλωνόταν ένα τέρας τής ελληνικής μυθολογίας. Από τον Ησίοδο όμως, που ο μύθος τής Γοργούς άλλαξε και αντί ενός έγιναν τρία τέρατα με μορφή γυναίκας, σχηματίστηκε πληθ. Γοργόνες, έπειτα δε αιτ. ενικού Γοργόνα και ονομαστ. Γοργών, απ' όπου και το νεοελλ. γοργόνα]. [Πάπυρος, Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας]