Προλήψεις και δεισιδαιμονίες του λαού μας για την γυναίκα, που έτυχε να είναι άτεκνη!..(4)

Κωδικός Πόρου: 00285-112619-2452
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 16/04/12 18:49
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελληνική Λαογραφία, 00285-112619-2452




Περιγραφή:

Προλήψεις και δεισιδαιμονίες του λαού μας για την γυναίκα, που έτυχε να είναι άτεκνη!.. (4)

Μια περισπούδαστη μελέτη του γνωστού Παιδοχειρουργού και πανεπιστημιακού δασκάλου κ. Χρίστου Οικονομόπουλου, που επισημαίνει όλα τα προβλήματα και τις δυσκολίες μιας άτεκνης γυναίκας που περνάει «χίλια μύρια βάσανα», μήπως και καταφέρει να κυοφορήσει ένα παιδί!.. Είναι οι προλήψεις και οι δεισιδαιμονίες ενός λαού, όπως του ελληνικού, απέναντι σε ένα φυσικό ή φυσιολογικό φαινόμενο, το οποίο, όπως αποδεικνύεται, τα παλιά τα χρόνια ήταν για ορισμένους ένα … δυσεξήγητο ή δυσερμήνευτο φαινόμενο!

Συνέχεια από το προηγούμενο

Τα φυλαχτά

Οι μάγοι έφτιαχναν διάφορα φυλαχτά στις στείρες για να συλλάβουν. Περίβαλτο φυλακτό για να μείνει έγκυος είναι "ένα κομμάτι από νύχι μούλας μόλις γεννιέται πριν πέσει στο χώμα".
Αν γεννηθεί βρέφος αρσενικό και νόθο (μούλος) το τμήμα του ομφαλού που θα πέσει το δίνουν στη στείρα για να το φέρει επάνω της σαν χαϊμαλί, για να συλλάβει.
Φυλαχτά επίσης έφτιαχναν με τεμάχια από ρουχαλάκια μωρού, ρίζα μανδραγόρα, πόδι σκαντζοχοίρου, πόδι λαγού, αφάλι παιδιού. Επίσης μέσα σε σκουφίτσα παιδιού έβαζαν φιδοτόμαρο και αίμα εμμήνων, ή πόδι βατράχου.

Η προσφυγή στα Θεία

Όταν η στείρα μετά από μάταια προσπάθεια δεν αποκτά παιδί, συνήθως καταφεύγει στα «θεία» ζητώντας την απολύτρωση, "πέφτει στα άγια" όπως λέει ο λαός.
Από το διακαή και μεγάλο πόθος της μητρότητας ελπίζει πρώτα και κύρια στο θαύμα της Παναγίας. Τάζει στην Παναγία ότι θα ζυγίσει το παιδί που θα αποκτήσει εμπρός στην εικόνα της Παναγίας γυμνό και θα της χαρίσει ισάριθμες οκάδες έλαιο ή λαμπάδα στο ύψος της. Επίσης ότι θα το βαπτίσει στο όνομα Μαρία ή Παναγιώτη. "Παναγιά μου αν θα γεννήσω παιδί πέντε χρόνια θα το έχω ταμένο στη Χάρη σου". Δηλ. πέντε χρόνια θα το ντύσει καλογεράκι στα μαύρα. Επίσης μαντηλώνει με μεταξωτό μαντήλι την εικόνα της Παναγίας ή δωρίζει τάμα με παράσταση νηπίου. Ακόμη βάζει τη "ζώνη της Παναγίας". Τρώγει το φυτίλι από τα καντήλια της Παναγίας της Τήνου ή της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας.
Φημισμένη είναι η Παναγία η Χρυσελεούσα του Αργού (Επαρχία Πάφου) στην Κύπρο, ότι θεραπεύει τη στείρωση της γυναίκας. Επίσης στη Ρόδο η Παναγία η Τσαμπίκα βοηθάει τις στείρες να κάνουν παιδί. Αν μια στείρα αποκτήσει παιδί μετά από παράκληση σ' αυτή την Παναγία το αγόρι το βαφτίζει "Τσαμπίκο" και το κορίτσι "Τσαμπίκα". Στην Αττική, στον Υμηττό, η μονή της Καισαριανής είναι επίσης ειδική για τις στείρες (Στους αρχαίους χρόνους ήταν ναός της Θεάς Αφροδίτης). Στα Καλάβρυτα επίσης η μονή της Αγίας Λαύρας.
Του Αγίου Ευθυμίου (20 Ιανουαρίου) η στείρα παρασκευάζει τις "Πλακόπιττες" με ένα παχύ φύλλο τις οποίες μετά τη θεία λειτουργία διανέμει στα άρρενα παιδιά για να αποκτήσει αγόρι. Πιστεύει ότι αυτό της το ζητάει ο άγιος.
"Τ' αη Θυμιού θυμήσουμε
Κλήρα για να σ' αφήσω
να σου χαρίσω ριζιμιά
να σου χαρίσω μοίρα".

Του Αγίου Πολυκάρπου (23 Φεβρ.) η στείρα βάζει κάτω από το μαξιλάρι του κρεβατιού της ρόϊδο, σύκο, καρύδια, αμύγδαλα "όσα σπυριά τόσα παιδιά''.
Στους πρώτους Χαιρετισμούς η στείρα βράζει καλαμπόκι με σιτάρι και το πηγαίνει στην εκκλησία. Αφού το ευλογήσει ο Ιερέας πηγαίνει και το ρίχνει στα κεραμίδια της εκκλησίας φωνάζοντας: "αρσενικά παιδιά Παναγία μου!"
Των Βαΐων η μητέρα του γαμπρού, μετά την εκκλησία, παίρνει τρία κλαδάκια βάγια και χτυπά τη νύφη της, ευχόμενη "με γεια σου και με γυιό", για να μη μείνει στείρα. Επίσης των Βαΐων ο ιερέας που μοιράζει τα βάγια στην εκκλησία φροντίζει να δώσει στη στείρα βαγιόκλαδο με ανθάκια και εύχεται. Όσα ανθάκια έχει το βαγιόκλαδο τόσα παιδιά να κάνει. Αν δεν έχει άνθη το κλαδάκι κι έχει όλο φύλλα τότε δεν θα πιάσει παιδί το χρόνο αυτό.
Τη Μεγάλη Πέμπτη στα 12 Ευαγγέλια η άτεκνη δένει στη μέση της λωρίδα και σε κάθε Ευαγγέλιο δένει ένα κόμπο για να πιάσει μέχρι του χρόνου παιδί.
Επίσης περνά κάτω από τον Επιτάφιο τη Μεγάλη Παρασκευή.
Την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής η στείρα πηγαίνει σε αγιάσματα (πηγές ύδατος καθαγιασμένες) για να πιει και να πλυθεί. Πιστεύουν ότι η Ζωοδόχος πηγή βοηθάει τις στείρες.
Τα πασχαλόγιορτα η στείρα δεν «ροκιάζει», αλλά κάνει λειτουργία σε εξωκκλήσι δηλ. κάνει ειδική κρυφή λειτουργία σε ερημοκκλήσι το λεγόμενο "κληρολείτουργο" προκειμένου ν' ανοίξει η μήτρα της και να συλλάβει παιδί, που το λένε και "κλήρα" την λειτουργία αυτή την επαναλμβάνει την ημέρα της Αναλήψεως "που αναλείφονται όλα τα κακά", για να αναληφθεί η στείρωση της άκληρης. Την Πέμπτη της Αναλήψεως μετά την ακολουθία ο ιερέας μαζί με τη στείρα πηγαίνει σε ένα παλιό δένδρο της εκκλησίας κάνει μία τρύπα με μαχαίρι και θέτει μέσα στην οπή ύψωμα (αντίδωρο) φράσει δε μετά την οπή με μικρό πάσαλο.
Στις 24 Ιουνίου του Αγίου Ιωάννου, που ανάβουν πυρές στα Χωρία, οι στείρες πηδούν τις πυρές, χορεύουν γύρω-γύρω και τρώνε γλυκίσματα από μέλι και σισάμι για να πιάσουν παιδί.
Του Αγίου Προκοπίου (8 Ιουλίου) η στείρα πλαγιάζει με τον άντρα της κάνοντας προσευχή για να προκόψει το ζευγάρι πιάνοντας παιδί.
Επίσης προστάτης της στείρας είναι η Αγία Μαρίνα (17 Ιουλίου) "Λένε πως η μητέρα της αγίας Μαρίνας δεν έκανε καθόλου παιδιά και παρακαλούσε το Θεό να της δώσει ένα κοριτσάκι. Έλεγε: Θεέ μου δώσε μου ένα κοριτσάκι και θα σου το χαρίσω. Πράγματι γέννησε ένα κοριτσάκι την Μαρίνα που την έκλεισε σε μοναστήρι κι εκεί άγιασε».
Αγία Προστάτις της στείρας είναι και η Αγία Αννα (25 Ιουλίου). Η στείρα πρέπει να προσεύχεται συνέχεια στην Αγία Άννα και να λέει τα λόγια της: «Θεέ μου δος μου ένα παιδί και θα στο προσφέρω». Έτσι έλεγε και έμεινε έγκυος η Αγία Άννα και έκαμε τη Μαρία τη μητέρα του Χριστού.
Η Αγία Παρασκευή (26 Ιουλίου) θεωρείται όχι μόνο προστάτης για τα μάτια, αλλά και για τις στείρες.
Του Σωτήρος Χριστού (Αυγούστου) η στείρα κάνει ολονυχτία "Το νυχτοήμερο της άκληρης" όπως το λέγουν. Πιστεύουν ότι το βράδυ εκείνο τα μεσάνυκτα "που ανοίγουν οι ουρανοί" η στείρα βγαίνει έξω από το εξωκκλήσι και λέει γονατιστή τον πόθο της για παιδί ό,τι έχει να πει την παράκληση της για να πιάσει παιδί. Αυτό το λένε "Ουρανοβλόϊ". Ακούει την παράκληση τότε ο ουρανός και ευλογεί την άκληρη. Κατόπιν η στείρα κρατάει την αγρυπνία ως το πρωί. Δηλ. μένει στην εκκλησία ολόκληρη ημέρα και νύκτα ξύπνια για να αποκτήσει παιδί.
Των Ταξιαρχών (8 Νοεμβρίου) η άκληρη νηστεύει και τιμά τους Αρχαγγέλους για να της στείλουν παιδί.
Του Αγίου Στυλιανού του Παφλαγόνος (26 Νοεμβρίου) σαν σωτήρα των νηπίων, η στείρα κρεμάει στις τέσσερις γωνίες της στέγης του σπιτιού τις εικόνες των τεσσάρων Ευαγγελιστών και του Αγ. Στυλιανού στο μέσον του σπιτιού. Τους ονομάζουν Στυλιαίους και Στυλίτες για να στέκονται σαν στύλοι προκειμένου να στυλωθή μέσα της παιδί.
Του Αγ. Ανδρέα (30 Νοεμβρίου) η κάθε νιοπαντρεμένη γυναίκα για να μη μείνει στείρα τρώγει συνεχώς για 40 ημέρες στουμπισμένο σιτάρι αφού πρώτα το πηγαίνει στην εκκλησία για να ευλογηθεί προκειμένου να συλλάβει παιδί.
Του Αγίου Νικολάου (6 Δεκεμβρίου) η στείρα κάνει παράκληση γιατί λένε ότι η μάννα του Αγ. Νικολάου δεν έκανε παιδί και όταν παρακάλεσε το Θεό να αποκτήσει παιδί γέννησε ένα παλληκάρι, τον Αγ. Νικόλαο.
Τα Χριστούγεννα την εποχή της Τουρκοκρατίας επικρατούσε η συνήθεια όποια στείρα επρόκειτο να κοινωνήσει, (συνήθως ελάμβανε τη θεία μετάληψη τελευταία), να στέκεται στο μέσον του ναού και να φωνάζει "Συγχωράτε με κι ο Θεός να μου πέμψει παιδί" οι άλλες μητέρες απαντούσαν "Συγχωρεμένη νάσαι".
Γενικά στο εορτολόγιο του Χρόνου, στη γιορτή κάθε τοπικού αγίου η άκληρη προσπαθούσε να εξιλεωθεί απέναντι του Θεού και των αγίων. Έτσι όταν ο ιερέας με τα άγια στο χέρι έκανε τη συνήθη δέηση στο μέσον της εκκλησίας τότε η στείρα έσκυβε κάτω από τα άγια.
Επίσης έπινε τα απονιψίδια του ιερέα όταν αυτός έπλενε τα χέρια του στο χωνευτήρι του Ιερού, μετά την τέλεση της αναίμακτου θυσίας της θείας λειτουργίας.
Έκανε εγκοίμηση σε ναό στις εορτές τοπικών αγίων (όπως στα αρχαία Ασκληπιεία).
Τέλος "Πετραχήλιζε" κάτω από το πετραχήλι του ιερέα γιατί υπάρχει η πίστη ότι ορισμένων παπάδων η ευχή εισακούεται, γι’ αυτό και καταφεύγουν σ' αυτούς.

Συνεχίζεται...