Προλήψεις και δεισιδαιμονίες του λαού μας για την γυναίκα, που έτυχε να είναι άτεκνη!.. (1)

Κωδικός Πόρου: 00285-112623-2259
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 10/03/12 20:27
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελληνική Λαογραφία, 00285-112623-2259




Περιγραφή:

Προλήψεις και δεισιδαιμονίες του λαού μας για την γυναίκα, που έτυχε να είναι άτεκνη!.. (1)

Μια περισπούδαστη μελέτη του γνωστού Παιδοχειρουργού και πανεπιστημιακού δασκάλου κ. Χρίστου Οικονομόπουλου, που επισημαίνει όλα τα προβλήματα και τις δυσκολίες μιας άτεκνης γυναίκας που περνάει «χίλια μύρια βάσανα», μήπως και καταφέρει να κυοφορήσει ένα παιδί!.. Είναι οι προλήψεις και οι δεισιδαιμονίες ενός λαού, όπως του ελληνικού, απέναντι σε ένα φυσικό ή φυσιολογικό φαινόμενο, το οποίο, όπως αποδεικνύεται, τα παλιά τα χρόνια ήταν για ορισμένους ένα … δυσεξήγητο ή δυσερμήνευτο φαινόμενο!

Η ΣΤΕΙΡΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΕΙΣΙΔΑΙΜΟΝΙΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ
Dr. ΧΡΙΣΤΟΥ Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΥ
Παιδοχειρουργού

Η επιθυμία για απόκτηση παιδιών στη γυναίκα, είναι μεγάλη και απεριόριστη. Ο πόθος για παιδιά, κυριαρχεί απόλυτα στη συνείδηση της και φλογίζει συνεχώς το υποσυνείδητο της.
Επειδή η γέννηση του παιδιού ολοκληρώνει την προσωπικότητα της γυναίκας, η λύτρωση στην περίπτωση αυτή επιτυγχάνεται με τη σύλληψη, την εγκυμοσύνη και τον τοκετό.
Με τον τρόπο αυτό ολοκληρώνεται ο διακαής, ο μόνιμος και σταθερός πόθος της να αφήσει απογόνους. Γι αυτό, η απόκτηση παιδιού είναι από τα σπουδαιότερα γεγονότα στη ζωή της γυναίκας που επηρεάζει βαθειά τη ψυχική και σωματική της ζωή.
Ο Ελληνικός λαός εθεωρούσε ανέκαθεν τη γονιμότητα, την καρποφορία και την πολυτεκνία της γυναίκας, σαν εξαιρετική εύνοια της τύχης και μεγάλη ευτυχία.
Η γυναίκα, μετά τη γέννηση τέκνου, πάντοτε αποκτούσε μεγαλύτερη εκτίμηση από τους οικείους και την κοινότητα. Εθεωρείτο δε ευλογημένη από το Θεό, γιατί είχε γίνει βοηθός, στο έργο της διαιωνίσεως του ανθρωπίνου γένους.
Αν η γυναίκα αποδεικνύετο στείρα, η θέσις της ήταν πλέον μειονεκτική μέσα στο σπίτι και την κοινωνία, γιατί εμποδιζόταν η επιτυχία του μεγάλου αυτού σκοπού, που μάραινε, πίκραινε και βασάνιζε τη ζωή της.
Το γονιμικό περιβάλλον
Κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας στην παραδοσιακή Ελληνική κοινωνία οι μητέρες και η κοινότης γενικά, είχαν δημιουργήσει ένα κατάλληλο γονιμικό περιβάλλον, που εξύψωνε την τεκνοποίηση και στιγμάτιζε την ατεκνία. Αναφέρω τα παρακάτω πέντε παραδείγματα:

α) Στο έθιμο της Κουτσούνας: Η μύηση στην τεκνοποίηση άρχιζε πολύ ενωρίς, από τον τρίτο χρόνο της ηλικίας του κοριτσιού, με το παιδικό έθιμο της «Κουτσούνας» (κούκλας με πανιά). Όταν το κορίτσι γύρω στο τρίτο έτος της ηλικίας του, είχε εγκράτεια ούρων, η μητέρα το θεωρούσε σπουδαίο σταθμό για τη μύηση στη μητρότητα.
Έτσι, ανήμερα στα τρίχρονα γενέθλια της μικρής θυγατέρας της, έφτιαχνε με κουρέλια την πρώτη μητρική κουτσούνα της. Μετά, κάθε μεγάλη γιορτή, της ζύμωνε και της έψηνε στο φούρνο μια κουτσούνα πάντα με φουσκωτή την κοιλιά, τοποθετώντας ένα αυγό στο κέντρο. Αυτό ήταν, για να της υπενθυμίσει, ότι η πάνινη κουτσούνα πρέπει να βαφτισθεί, να παντρευτεί και να τεκνοποιήσει.
Σε παρόμοιο γονιμικό περιβάλλον ζούσε το κορίτσι μέχρι να «βυζώσει», δηλ. να γίνει 12 χρονών. Όλα αυτά τα χρόνια της παιδικής της ηλικίας η μητέρα της, σαν πραγματική νεοελληνίδα ιέρεια, της μιλούσε σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής της, από τα παραμύθια και τις συζητήσεις, μέχρι και το γάμο, για την τεκνοποίηση. Της δημιουργούσε έτσι από τη μια μεριά, ένα κατάλληλο γονιμικό κλίμα και από την άλλη μεριά, της εμπέδωνε μέσα της, τα αναγκαία εξαρτημένα αντανακλαστικά για την τεκνοποίηση.

β) Στα παραμύθια: Η μητέρα με τα διάφορα λαϊκά παραμύθια προκαλούσε το ενδιαφέρον της θυγατέρας της για την απόκτηση παιδιού, τονίζοντας τη μεγάλη δυστυχία της άτεκνης. Αναφέρω πιο κάτω αποσπάσματα από Ελληνικά λαϊκά παραμύθια, από αυτά, που διηγείτο η μάνα στην κόρη, για να της προκαλέσει το ενδιαφέρον για την τεκνοποίηση:
«Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα αντρόγυνο και δεν είχανε παιδί. Κι η γυναίκα όλο έκλαιγε αράδα και παρακαλούσε το Θεό γι αυτό. Λέει: Θεέ μου ας κάνω ένα παιδιάκι ας το λεν και ρεβιθάκι».
Σε άλλο παραμύθι «Ήταν μια γυναίκα που δεν είχε παιδί γιατί δεν της στέργιωναν τα παιδιά. Είπε να παρακαλέσω κι εγώ την Παναγία και τους αγίους για να κάνω κανένα παιδί... ύστερα από λίγο καιρό η γυναίκα αγκαστρώθηκε».
«Κι' είπε η καλή γριά ο Θεός να της δώσει κι' αυτής ένα παιδάκι».
«Δεν είχε παιδί και μέρα νύκτα χόλιαζε κι' έτρωγε την καρδιά της ο καημός».
Δεν είχε κι' αυτή παιδί και κάθε πρωί έβγαινε, την ώρα που ανέτειλε ο ήλιος, κι' έλεγε:
Ήλιε μου και τρισήλιε μου
χάρισε μου ένα τέκνο
κι' ας είναι και τσουπί» (κορίτσι)
«Κι' εζήσανε λέει καλά κ' ετεκνοβολίσανε κι' εγεράσανε»κλπ.

γ) Στο γάμο:Στην τελετουργία και στα τραγούδια του γάμου η κυρία ευχή ήταν για ευτεκνία. Ο λαός ήθελε την γυναίκα να τεκνοποιεί και δημιουργούσε με τις ευχές ένα πλούσιο γονιμικό περιβάλλον. Αναφέρω μερικά παραδείγματα:
«Εδώ που ήρθες νυφούλα μου στην πεθερογενιά σου
σα κυπαρίσσι να σταθείς σα δένδρο να ριζώσεις
να κάμεις γιους για τ' άρματα και νιές για τα στολίδια»
- «Το χρυσανδρόγυνό μας παιδιά παιδιών να πιάσει».
- «Να ζήσει η νύφη κι' ο γαμπρός με τέκνα και μ' εγγόνια»
- «Ο Θεός να σε προκόψει
δέκα τέκνα να σου δώσει»
- «Η Παναγία κι' ο Χριστός
χρόνους να τους χαρίσει
κι' ως τον προπάτορα Αδάμ
να τους τεκνογονήσει»
- «Να ζήσετε στεργιωμένοι με γυιούς»
- «Χρόνια πολλά κι' ευτυχή και τέκνα ν' αποκτήσεις»
- «Έκανε δέκα παιδιά και γέμισε η γειτονιά»
- «Κάνε πολλά παιδιά να δεις την υγειά σου»
- «Η νύφη που κάνει παιδί έχει τιμή»
- «Πολλά παιδιά Θεού χαρά»
- «Ένα παιδί ίσον κανένα»
- «Η πλούσια με τα φλωριά της κι' η φτωχή με τα παιδιά της».

δ) Στις φράσεις για τη στείρα γυναίκα:Στην καθημερινή ζωή, η μητέρα έβρισκε άπειρες ευκαιρίες για να ενσταλάξει στην ψυχή της κόρης της, την αγάπη για τα παιδιά, με τις γονιμικές νουθεσίες της, στιγματίζοντας και υποτιμώντας την άτεκνη γυναίκα. Το ίδιο έκανε η γειτονιά και η κοινότης. Αναφέρω τα παρακάτω παραδείγματα.
«Δεν έκανε τέκνο η γάλαρη» (δυστυχής)
«Δεν τέκνωσε ακόμα». «Η στείρα δεν τεκνώνει»
«Δεν είναι τεκνούσα» (παιδούσα). «Δεν τεκνοσπόρισε»
«Την έχουν αμποδεμένη γι αυτό δεν τεκνίζει». «Αυτή πήρε στειροβότανο και δεν κάνει παιδιά». «Δεν έχει ψωμί απ' τον ντορβά της και παιδί απ' την καρδιά της» (δηλ. ας μη περιμένει γεροκόμισμα από ανήψια).
«Η χιλιάκληρη είναι πολύ βασανισμένη, έρημη και δυστυχισμένη». «Ατέκνιτη». «Η γυναίκα που δεν τεκνοβολάει είναι καταραμένη». Πήρε αυτή τη γυναίκα που έχει τώρα και τέκνωσε». «Δεν μπόρεσε ο Θεός να της δώσει κι' αυτής ένα παιδάκι;». «Όποιας δεν δίνει ο Θεός παιδιά, δίνει ο διάβολος ανήψια».
«Να σε φυλάει ο Θεός από άκληρη». «Η στείρα δεν έχει μήτε παιδιά μήτε σκυλιά». «Αυτή παιδί δεν βύζαξε». «Εβλάφτηκε η υστέρα της και δεν κάνει παιδιά». «Τη στείρα την τυραννούνε και τη βρίζουνε και οι δικοί και οι ξένοι». «Άκληρη άθεη».
«Τι θα της κλάψουν τα παιδιά;». «Έφαγε στειρόχορτο». «Την είδε ο Θεός και την τιμώρησε την άσμιγη και περιφρονημένη». «Από άκληρη γυναίκα καλό περιμένεις;». «Η στείρα θα γεννήσει όταν θα ανεβεί το μουλάρι πάνω στην καρυδιά». «Θα πάει το όνομα της οικογενείας σαν πέτρα μέσα στο πηγάδι». «Οι στείρες δεν στενοχωρούνται (χολιάζουν) όταν γίνει πόλεμος γιατί δεν έχουν παιδιά να στείλουν στο στρατό».

ε) Στους γυναικοκαυγάδες:Στο γονιμικό περιβάλλον, που δημιουργούσαν οι επιτυχημένες μητέρες, η στείρα δεν είχε πια θέση, ειδικά στους καυγάδες. Τότε άκουγε πολλούς υποτιμητικούς και περιφρονητικούς χαρακτηρισμούς γιατί θεωρούσαν την ατεκνία σαν δυσμένεια του Θεού που τιμωρούσε την άκληρη. Αναφέρω μερικά επίθετα που έλεγαν για τη στείρα:
«Άτεκνη», «άχρηστη», «ακληριάρα», «χρουσούζα», «άκαρπη», «απρόκοπη», «αχαΐρευτη», «μαρμαρά», «στέρφα», «κουσούρω», «στεροκάτσκαδο», «άβια» (α και βίος), «καταραμένη», «αφορισμένη», «αργουβέλα», «σπαγγοραμένη». «σπουρίτσα», «άκαρπο ξύλο», «μουλάρα», «περιφρονημένη», «άσμιγη», «κισύρα», «άπονη», «στερόγα», «αλειτούργητη», «ακλερήτισσα», «απαίδευτη», «στριμμένη», «δύστροπη», «κακιά», «σκουλάδα»., «έρημη», «στείρα», «ξεροκέφαλη», «ανίκανη», «άσμιγη», «κισσίρα», «σπουρίτρα» , «φαρμασώνα» (άκληρη και κακιά).
Ενίοτε στους σοβαρούς καυγάδες οι μητέρες εκστομούσαν και φοβερές κατάρες που αφορούσαν τη στείρα: «Μαύρη ακληρήτισσα να μη κλάψει παιδί στην πόρτα σου», «ατέκνητη να είσαι, τέκνο να μη αποχτήσεις», «άδειο να είναι το σπίτι σου, να κλαίεις και να πονάς χωρίς παιδί», «στις εκκλησίες να τα βάλεις».
Την περιφρόνηση προς την στείρα δείχνει το παρακάτω στιχάκι:
«Και τι θαρρείς πώς είσαι εσύ
καμμία μηλία με τ' άνθη
εσύ σαι μια φουρνότρυπα
που βάζουνε τη στάχτη.»

Συνεχίζεται...