Πόσο μακριά μας πάνε τα μοιρολόγια;

Κωδικός Πόρου: 00285-112547-7666
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 24/09/15 20:51
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελληνική Λαογραφία, 00285-112547-7666




Περιγραφή:

Πόσο μακριά μας πάνε τα μοιρολόγια;

Στον ελληνικό χώρο ειδικότερα, τα μοιρολόγια γνώρισαν μεγάλη ανάπτυξη. Αν και οι Έλληνες πάντοτε πίστευαν στην ύπαρξη της ψυχής και στη συνέχεια της ζωής πέρα από το θάνατο, αυτό δεν τους εμπόδισε να θρηνούν τόσο ατομικά, όσο και ομαδικά τα πρόσωπα που πέθαιναν. Ενδεικτικό του γεγονότος αυτού είναι η ύπαρξη ιδιαίτερης τάξης ποιητριών, των «μοιρολογίστρων», οι οποίες με την ποιητική τους ικανότητα και τη δυνατή μνήμη τους κατασκεύαζαν πλήθος από μοιρολόγια ή διασκεύαζαν παλιότερα. Διαβάστε το κείμενο που ακολουθεί!..

ΛΕΝΕ πως το μοιρολόι , τουλάχιστον από λαογραφικής πλευράς, είναι ένα θρηνητικό τραγούδι που τραγουδιέται πριν και κατά την κηδεία του νεκρού και με το οποίο, οι γυναίκες κυρίως, εκφράζουν τη βαθιά τους λύπη για το θάνατο αγαπημένων προσώπων.

Τα μοιρολόγια προήλθαν από διάφορες επιφωνηματικές φραστικές αντιδράσεις μπροστά στο θάνατο. Με το πέρασμα του χρόνου οι αντιδράσεις αυτές πήραν ποιητική μορφή, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν τα μοιρολόγια, τα λυρικότερα και τραγικότερα από τα τραγούδια των λαών.

Στον ελληνικό χώρο ειδικότερα, τα μοιρολόγια γνώρισαν μεγάλη ανάπτυξη. Αν και οι Έλληνες πάντοτε πίστευαν στην ύπαρξη της ψυχής και στη συνέχεια της ζωής πέρα από το θάνατο, αυτό δεν τους εμπόδισε να θρηνούν τόσο ατομικά, όσο και ομαδικά τα πρόσωπα που πέθαιναν. Ενδεικτικό του γεγονότος αυτού είναι η ύπαρξη ιδιαίτερης τάξης ποιητριών, των «μοιρολογίστρων», οι οποίες με την ποιητική τους ικανότητα και τη δυνατή μνήμη τους κατασκεύαζαν πλήθος από μοιρολόγια ή διασκεύαζαν παλιότερα.

Το αρχαιότερο γνωστό μοιρολόι (που αναφέρεται στα ομηρικά έπη) είναι αυτό με το οποίο ο Πρίαμος, η Εκάβη και οι μοιρολογίστρες θρήνησαν το θάνατο του Έκτορα. Το έθιμο του μοιρολογιού διατηρήθηκε και κατά την κλασική εποχή, όπως αναφέρει ο Λυσίας, παρά τις προσπάθειες του Πλάτωνα και άλλων φιλοσόφων να το περιορίσουν.

Κατά τη βυζαντινή εποχή, παρά τη χριστιανική διδασκαλία για τη μέλλουσα ζωή, το μοιρολόι εξακολούθησε να ζει. Στη μέγιστη ακμή του έφτασε κατά τα μεταβυζαντινά και νεότερα χρόνια.

Ιδιαίτερη ακμή σημείωσε το μοιρολόι στη Μάνη, όπου δημιουργήθηκαν ποιητικά κείμενα, που διαφέρουν στη γλώσσα, το ύφος, το μέτρο και την έκταση από τα μοιρολόγια άλλων ελληνικών περιοχών. Αυτό οφείλεται στις ιδιαίτερες συνθήκες ζωής και κυρίως στο έθιμο της «βεντέτας». Μεγάλη ανάπτυξη είχε το μοιρολόι και στην Κρήτη. Ακόμα και σήμερα στη Μάνη, την Κρήτη και σε ορισμένες άλλες ελληνικές περιοχές το μοιρολόι συνιστά συνήθη πρακτική στις κηδείες.

Ας θυμηθούμε τώρα ένα γνωστό τραγούδι με τίτλο: «Μοιρολόϊ», σε στίχους του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη:

«Και πού να ρίξω το μεγάλο μου καημό
όπου θ’ ανοίξει η γης, θ’ ανοίξει η γης
και θα ραΐσει το βουνό

Ήλιε φονιά πως άφησες να γίνει το κακό
σκοτώσανε το σταυραετό και τον αυγερινό
κάτω στο σταυροδρόμι σκοτώσανε το νιο
Παρασκευή μεγάλη σταυρώσαν τον Χριστό.

Και τα κορίτσια ρίξανε κάτω τα μαλλιά
για να πιαστείς αϊτέ, να πιαστείς αϊτέ
ν’ ανέβεις απ’ τη λησμονιά.

Ήλιε φονιά πως άφησες να γίνει το κακό
σκοτώσανε το σταυραετό και τον αυγερινό
κάτω στο σταυροδρόμι σκοτώσανε το νιο
Παρασκευή μεγάλη σταυρώσαν τον Χριστό.»

=================================
ΠΗΓΕΣ: Ιστορικό και Δημοσιογραφικό Αρχείο του γράφοντος, Εγκυκλοπαίδεια «Μαλλιάρης-παιδεία».