Γιατί βάφουμε κόκκινα τ' αυγά;

Κωδικός Πόρου: 00285-112613-4090
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 02/05/13 23:54
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελληνική Λαογραφία, 00285-112613-4090




Περιγραφή:

 Γιατί βάφουμε κόκκινα τ' αυγά;

Χριστιανικοί θρύλοι και παραδόσεις για το έθιμο, που έχουμε, να βάφουμε κόκκινα τ' αυγά κάθε Μεγάλη Πέμπτη!.. Μια συνήθεια η οποία μάλλον έρχεται απ' τα πανάρχαια εκείνα χρόνια, τον καιρό που ζούσαν οι πρόγονοί μας, οι ορφικοί ...

«Κάθε Μεγάλη Πέμπτη, θυμούμαι τα παιδικά μου χρόνια. Τότε που βρισκόμουνα κοντό, στη γιαγιά μου και την παρακολουθούσα γοητευμένη, καθώς βουτούσε την τρυπητή κουτάλα, να δοκιμάση αν έπιασαν καλά τ’ αυγά στο χρώμα τους, αν είναι κατακόκκινα σαν τις χαρούμενες παπαρούνες της άνοιξης. Τ’ αυγά μας! Τα πασχαλινά αυγά.
--Τούτη ή συνήθεια, μου έλεγε, είναι τόσο παλιά, όσο τα χρόνια που μετρούμε από την Ανάστασι του Κυρίου . . .
Ναι. Το πρώτο ακόμη Πάσχα γιορτάστηκε με κόκκινα αυγά! Και να πώς έγινε: Είχαν περάσει τρεις μέρες από το θάνατο του Χριστού μας πάνω στο Σταυρό. Ξημέρωνε η μέρα τον Σαββάτου. Όπως ήταν τα έθιμα, έπρεπε, oι γυναίκες να πάνε στο μνήμα, να αλείψουν το σώμα τον Νεκρού με μύρα και να θρηνήσουν. Η Παναγιά, βυθισμένη στο πένθος Της, δε μπορούσε ούτε να σαλέψη από τη γωνιά Της. Έτσι, οι τρεις πιστές φίλες, η Μαρία η Μαγδαληνή, η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη, αγόρασαν αρώματα και, μοιρολογώντας, ξεκίνησαν για το θλιβερό τους καθήκον.
Οι σκιές της νύχτας δεν είχαν ακόμη διαλυθή. Καθώς πορεύονταν ρωτούσε η μια την άλλη, ποιος θα κυλούσε τη βαρειά πέτρα του μνημείου, γιατί τα χέρια τους, αδύναμα γυναικεία χέρια, δεν θα μπορούσαν να ταράξουν τον ογκόλιθο που έβαλαν οι Εβραίοι, από φόβο μην πάνε οι πιστοί μαθηταί και πάρουν το Σώμα του Κυρίου.
Τότε μια κοριτσίστικη αδύναμη φωνούλα ακούστηκε κοντά τους:
--Καλές κυράδες, πάρτε τα αυγά μου να με βοηθήσετε. Είμαι έρημη και ορφανούλα.
Τους έτεινε ένα πανεράκι, όπου μέσα ήταν μερικά μεγάλα ωραία κόκκινα βαμμένα αυγά. Ή Σαλώμη χαμογέλασε με πίκρα.
--Τι σούρθε, μικρούλα μου, κ' έβαφες κόκκινα τ’ αυγά σου;
--Καθώς τα έβραζα για να τα πουλήσω τούτη την αυγή, δεν ξέρω πώς κι από τι, τα αυγά μου πήραν μόνα τους το χρώμα της χαράς. Πάρτε, καλές μου κυράδες, είναι καλά, φρέσκα αυγά.
--Αλλοίμονο! Δεν είναι για μας, είπε η Μαρία η Μαγδαληνή. Δε βλέπεις πώς είναι στα μαύρα βαμμένα τα φορέματά μας; Πενθούμε τον Κύριο. Σύρε και θα βρης χαρούμενους ανθρώπους να πουλήσης τα κόκκινά σου αυγά . . .
--Ποιόν Κύριο; Ρώτησε η μικρούλα.
--Τον Κύριο της Γης και τ' Ουρανού . . . αποκρίθηκε η Μαρία του Ιακώβου.

Η μικρούλα δε μίλησε πια. Τις έβλεπε να προχωρούν, να σβήνουν στο μισόφωτο της αυγής. . . Είχε καταλάβει. Μη δεν σπάραξε κ' ή δική της η ευαίσθητη καρδούλα τρία μερόνυχτα πριν, όταν είδε την αχνή μορφή του Ιησού με το ακάνθινο στεφάνι να σέρνη το βαρύ σταυρό;
Αυτός ήταν ο Κύριος της Γης και τ' Ουρανού. Η γαλήνη Του της τόλεγε. Και τώρα... Τώρα που οι γυναίκες, τυλιγμένες στα μαύρα, πενθούν, τα δικά της αυγά τάβαψε στο κόκκινο χρώμα της χαράς!
Μην ήταν αμαρτία;
Κοίταξε το πανεράκι που κρεμόταν από το αδύνατο χεράκι της. Το κόκκινο χρώμα των αυγών γινόταν τώρα πιο έντονο στο φως της μέρας, που ξεχύνονταν άπλετο.
Αμαρτία; Όχι! Έμοιαζαν σαν την αγνή ελπίδα. Την ελπίδα που έστελνε το μήνυμα της μέσα στην όμορφη ανοιξιάτικη ημέρα. Κι ο θάνατος;
--Νικήθηκε ο θάνατος! Άκουσε μια φωνή, σαν απόκρισι στην ενδόμυχη σκέψι της.
Οι τρεις μαυροφορεμένες γυναίκες γυρνούσαν με άδεια τα χέρια από μύρα και το πρόσωπο φεγγερό από χαρά.
--Νικήθηκε ο θάνατος! Ανέστη! Κοπελλίτσα! Δώσε μας τα αυγά σου. Θα είναι το κόκκινο χρώμα τους μήνυμα χαράς, για την πικραμένη Μητέρα.
--Πάμε. Σας ακολουθώ! Είπε η μικρή.
Η Παναγία σταμάτησε τους θρήνους καθώς άκουσε τ’ αλαφρά βήματα της χαράς σιμά της. Ανασήκωσε το πρόσωπο. Τα μάτια Της αντίκρυσαν το πανεράκι της μικρούλας, με τα κόκκινα, κατακόκκινα αυγά! Από τα στήθη των πιστών της φιλενάδων ξέφυγε λυτρωτική η κραυγή!
--Ανέστη!
--Ανεστη!
Οι γυναίκες άπλωσαν τα λευκά τους χέρια και στον ενθουσιασμό τους τσούγγρισαν τα αυγά, που μόνα τους είχαν πάρει το χρώμα της χαράς. . .
Από τότε, τα κόκκινα αυγά έμειναν να συμβολίζουν τη χαρά της Ανάστασης!» (Άρθρο της Ρούλας Παπαδημητρίου στο περιοδικό: «Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός Νεότητος», Απρίλιος 1968).

ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΦΙΚΟΙ;

Πέραν των χριστιανικών θρύλων και των άλλων παραδόσεων, που γνωρίζουμε, αξίζει να μνημονευθεί το γεγονός, ότι μέσα στο βιβλίο μας: «Ιησούς Χριστός: Ελληνισμός–Χριστιανισμός» υπάρχει αναφορά στα αυγά, που έβαφαν από τα πανάρχαια χρόνια οι πρόγονοί μας και ιδίως οι ορφικοί.
Ας δούμε τι γράφουμε μεταξύ άλλων στο παραπάνω βιβλίο:
«Εις ένα έργο που είχε εκδοθεί το 1896 με την ευκαιρία των Ολυμπιακών Αγώνων από τον Θ. Ι. Λεφάκη (Δομίνου) υπό τον τίτλον: «Μελέτη επί των Ελευσίνιων Μυστηρίων και των Μαντείων», αναφερόμενος εις τα Μείζονα Μυστήρια, δεδομένου ότι υπήρχαν και τα Ελάσσονα Μυστήρια, γράφει εις μίαν υποσημείωσίν του τα εξής:
«Τα εν τη κίστη περικλειόμενα χρυσά μήλα ήσαν: Το μήλον της πεύκης (σύμβολον της γονιμότητος, της γενέσεως) ο σπειροειδής όφις (σύμβολον της παγκοσμίου εξελίξεως της ψυχής: της εν τη όλη δηλ. πτώσεως αυτής και της δια του πνεύματος απολυτρώσεως), το ωόν (υπενθυμίζον την σφαίραν ή την θείαν τελειότητα, ήτις είναι ο σκοπός του ανθρώπου.)
Εκ των τριών τούτων συμβόλων της αρχαίας αποκρύφου επιστήμης εγένετο χρήσις των μεν δύο εν τη Παλαιά Γραφή παρά των διακατόχων της εσωτερικής κατά παράδοσιν μωσαϊκής διδασκαλίας, του δε τρίτου, του χρυσού δηλαδή ωού, παρά της χριστιανικής θρησκείας (ως ημείς τουλάχιστον νομίζομεν) των κοκκίνων πασχαλινών αυγών και των χρυσών τοιούτων του Πατριαρχείου».
(…)
Εις όλα όσα αναφέρθησαν, ο καλόπιστος αναγνώστης διαπιστώνει ότι όχι μόνον τα πασχαλινά και τα πατριαρχικά αυγά, αλλά και το χριστουγεννιάτικο δένδρο ήσαν αλιευμένα στοιχεία εκ των Ελευσινίων Μυστηρίων. Η διαφορά είναι ότι τότε είχαμε ωά (τα αυγά που βρήκαμε ήδη και εις την Κοσμογονίαν), ενώ σήμερον τα ωά τα βάφομεν κόκκινα για το Πάσχα ή χρυσά για το Πατριαρχείον τότε το δέντρο των Ελευσίνιων Μυστηρίων το εστολίζαμε με εικόνες που ενεφάνιζαν μυθολογικά πρόσωπα, ενώ σήμερον το χριστουγεννιάτικο δένδρο το στολίζομεν με εικόνες από την Αγίαν Οικογένειαν…».

ΚΙ ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΜΥΘΟΣ!..

Ένας μύθος λέει ότι, κάποια μέρα μετά την Ανάσταση του Κυρίου μας, η Μαρία η Μαγδαληνή πήγε στον Τιβέριο Καίσαρα και του ανακοίνωσε ότι αναστήθηκε ο Χριστός και όλα τα γεγονότα περί της Ανάστασής Του.

Εκείνη την ώρα, κάποιος κρατούσε δίπλα από τον Καίσαρα ένα καλάθι με αβγά. Ο Τιβέριος Καίσαρας, βέβαια, έδειξε απορημένος και είπε στη Μαγδαληνή ότι, εάν αυτό που λέει, είναι αλήθεια, τότε τα αβγά, από άσπρα που είναι, να γίνουν κόκκινα.

Ξαφνικά, τα αβγά έγιναν κόκκινα και ο Καίσαρας έμεινε άναυδος. Έτσι, κατά την παράδοση αυτή, τα αβγά βάφονται κόκκινα.

Το γεγονός αυτό καταγράφεται στο Ρωσικό Μοναστήρι της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής που βρίσκεται στα Ιεροσόλυμα. Το συγκεκριμένο μοναστήρι χτίστηκε το 1885 από τον Ρώσο αυτοκράτορα Αλέξανδρο τον Γ' και τους αδελφούς του εις μνήμη της μητέρας του, αυτοκράτειρας Μαρίας, και βρίσκεται στη Γεθσημανή.

Μέσα στον ναό του μοναστηριού και πάνω από το ιερό τέμπλο του ιερού βήματος υπάρχει μεγάλη τοιχογραφία, όπου παρουσιάζεται η Μαρία η Μαγδαληνή μπροστά στον Τιβέριο Καίσαρα και του χαρίζει ένα κόκκινο αβγό.

Η παράδοση θέλει τα αβγά που βάφονται κόκκινα τη Μ. Πέμπτη να διατηρούνται 40 ημέρες εκτός ψυγείου, χωρίς να παρουσιάσουν καμία αλλοίωση, αν δε τα «διαβάσει» ο παπάς. Ο μύθος τα θέλει να διατηρούνται για έναν ολόκληρο χρόνο.