Το μάτιασμα ήταν κάτι που γνώριζαν οι αρχαίοι Έλληνες και όχι μόνον οι χριστιανοί;

Κωδικός Πόρου: 00285-111931-1175
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 19/09/11 19:48
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Βίοι Παράλληλοι, 00285-111931-1175




Περιγραφή:

Το μάτιασμα ήταν κάτι που γνώριζαν οι αρχαίοι Έλληνες και όχι μόνον οι χριστιανοί;

Διαβάστε ένα ενδιαφέρον κείμενο για το λεγόμενο «μάτιασμα», «το μάτι», όπως λένε πολλοί, που κάποιοι τρέχουν και σε «ειδικούς», για να κάνουν… ξεμάτιασμα, όπως ακριβώς μιλούν οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι για την βασκανία (αυτός είναι ο επιστημονικός όρος) ή ψυχοβολία, όπως έλεγε ο φιλόσοφος, Ανδρέας Ηλία Μιχαλόπουλος!..

Για το λεγόμενο «μάτιασμα» ή ψυχοβολία (*) ο γράφων έχει κάνει ειδική έρευνα, την οποία παρουσίασε από τηλεοράσεως, έχοντας ως προσκεκλημένο τον (αείμνηστο σήμερα) φιλόσοφο και συγγραφέα πολλών βιβλίων, Ανδρέα Ηλία Μιχαλόπουλο.
Εντύπωση μου είχε προκαλέσει το γεγονός ότι ο άνθρωπος αυτός, ενώ είχε υπερβεί το 90ό έτος της ηλικίας του, είχε κάνει μία διδακτορική διατριβή για την λεγόμενη «ψυχοβολία», για την οποίαν, όπως έλεγε, είναι το γνωστό μας «μάτι», το «μάτιασμα», που λέει ο λαός, η γνωστή σε όλους μας «βασκανία».
Αυτός και ο λόγος που παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον οι απόψεις πανεπιστημιακών διδασκάλων και αναλυτών ή ερευνητών, έτσι όπως καταγράφονται στο έγκυρο και καθ’ όλα αξιόλογο περιοδικό «Αρχαιολογία», αλλά και σ ε άλλα έντυπα, όπως για παράδειγμα «Η Καθημερινή»:

1. Η βασκανία
Δημήτρης Κόκκοτος

Επιστήθιο κόσμημα, φυλαχτό με τον Άγιο Γεώργιο

Αρχαίες πηγές μαρτυρούν την πίστη αρχαίων Ελλήνων, Εβραίων και Ρωμαίων στη βασκανία. Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν υποψήφιο θύμα όποιον ξεχώριζε για την ομορφιά ή τα προσόντα του, ιδίως όμως τα παιδιά. Η ρωμαϊκή θεά Cumina ήταν ειδικευμένη στο να αποτρέπει τη βασκανία. Η ορθόδοξη παράδοση πιστεύει ότι ο βάσκανος διαμεσολαβεί ανάμεσα στο διάβολο και τον άνθρωπο, αντιμετωπίζει μάλιστα το μάτιασμα με αγιασμό. Η λαϊκή αντίληψη αποδίδει το μάτιασμα σε δυνάμεις που έχει ο ίδιος ο άνθρωπος και επιστρατεύει διάφορα μέσα για να το ακυρώσει.
Ο Άγιος Κυπριανός, που έγραψε την ομώνυμη ευχή κατά μαγείας και βασκανίας, ήταν πριν βαπτιστεί «έκδοτος εις την μαγείαν και των δαιμόνων λατρευτής». (Περιοδικό Αρχαιολογία, Τεύχος 20, Αύγουστος 1986, Κύριο θέμα: «Mαγεία και μαντική», Σελίδες: 45-46)

2. Αρχαίο φυλαχτό πλοίων κατά της βασκανίας

O μαρμάρινος δίσκος του 5ου ή 4ου αι. π.Χ. ήταν η κόρη οφθαλμού που προστάτευε τα πλοία από το κακό μάτι.

Μαρμάρινο δίσκο του 5ου ή 4ου αιώνα π.Χ. βρήκε τυχαία σε μία από τις καταδύσεις του ναυαγοσώστης στην περιοχή Yavne-Yam, κοντά στην παραλία Palmahim στο Ισραήλ.
Ο δίσκος είναι φτιαγμένος από λευκό μάρμαρο, έχει διάμετρο 20 εκατοστών και είναι επίπεδος από τη μια πλευρά και κοίλος από την άλλη.
Το αντικείμενο αυτό αναγνωρίστηκε ως η κόρη του οφθαλμού, που διακοσμούσε την πλώρη ενός αρχαίου πολεμικού ή μεταφορικού πλοίου.
Όπως αναφέρει ο Kobi Sharvit, ο διευθυντής του τμήματος Ενάλιων Αρχαιοτήτων της Ισραηλινής Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, αυτός ο τρόπος προστασίας του πλου των καραβιών από το κακό μάτι και τη ζηλοφθονία ήταν πολύ συνηθισμένος κατά τον 5ο αιώνα π.Χ.: τα μάτια στην πλώρη των πλοίων κοιτούσαν μπροστά και προστάτευαν από τον κίνδυνο.
Αυτή η διακόσμηση των πλοίων είναι στις μέρες μας πολύ συνηθισμένη στα ελληνικά, ιταλικά, πορτογαλικά πλοία, αλλά και στα πλοία της Άπω Ανατολής.
Για την ιστορία αναφέρεται ότι μόνο τέσσερα παρόμοια αντικείμενα έχουν βρεθεί.
Α.Μ.
Πηγή: Israel Ministry of Foreign Affairs (13/7/08)

3. Το αλάτι από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή

Πριν δώσουμε το λόγο στον μεγάλο Έλληνα πανεπιστημιακό δάσκαλο και καθηγητή του γράφοντος στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ Χρήστο Ντούμα, θα ήθελα να καταθέσω μια προσωπική μαρτυρία, την οποία έχω κρατήσει στη μνήμη μου ως κάτι το πραγματικά ανεξήγητο, που έχει να κάνει με το αλάτι και τη βασκανία.
Στο χωριό μου, το Βεσίνι Καλαβρύτων, είχαμε μία κυρ;iα, η οποία λεγόταν Μαρία Γιαννακοπούλου (Γιαννακομαρία, όπως συνηθίζαμε να την ονομάζουμε). Αυτή η κυρία, λοιπόν, έπαιρνε αλάτι και το έδενε σε κόμπο στο μαντήλι που φορούσε στο κεφάλι της.
Πριν αρχίσει το ξεμάτιασμα, μετρούσε με το χέρι της το μήκος του μαντηλιού και αν ο άνθρωπος αν είχε «ματιαστεί» το μαντήλι έβγαινε μικρότερο σε μέγεθος (!!).
Για το θέμα αυτό ο γράφων έχει προσωπική και αδιάψευστη μαρτυρία, διότι ο ίδιος μετρούσε το μαντήλι. Τώρα, τι ακριβώς συνέβαινε, αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί η Επιστήμη να εξηγήσει.
Και τώρα ο λόγος στον πανεπιστημιακό μας δάσκαλο κ. Χρ. Ντούμα:


Η σημασία του αλατιού στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων καθρεφτίζεται στις θρησκευτικές δοξασίες και αντιλήψεις πολλών λαών από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Αρχαίοι Αιγύπτιοι, Έλληνες και Ρωμαίοι περιελάμβαναν το αλάτι στις θυσίες και τις προσφορές τους προς τους θεούς.
Στην Αίγυπτο, θεωρούσαν το ορυκτό αλάτι από την όαση του Άμμωνος πιο καθαρό από το θαλασσινό και γι΄ αυτό το προτιμούσαν στις θυσίες τους. «Θείον» (θεϊκό) αποκαλεί το αλάτι ο Όμηρος (Ιλ. Ι, 214), ενώ το τελετουργικό της ιουδαϊκής θρησκείας το επιβάλλει ως απαραίτητο συμπλήρωμα κάθε θυσίας (Λευιτ. Β΄ 13. Αριθ. ΙΗ΄ 19). Ακόμη, στο ιουδαϊκό δείπνο της Παρασκευής το βούτηγμα ψωμιού, του κατ’ εξοχήν δώρου του Θεού, σε αλάτι συμβολίζει την τήρηση της συμφωνίας του Θεού με τον λαό του.
Στη χριστιανική θρησκεία, ως συνέχεια του ιουδαϊσμού (**), το αλάτι εξακολουθεί να θεωρείται βασικό συστατικό της ζωής, καθώς βεβαιώνει η αποστροφή του ίδιου του ιδρυτή της προς του μαθητές του στην επί του Όρους ομιλία: «Υμείς εστέ το άλας της γης• εάν δέ το άλας μωρανθή, εν τίνι αλισθήσεται; εις ουδέν ισχύει έτι ει μη βληθέν έξω καταπατείσθαι υπό των ανθρώπων» (Ματθ. 5:13). Η δε Καθολική Εκκλησία, εκτός από αγιασμένο νερό, διαθέτει και ιερό «αλάτι της σοφίας» (Sal Sapientiae).
Η έκφραση «μοιράζομαι ψωμί κι αλάτι», που χρησιμοποιείται από πολλούς λαούς για να δηλώσει άρρηκτους δεσμούς φιλίας, είναι αποκαλυπτική της σημασίας που του αναγνωρίζεται στη ζωή. Όπως είναι αποκαλυπτική και η εμπλοκή του αλατιού σε μαγικοθρησκευτικές τελετουργίες. Για παράδειγμα, στην Ιαπωνία, σε φυλές της Αφρικής και στην Καραϊβική το αλάτι χρησιμοποιείται για την απομάκρυνση των κακών πνευμάτων, ενώ από Ιουδαίους, Μουσουλμάνους και Έλληνες θεωρείται αποτρεπτικό της βασκανίας…
Πηγή: Καθημερινή, Χρ. Γ. Ντούμα, ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών (8/3/09).
Περισσότερα:
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_08/03/2009_306346

(*) ψυχοβολία η, Ν· ακτινοβολία που, σύμφωνα με ορισμένες δοξασίες, εκπέμπεται από το σώμα τών ανθρώπων.
[ΕΤΥΜΟΛ. < ψυχή + -βολία (< -βόλος < βάλλω), πρβλ. ακτινο-βολία].

(**) Σημείωση ιστοσελίδας: Η φράση "ως συνέχεια του ιουδαϊσμού" δεν σημαίνει ότι ο χριστιανισμός είναι ταυτόσημος με τον ιουδαϊσμό.