Τι αποδεικνύουν οι έρευνες για τον πλατωνικό Μύθο του Σπηλαίου;

Κωδικός Πόρου: 00285-111924-1728
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 08/12/11 18:31
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Βίοι Παράλληλοι, 00285-111924-1728




Περιγραφή:

Τι αποδεικνύουν οι έρευνες για τον πλατωνικό Μύθο του Σπηλαίου;

Τι συμβαίνει –άραγε- και όχι μόνον μέσα στα πλατωνικά εδάφια, αλλά και στην Αγία Γραφή, όπως το Σπήλαιον της Βηθλεέμ, θεωρούνται τόποι όπου πηγάζουν οι μεγαλύτερες φιλοσοφικές και θρησκευτικές δοξασίες; Γιατί ο Πλάτων εκφράζει αλληγορικά την άποψή του για την ανθρώπινη κατάσταση, και ιδιαίτερα για την ανθρώπινη γνώση, σε σχέση με την όλη πραγματικότητα; 

ΕΙΝΑΙ ΓΕΓΟΝΟΣ ότι, όπως διαβάζουμε και μέσα στην Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδος του Πανεπιστημίου του Καίμπριτζ, το πιο φημισμένο ίσως χωρίο σε όλα τα κείμενα του Πλάτωνα απαντάται στην «Πολιτεία» και είναι γνωστό ως ο «Μύθος του Σπηλαίου». Σε αυτό ο Πλάτων εκφράζει αλληγορικά την άποψή του για την ανθρώπινη κατάσταση, και ιδιαίτερα για την ανθρώπινη γνώση, σε σχέση με την όλη πραγματικότητα.
Φαντάσου, αναφέρει ο Πλάτων, μία μεγάλη σπηλιά που συνδέεται με τον έξω κόσμο με ένα άνοιγμα, το οποίο βρίσκεται τόσο μακριά, ώστε το φως του ήλιου δεν φθάνει στο εσωτερικό της. Στη σπηλιά υπάρχουν δεσμώτες, που αντικρίζουν το βάθος της σπηλιάς και έχουν τα νώτα τους στραμμένα προς την είσοδό της. Όχι μόνο είναι αλυσοδεμένοι στα άκρα, αλλά και είναι δεμένοι από τον αυχένα, ώστε να μην μπορούν να στρέφουν γύρω το κεφάλι τους, οπότε δεν μπορούν να δουν ο ένας τον άλλον, αλλά ούτε καν τον ίδιο τον εαυτό τους. Το μόνο που βλέπουν είναι το τοίχωμα της σπηλιάς μπροστά τους. Σε αυτή την κατάσταση βρίσκονται όλη τους τη ζωή και δεν γνωρίζουν τίποτε άλλο. Πίσω τους καίει μία φωτιά. Χωρίς να το ξέρουν εκείνοι, υπάρχει κι ένα τειχάκι στο ύψος του ανθρώπου, ανάμεσα στη φωτιά και σε αυτούς πίσω από αυτό το τειχάκι πηγαινοέρχονται αδιάκοπα κάποιοι άνθρωποι κουβαλώντας πράγματα στο κεφάλι τους. Το φως της φωτιάς ρίχνει σκιές από αυτά τα πράγματα στο τοίχωμα μπροστά από τους δεσμώτες, ενώ οι φωνές των ανθρώπων που τα κουβαλούν αντιλαλούν στα τοιχώματα της σπηλιάς και φθάνουν στα αυτιά των δεσμωτών. Tα μόνα όντα, λέει ο Πλάτων, που αυτοί οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ή βλέπουν ποτέ σε όλη τη ζωή τους είναι αυτές οι σκιές και αυτοί οι αντίλαλοι.
Υπό αυτές τις συνθήκες, φυσιολογικό θα ήταν για εκείνους να υποθέτουν ότι οι σκιές και οι αντίλαλοι αποτελούν όλη την πραγματικότητα που υπάρχει σε αυτή την «πραγματικότητα», καθώς και σε ό,τι αντιλαμβάνονται ή αισθάνονται εκείνοι από αυτή, θα αναφέρονται όλα τους τα λόγια.
Αν κάποιος από τους δεσμώτες λυνόταν από τις αλυσίδες, θα ήταν τόσο πιασμένος, από μία ολόκληρη ζωή που πέρασε κλεισμένος στο μισοσκόταδο, ώστε και το να στραφεί απλώς ολόγυρα θα του ήταν οδυνηρό και δύσκολο, ενώ η φωτιά θα του θάμπωνε τα μάτια. Θα τα έχανε και θα έβρισκε τα πάντα ακατανόητα, οπότε θα ήθελε να ξαναγυρίσει και να βλέπει το τοίχωμα με τις σκιές, τη μόνη πραγματικότητα που καταλαβαίνει.
Αν τον τραβούσαν ολότελα έξω από τη σπηλιά, στο λαμπρό φως του ήλιου, θα τυφλωνόταν και θα τα έχανε, ενώ θα περνούσε πολύς καιρός μέχρι να μπορέσει να δει ή να καταλάβει κάτι. Τότε, όμως, μόλις θα συνήθιζε να ζει στον επάνω κόσμο, αν ήταν να επιστρέψει στη σπηλιά, και πάλι θα έχανε πρόσκαιρα το φως του, αυτή τη φορά εξαιτίας του μισοσκόταδου. Και ό,τι κι αν θα έλεγε αυτός στους άλλους δεσμώτες για όσα είδε κι άκουσε, θα ήταν ακατανόητο σε εκείνους τους ανθρώπους, που μόνο για σκιές και για αντίλαλους ήταν συνηθισμένοι να μιλάνε. Για να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε αυτή την αλληγορία, πρέπει να δούμε τους εαυτούς μας ως δεσμώτες μέσα στο ίδιο μας το σώμα, που μόνο με άλλους δεσμώτες κάνουμε συντροφιά. Είμαστε όλοι μας ανήμποροι να δούμε τον πραγματικό κόσμο, αλλά και τον πραγματικό άνθρωπο στον οποίο μιλάμε, ή τον ίδιο μας τον εαυτό όπως είναι πραγματικά. Αυτό που άμεσα βλέπουμε κι ακούμε δεν είναι η ίδια πραγματικότητα, αλλά ό,τι έχουμε συνηθίσει να σκεφτόμαστε γι' αυτήν!.. (1)

Η ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΟΥ ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ!..

Είναι γεγονός ότι, στην αρχαιότητα, ένα ιδιαίτερον είδος των χρηστηρίων (μαντείων) ήσαν τα λεγόμενα σκευομαντεία, νεκρομαντεία ή ψυχοπομπεία, τα οποία ήσαν συνδεδεμένα με την λατρεία των ηρώων ή των χθονίων θεοτήτων, όπως για παράδειγμα το μαντείον του Αμφιαράου στον Ωρωπό, του Αμφιλόχου και Μόψου στην Κιλικία, του Ασκληπιού στην Επίδαυρο, του Κάλχαντος και Ποδαλειρίου στην Απουλία και αλλού (2).
Στους παραπάνω ναούς, όσοι ήθελαν να λάβουν χρησμόν, και μάλιστα προς θεραπείαν ασθενειών, κατεκλίνοντο (εκοιμώντο, δηλαδή) επί ενός δέρματος θυσιασθέντος ζώου στο ιερείο.
Ήτο κοινή η πεποίθησις, ότι οι θυσιάζοντες στους νεκρούς, όταν τούς επικαλούσαν, κοιμώμενοι στους τάφους αυτών ή αγρυπνούντες, εφαίνοντο τα είδωλα των πεθαμένων και τους έδιδαν τις ζητούμενες μαντείες!
Ο Λουκιανός, που ως γνωστόν έζησε στον 2ον αιώνα μετά Χριστόν, μέσα στον Α΄ λόγο της «Αληθούς ιστορίας» του γράφει:

«Πάνω από ένα όβολο πηγάδι ήταν τοποθετημένος ένας πολύ μεγάλος καθρέφτης. Όταν κατέβαινε κανείς στο πηγάδι, άκουγε όλα, όσα λέγονταν πάνω στη γη όταν κοίταζε στον καθρέπτη έβλεπε όλες τις πόλεις κι όλους τούς λαούς σαν να ήταν παρών»!!...

Είναι ν' απορεί κανείς πώς ο Λουκιανός μας διαβεβαιώνει ότι:

«Τότε είδα κι εγώ τούς οικείους μου και όλην την πατρίδα, εάν δε και εκείνοι με έβλεπαν, δεν έχω να πω κάτι πιο ασφαλές». (3)

Κοντολογίς, εδώ παρατηρούμε ένα είδος … τηλεοράσεως της αρχαιότητος, η οποία εδημιουργείτο και αυτή μέσα σε διάφορα φυσικά ή τεχνητά ορύγματα (εν προκειμένω πηγάδι), ενώ η «φιλοσοφία των σπηλαίων», που είναι πρόδρομος πολλών επιστημονικών ανακαλύψεων, δημιουργεί και άλλες ατραπούς διεξόδου της επιστημονικής σκέψεως και αναλύσεως πολλών επιστημονικών δεδομένων. Ο Χείρων, για παράδειγμα, μέσα στο σπήλαιό του, εδίδασκε διάφορες επιστήμες σε πολλούς και ένδοξους προγόνους μας (Ηρακλή, Αχιλλέα κλπ), ενώ οι περίφημοι «Σπηλαΐτες» έγιναν αντικείμενο ειδικού βιβλίου που έγραψε ο διακεκριμένος παιδοχειρουργός κ Χρήστος Οικονομόπουλος με τίτλο: «Οι αντρειωμένοι και η ουρά τους» (4)

ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟΝ ΤΗΣ ΒΗΘΛΕΕΜ

Ένα άλλο κοσμοϊστορικό γεγονός είναι, ασφαλώς, και η γέννηση του Ιησού Χριστού μέσα στο Σπήλαιον της Βηθλεέμ (5), το οποίο αποτέλεσε μία πραγματική γενεσιουργό αιτία θρησκευτικών, φιλοσοφικών, κοινωνικών και πολλών άλλων ανακατατάξεων!
Είναι γνωστόν, ότι πάνω από το σπήλαιο, που γεννήθηκε ο Χριστός, η Αγία Ελένη έκτισε το ναό της γέννησης του Ιησού και της Θεοτόκου και ξανακτίστηκε από τους Σταυροφόρους, επειδή το 1236 τον κατάστρεψαν οι Μουσουλμάνοι. Το ιερό σπήλαιο σώζεται ως σήμερα. Βρίσκεται κάτω από το Άγιο Βήμα της εκκλησίας της Γέννησης και στολίζεται με πλούσια δώρα, που κατέθεσε εκεί ο αυτοκράτορας Εμμανουήλ Κομνηνός.
Σχετικά με το άστρο της Βηθλεέμ, γράφει ανάμεσα σ' άλλα ο ερευνητής Παναγής Λεκατσάς: "Κάθε παραμονή των Χριστουγέννων κάποιος από τους αστρονόμους θα μας δώσει τη δική του εξήγηση για το Άστρο, που οδηγεί στο σπήλαιο της Θείας Γέννησης τους μάγους. Τα ουράνια φαινόμενα πέφτουν στη δικαιοδοσία τους.
Το άστρο της Βηθλεέμ, το άστρο του χριστιανικού μεσσιανισμού, παρουσιάζεται από την αρχή σαν σημάδι της γέννησης του αναμενόμενου Μεσσία ή βασιλιά και συνοδεύεται μάλιστα από πρόσωπα ξενικά: τους Πέρσες ιερείς ή Μάγους. Αυτό σημαίνει κάποιο μετασχηματισμό του Ιουδαϊκού εκείνου άστρου από κάποιο αστέρι των Μάγων. Είναι φανερό πως το άστρο που ακολουθούν οι Μάγοι μηνά γι' αυτούς τη γέννηση ενός βασιλιά και κατεβαίνει πάνω σ' ένα σπήλαιο, όπου οι Μάγοι ακολουθώντας το, βρίσκουν ένα νεογέννητο βρέφος. Τον ίδιο καιρό που τ' άστρο της Βηθλεέμ, τ' άστρο του χριστιανικού μεσσιανισμού, αρμενίζει όλο και ψηλότερα στους ουρανούς, το άστρο του Ιουδαϊκού Μεσσιανισμού, το άστρο του Βαλαάμ, βουλιάζει στην απόγνωση και στο σκότος!...» (6)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
1. Bryan Magee, H περιπέτεια της Φιλοσοφίας, εκδ. Σαββάλας, σελ. 31.
2. «τότε και τούς οικείους εγώ εθεασάμην και πάσαν την πατρίδα, ει δε κακείνοι εμέ εθεώρουν, ουκ έχω το ασφαλές ειπείν»
3. Ίδε βιβλίο μας : «Οι Προφητείες του Ελληνισμού», (Λάλον Ύδωρ).
4. Ο γράφων, με αφορμή αυτό το βιβλίο, έκανε πολλές τηλεοπτικές εκπομπές όχι μόνον στην Τηλετώρα, αλλά και στο Τηλεάστυ.
5. Η Βηθλεέμ είναι εβραϊκή λέξη και σημαίνει "οίκος άρτου". Πρωτύτερα λεγόταν Εφραθά, δηλαδή γόνιμη. Ανέκαθεν είχε ιερές αναμνήσεις για τους Ιουδαίους, γιατί εκεί είχε ταφεί η Ραχήλ, εκεί η Μωαβίτιδα Ρουθ έγινε σύζυγος του Βοόζ και από εκεί καταγόταν και η οικογένεια του Δαβίδ.
6. Ίδε Ερμηνευτικό και Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό.