Τι περιλαμβάνει η Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας του Πανεπιστημίου του Καίμπριτζ;

Κωδικός Πόρου: 00285-113792-2931
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 08/08/12 20:14
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Κριτική Βιβλίων, 00285-113792-2931




Περιγραφή:

Τι περιλαμβάνει η Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας του Πανεπιστημίου του Καίμπριτζ;

«Ο αναγνώστης –λέει- θα γνωρίσει μια διαφο­ρετική ερμηνεία των κοσμογονικών αυτών αλλα­γών, που επειδή δίνει μεγάλη έμφαση στο τι συ­νέβαινε στις χώρες της Ανατολής, προσδίδει στο έργο του Μεγάλου Αλεξάνδρου ακόμη μεγαλύτε­ρη αξία από εκείνη που μπορούν να του δώσουν οι ενδοελληνικές αποτιμήσεις. Του δίνει τη δια-πολιτισμική, την πανανθρώπινη ιστορική του αξία»!...

Το Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ.

Η Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας του Πανεπιστημίου του Καίμπριτζ δια­φέρει από άλλα, ανάλογα πονήμα­τα. Κατ' αρχάς, ο βαθμός τεκμη­ρίωσης του έργου είναι εξαιρετικά υψηλός, αφού κάθε κεφάλαιο του αποτελεί καρπό διεπιστημονικής συνεργασίας, από ερευνητές ποικίλων ειδικοτήτων. Δεύτερον, για κάθε επιμέρους θέμα, στην Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας καταγράφεται η ακριβής επιστημονική γνώση, με όλα τα ερωτηματικά και τις επιφυλά­ξεις που τη συνοδεύουν. Ιδιαίτερα οσάκις οι γρα­πτές πηγές της αρχαιότητας έρχονται σε αντίθε­ση προς τα αρχαιολογικά δεδομένα, τίθεται θέμα ερμηνείας και επιλογής. Έτσι, ο αναγνώστης έχει πάντοτε την ευχέρεια να κρίνει ο ίδιος, με βάση τις πηγές, και να επιλέξει ανάμεσα σε διαφορετι­κές και συχνά αντιφατικές εκδοχές, ή να παραδε­χθεί την πραγματική δυσκολία ερμηνείας και να συνταχθεί με την αδυναμία των ιστορικών να προ­χωρήσουν σε μία και μοναδική κρίση. Τρίτον, και ίσως σημαντικότερο, η Ιστορία της Αρχαίας Ελλά­δας δεν είναι στενά ελληνοκεντρική. Ο ελληνικός κόσμος δεν εξετάζεται αυτοτελώς, αλλά ως τμή­μα ενός ευρύτερου γεωγραφικού χώρου, ο οποί­ος άρχιζε από τα υψίπεδα του Ιράν και απλωνό­ταν ως την Ανατολική Μεσόγειο. Σ' αυτόν το με­γάλο γεωγραφικό χώρο, με τις ποικίλες εθνότη­τες και τους διαφορετικούς πολιτισμούς, ο ελληνικός κόσμος ήταν διάσπαρτος με τις αποικίες του και είχε αναπτύξει οικονομικές, πολιτικές και πολιτι­στικές σχέσεις με τους λαούς που τον περιέβαλαν, σχέσεις αλληλεπίδρασης, όσμωσης και συχνά αντι­παλότητας. Αλλά και οι κοινωνικές διεργασίες που αναπτύχθηκαν στην Περσική Αυτοκρατορία και στις χώρες τις οποίες οι Πέρσες κατέκτησαν, επη­ρέασαν άμεσα και καθοριστικά την πολιτική, στρα­τιωτική και ιδεολογική οργάνωση του ελληνικού κόσμου, ο οποίος επιβεβαιώθηκε, στη διάρκεια της μεγάλης δύναμης του, μέσα από την αντίστα­ση του στον περσικό επεκτατισμό.
Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει τα γεγονότα ανάμεσα στην ανάρρηση του Κύρου του Μεγάλου στον περσικό θρόνο (525 π.Χ.) ως την αποτυχία της περσικής εκστρατείας στην Ελλάδα (479 π.Χ.).
Η αφετηρία της μελέτης είναι η Περσική Αυτο­κρατορία, με αντικείμενο τον τρόπο με τον οποίο σχηματίσθηκε, την επέκταση της και τις κατα­κτήσεις της, τις εξελίξεις στις χώρες που την απο­τέλεσαν (Βαβυλωνία, Συρία, Παλαιστίνη, Κεντρι­κή Ασία, Ινδίες, Μικρά Ασία, Θράκη, Μακεδονία και Αίγυπτο). Μέσα από αυτή την εδαφική-ιστο-ρική ευρύτητα, ο Έλληνας αναγνώστης ανακαλύ­πτει ότι οι σχέσεις Ελλήνων και Περσών δεν είναι ένα παροδικό επεισόδιο της αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας, αλλά μία σταθερή και μακροχρόνια δια­δικασία επικοινωνίας και αντιπαλότητας δύο με­γάλων αρχαίων πολιτισμών.
Στη συνέχεια, εξετάζονται τα ελληνικά κρά­τη, με αφετηρία την τυραννία των Πεισιστρατι-δών, τη μεταρρύθμιση του αθηναϊκού κράτους από τον Κλεισθένη, τη Σπάρτη και την Πελοπον­νησιακή Συμμαχία. Για την καλύτερη κατανόηση των παραπάνω, ιδιαίτερο βάρος δίδεται στην ανά­λυση της «αρχαϊκής» ελληνικής κοινωνίας, με κύ­ριο πεδίο ανάλυσης το ομηρικό έργο και με έμ­φαση στις σχέσεις θρησκείας και κράτους. Η ανά­πτυξη των ιδεών από το 750 μέχρι το 500 π.Χ. εξε­τάζεται ως διαδικασία μετάβασης από το αρχαϊκό στο κλασικό ιστορικό πλαίσιο. Ως αντικείμενο εξέτασης επιλέχθηκαν οι σχέσεις ανάμεσα στους πρώτους ποιητές και τη φιλοσοφία, με υπόβαθρο τον υλικό πολιτισμό, την κοπή νομισμάτων και το εμπόριο. Ακολουθεί η εξέταση της επανάστασης των ιωνικών πόλεων κατά των Περσών, ο ρόλος της ηπειρωτικής Ελλάδας στην επανάσταση αυ­τή, και η εκστρατεία του Δότη και του Αρταφέρ­νη. Ιδιαίτερο βάρος δίδεται στην εκστρατεία του Ξέρξη στην Ευρώπη -μία εκστρατεία πολύ πιο πο­λύπλοκη από ό,τι θα φαινόταν αν περιοριζόταν στην ηπειρωτική Ελλάδα. Το ίδιο αναλυτικά προ­σεγγίζεται και η εκστρατεία του Δαρείου και η απαλλαγή των ελληνικών πόλεων-κρατών από τον περσικό κίνδυνο.
Είναι σημαντικό ότι όλα αυτά τα γεγονότα απο­δίδονται με εργαλείο ανάλυσης και ερμηνείας τις ιστορικές αλληλουχίες και τις πολιτιστικές αλλη­λεπιδράσεις, που ξεφεύγουν πολύ από τα καθιε­ρωμένα πρότυπα, μέσα από τα οποία αποδίδονται συνήθως οι σχέσεις Περσών και Ελλήνων. Οι ελ­ληνικές ιστορικές πηγές, κυρίως ο Ηρόδοτος, απο­τελούν αντικείμενο εξαντλητικής κριτικής, μέσω
των αρχαιολογικών, κυρίως, ευρημάτων της Μι-κράς Ασίας, της Περσίας, της Βαβυλωνίας και της Αιγύπτου.
Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει τα γεγονό­τα που ακολούθησαν κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. Ει­δικότερα, εξετάζει την κατάσταση στην Ελλάδα μετά τους Περσικούς Πολέμους, τη Συμμαχία της Δήλου, τις επαναστατικές μεταβολές που πραγ­ματοποιούνται στην Αθήνα του Περικλέους, τον πρώτο πελοποννησιακό πόλεμο, την τριακονταε­τή ειρήνη, τις ελληνικές αποικίες της Σικελίας. Αυ­τές οι πολιτικές εξελίξεις συνδυάζονται με τη με­τάβαση από τον αρχαϊκό στον κλασικό πολιτισμό, τη θρησκεία -όπως διαμορφώθηκε κατά τους κλα­σικούς χρόνους- τα ιερά και τους ποιητές με πα­νελλήνια απήχηση, που επίσης διαφοροποιούνται από τον 6ο αιώνα, τις αθηναϊκές εορτές και λα­τρείες, την αποτύπωση τους στη λογοτεχνία, και τις εξελίξεις στην οργάνωση της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Εν συνεχεία, η Αθήνα εξετάζε­ται ως κέντρο πολιτισμού, μέσα από τις επιμέρους πτυχές του πνευματικού βίου.
Ο αναγνώστης θα βιώσει τις ποικίλες αλλα­γές που επήλθαν σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο και θα συνειδητοποιήσει ότι ο ελληνικός πολιτισμός δεν ήταν στατικό φαινόμενο, αλλά μία πολυσχιδής και εν πολλοίς άγνωστη ακόμη πραγ­ματικότητα, που μεταλλασσόταν διαρκώς υπό το βάρος των ενδοελληνικών αλλά και των εξωτερι­κών εξελίξεων. Ακολουθεί η εξέταση πολιτικών γεγονότων, όπως ο Αρχιδάμειος Πόλεμος, η Ει­ρήνη του Νικία, η Εκστρατεία στη Σικελία και, τέ­λος, η αναβίωση της σπαρτιατικής ισχύος και η οργάνωση του κράτους της Σπάρτης.
Η τρίτη ενότητα περιλαμβάνει τα γεγονότα του 4ου αιώνα π.Χ. Ξεκινά με την ανάδειξη της Σπάρ­της στην πρωτοκαθεδρία των ελληνικών πόλεων. Έπειτα μελετά τις εξελίξεις στην Περσική Αυτο­κρατορία (όπου η δυναστεία των Αχαιμενιδών πα­ρακμάζει) και τις σχέσεις της με την Ελλάδα. Εν συ­νεχεία εξετάζονται ο Κορινθιακός Πόλεμος και η κατάσταση των ελληνικών πόλεων της Σικελίας. Έπεται η δυναμική είσοδος της Θήβας στην ελλη­νική πολιτική σκηνή και οι σχέσεις της με τη Θεσ­σαλία, τη Μακεδονία και την Πελοπόννησο. Στη συνέχεια ο ερευνητικός φακός περνά στην Κύπρο και τη Φοινίκη και τις μεταξύ τους σχέσεις, οριο­θετώντας τις ποικίλες δραστηριότητες του νοτιό­τερου ελληνισμού. Ακολουθούν οι Ιλλυριοί, οι Θρά­κες και οι Σκύθες, καθώς και οι περίπλοκες σχέ­σεις τους με το Μακεδόνικο Βασίλειο.
Μετά από την εξέταση των παραπάνω εξελί­ξεων, δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στη μελέτη των επιμέρους πτυχών στη λειτουργία και την ανα-παραγωγή των ελληνικών πόλεων, με έμφαση στην οικονομική και κοινωνική ζωή κατά τον 4ο αιώ­να, τους πολιτικούς μηχανισμούς που αναπτύ­χθηκαν ή παρήκμασαν στις πόλεις-κράτη, την εκ­παίδευση και τις φυσικές επιστήμες, την ιατρική και την τέχνη, που παρουσίασαν μεγάλη άνθηση. Έπεται η εξέταση των στρατιωτικών και πολεμι­κών τεχνικών.
Οι εξελίξεις στη Σικελία στην περίοδο 367-354 π.Χ. ερμηνεύονται σε βάθος και ακολουθεί η ανάδειξη του μακεδόνικου βασιλείου, η οργάνω­ση του από τον Φίλιππο και ο Ιερός Πόλεμος. Η μακεδόνικη ηγεμονία και οι σχέσεις του μακεδό­νικου βασιλείου με τη νότια Ελλάδα περιγράφο­νται αναλυτικά, με βάση τα νεότερα δεδομένα.
Tα δύο τελευταία κεφάλαια της τρίτης ενότη­τας αφορούν την ανάλυση της περιόδου του Με­γάλου Αλεξάνδρου και μελετούν την ανάρρηση του στο θρόνο, την κατάκτηση των παραλίων του Αιγαίου, την εκστρατεία από την Κιλικία μέχρι την Αίγυπτο και, στη συνέχεια, την κατάκτηση του κε­ντρικού Ιράν και της Βακτριανής και την εκστρα­τεία της Ινδίας, μέχρι το θάνατο του Μεγάλου Αλε­ξάνδρου. Το έργο κλείνει με την ανάλυση της κα­τάστασης που επικρατούσε, κατά την περίοδο 336-323 π.Χ., στις ελληνικές πόλεις-κράτη, αλλά και στην Ασία, ιδιαίτερα στις περιοχές που κατέκτη­σε ο Αλέξανδρος.
Ο Έλληνας αναγνώστης θα έχει την ικανο­ποίηση να αντιληφθεί ότι οι κατακτήσεις του Με­γάλου Αλεξάνδρου εντάσσονται σε μια σταθερή συνέχεια, με αφετηρία την άνοδο του Κύρου του Μεγάλου στο θρόνο της Περσικής Αυτοκρατορίας και απόληξη την κατάλυση της από τον Μακεδό­να στρατηλάτη. Ο γεωγραφικός χώρος από το Ιράν ως την Ανατολική Μεσόγειο ήταν ενιαίος. Το έρ­γο της ενοποίησης του χώρου αυτού ξεκίνησε ο Κύρος το 525 π.Χ. Το ολοκλήρωσε ο Αλέξανδρος εκατόν πενήντα χρόνια αργότερα. Αν οι προγονοί του ήταν επικεφαλής ενός μικρού βασιλείου, το οποίο ενσωματώθηκε στην Περσική Αυτοκρατο­ρία και ωφελήθηκε, από πολλές απόψεις, από τη σχέση του με τους Πέρσες, ο ίδιος μπόρεσε να τους εκτοπίσει και να τους αντικαταστήσει.
Έτσι, ο αναγνώστης θα γνωρίσει μια διαφο­ρετική ερμηνεία των κοσμογονικών αυτών αλλα­γών, που επειδή δίνει μεγάλη έμφαση στο τι συ­νέβαινε στις χώρες της Ανατολής, προσδίδει στο έργο του Μεγάλου Αλεξάνδρου ακόμη μεγαλύτε­ρη αξία από εκείνη που μπορούν να του δώσουν οι ενδοελληνικές αποτιμήσεις. Του δίνει τη δια-πολιτισμική, την πανανθρώπινη ιστορική του αξία.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ