Η Ελληνική Σοφία!..

Κωδικός Πόρου: 00285-112902-1742
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 10/12/11 22:07
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελληνική Παιδεία, 00285-112902-1742




Περιγραφή:

Η Ελληνική Σοφία!..

«Η Ελληνική Σοφία» δεν ήρθε τυχαία. Είναι αποτέλεσμα μιας πολύμοχθης εργασίας αφού είχε να κάνει με ένα πλήθος παραγόντων, από την αρχαία έως την βυζαντινή και από την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα ως την νεοελληνική πραγματικότητα. Κοντολογίς, έπρεπε να συγκεντρωθεί όλος αυτός πνευματικός θησαυρός της ελληνικής σοφίας, που ομολογουμένως είναι ανεξάντλητος, και να συγκεντρωθεί μέσα σ’ αυτούς τους τόμους των βιβλίων, που κρατάτε στα χέρια σας.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

«… και Έλληνες σοφίαν ζητούσιν» (Α΄Κορ. 1, 22)

ΕΙΝΑΙ γεγονός, ότι η συγγραφή του παρόντος έργου υπό τον γενικόν τίτλον: «Η Ελληνική Σοφία)» δεν ήρθε τυχαία. Είναι αποτέλεσμα μιας πολύμοχθης εργασίας αφού είχε να κάνει με ένα πλήθος παραγόντων, από την αρχαία έως την βυζαντινή και από την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα ως την νεοελληνική πραγματικότητα. Κοντολογίς, έπρεπε να συγκεντρωθεί όλος αυτός πνευματικός θησαυρός της ελληνικής σοφίας, που ομολογουμένως είναι ανεξάντλητος, και να συγκεντρωθεί μέσα σ’ αυτούς τους τόμους των βιβλίων, που κρατάτε στα χέρια σας.
Θα ήταν, όμως, ιστορική βλασφημία να έχω συγγράψει αυτό το έργο και μην κάνω αναφορά:
1. Στο Θεό–Δημιουργό, τον Ιησού Χριστό, που μας χάρισε, δια των λόγων Του, την Αγία Γραφή (Παλαιά και Καινή Διαθήκη), τον φωτεινό αυτό φάρο της σκέψης μας.
2. Στους Πατέρες της Εκκλησίας μας, που τόσα πολλά προσέφεραν στο έργο μας με τα ιερά τους κείμενα.
3. Στους Αρχαίους Έλληνες σοφούς και φιλοσόφους, που καθοδήγησαν με τόση συγκίνηση το νου και την καρδιά μας.

Οφείλω, ασφαλώς, «χάριτας πολλάς» σε όλους τους Έλληνες συγγραφείς και ανθολόγους ερευνητές, που βοήθησαν πολύ στην παρούσα εργασία. Ήταν τόσοι πολλοί που αδυνατώ να τους θυμηθώ όλους, ενώ πολλούς εξ αυτών σημειώνω στην Βιβλιογραφία του έργου μας. Παρά ταύτα, αισθάνομαι την υποχρέωση να διαμνημονεύσω τους κάτωθι, διότι υπήρξαν οι βασικοί συντελεστές της εργασίας αυτής, όπως για παράδειγμα:
1. Τον Paul Kroh, του οποίου το έργο: «ΛΕΞΙΚΟ ΑΡΧΑΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΛΑΤΙΝΩΝ», από τις Εκδόσεις Επιστημονικών Βιβλίων και Περιοδικών University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1996, σε μετάφραση: Δ. ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ-Λ. ΤΡΟΜΑΡΑΣ, αποτέλεσε για τον γράφοντα έναν πολύτιμο φωτεινό οδηγό στην διερεύνηση αρχαίων Ελλήνων σοφών και φιλοσόφων. Στο έργο: «ΘΗΣΑΥΡΟΣ 10.000 ΓΝΩΜΙΚΩΝ και ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΩΝ», του Εκδοτικού Οργανισμού ΔΙΑΓΟΡΑΣ, με πρόλογο και γενική επιμέλεια του μεγάλου Έλληνα ποιητή (αείμνηστου πλέον) Νικηφόρου Βρεττάκου.
2. Το έργο: «ΑΡΧΑΙΑ ΓΝΩΜΙΚΑ ΚΑΙ ΛΑΪΚΗ ΣΟΦΙΑ» του ΧΑΡ. ΜΠΑΡΑΚΛΗ, από τις Εκδόσεις του Βιβλιοπωλείου της «Εστίας», Αθήνα 1983.
3. Το έργο: «ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΩΝ ΣΟΦΩΝ: ΓΝΩΜΙΚΑ-ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ. ΡΗΤΑ-ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ», με πρόλογο ΠΑΝ. Α. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ, Επίτ. Γεν. Επιθεωρητού Μ.Ε, και επιμέλεια: ΡΙΤΑΣ ΜΠΟΥΜΗ-ΠΑΠΑ, των Εκδόσεων ΓΕΩΡΓ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, ΑΘΗΝΑ.
4. Την Εγκυκλοπαίδεια «ΔΟΜΗ»
5. Την Εγκυκλοπαίδεια «Μαλλιάρης-παιδεία» κ.α.

Θεωρώ, ασφαλώς, ιεράν υποχρέωσίν μου να παραθέσω εδώ τι σημειώνουν στους δικούς των προλόγους οι άνθρωποι που συγκέντρωσαν με τόση επιμέλεια και φροντίδα τόσα και τόσα ρητά και παροιμίες, αρχίζοντας με «Το Βιβλίο των Σοφών», που λέει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Το γνωμικό, καθώς λέει Αριστοτέλης στη Ρητορική, επιβεβαιώνει, όσα αναφέρονται στις πράξεις των ανθρώπων και όσα οι άνθρωποι έχουν υποχρέωση να προσπαθούν να πραγματοποιήσουν η να αποφεύγουν. Είναι μια γενναία φράση, πλημμυρισμένη από τόλμη και μεγαλοπραγμοσύνη σχετικά με τρόπο, που εκφράζεται, η την έννοια του τον .
Ο Λογγίνος στο «Περί ύψους» έργο του, μιλώντας για το ύψος της εκφράσεως ορίζει το ύψος της με αυτά τα λόγια. «Τούτο τω όντι μέγα, ου πολλή μεν η αναθεώρησης (η επανειλημμένη και κατά βάθος παρατήρησι και εξέτασι), δύσκολος δε, μάλλον δ‘ αδύνατος η εξανάστασις (εκδήλωσι αντιδράσεως, αντιστάσεως), ισχυρά δε η μνήμη και δυσεξάλειπτος. Όλως δε καλά νόμιζε ύψη και αληθινά τα δια παντός αρέσκοντα και πάσιν].
Το γνωμικό είναι δείκτης πορείας του ανθρώπου. Μπορεί ο άνθρωπος να στηρίξη σ‘ αυτό τη σκέψη του και να προχωρήση στην ενέργεια, να δημιουργήση. Αρέσει σ‘ όλους και αποτελεί για τον άνθρωπο κάτι το αναγκαίο. Ελέγχει μ‘ αυτό ο άνθρωπος τας πράξεις και του προχωρεί με βάση αυτό. Φωτίζεται απ’ αυτό και με το φως του κρίνει και τις πράξεις και τις ιδέες των άλλων με τη βεβαιότητα ότι στηρίζεται σε έδαφος στέρεο, αφού ξέρει ότι το γνωμικό ή παροιμία ή τα όμοια μ’ αυτά δεν είναι παρά υψίστη ανθρώπινη σοφία και απαύγασμα της ανθρώπινης εμπειρίας.
Έχει αιώνιο κύρος και δίνεται σαν προσταγή, σαν εντολή σαν νόμος απαράβατος, σαν τις δέκα εντολές της Παλαιάς Διαθήκης, από κάποιο ον που υπερβαίνει τα όρια του φυσικού. Είναι ένας λόγος με δύναμη ξεχωριστή. Δίνεται και γίνεται δεκτό χωρίς δισταγμό και χωρίς εξηγήσεις. Είναι βγαλμένο σαν λάβα από τον κρατήρα ηφαιστείου. Σε παρασύρει χωρίς να μπορείς και χωρίς να σκεφτείς να αντισταθείς.
Αντλεί τη δύναμή του απ’ το μεγαλείο της φιλοσοφικής σκέψεως, απ‘ τον τρόπο, που δίνεται. Ο Δημήτριος στο «Περί ύφους» παρομοιάζει το γνωμικό με το θηρίο, που μαζεύεται και πολεμάει, ξετινάζοντας το σώμα του με ορμή. Μέσα του, λέει, κρύβει μια ολόκληρη σοφία, που αν δίνονταν με μακρολογία θα έπαιρνε τη μορφή μαθήματος με μειωμένο ενδιαφέρον.
Στη βραχυλογία του γνωμικού («σφυρήλατος νους εν σμικρώ όγκω» το χαρακτηρίζει ο Πλούταρχος στα «Ηθικά του») βρίσκεται το μυστικό της γιγάντιας δυνάμεώς του. Εξαπολύεται ως «ακόντιον» παρά «δεινού ακοντιστού», γράφει ο Πλάτων εις τον «Πρωταγόρα», «ρήμα άξιον λόγου βραχύ και συνεστραμμένον». Σοφία λακωνική που αποδεικνύει κατά τον Πλάκωνα, ότι «Λακεδαιμόνιοι προς φιλοσοφίαν και λόγους άριστα πεπαίδευνται» και «ότι τούτ’ αυτό και των νυν εισίν οι κατανενοήκασι και των πάλαι, ότι το λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν ή φιλογυμναστείν, ειδότες ότι τοιαύτα οίον τ’ είναι ρήματα φθέγγεσθαι τελέως πεπαιδευμένου εστίν ανθρώπου. Τούτων ην και Θαλής ο Μιλήσιος και Πιττακός ο Μυτιληναίος και Βίας ο Πριηνεύς και Σόλων ο ημέτερος και Κλεόβουλος ο Λίνδιος και Μύσων ο Χηνεύς, και έβδομος εν τούτοις ελέγετο Λακεδαιμόνιος Χίλων».
Ένα γνωμικό μπορεί να περιέχει το πνεύμα ενός ολόκληρου βιβλίου, μιας ολόκληρης θεωρίας, το βιβλίο όμως ή μια ολοκληρωμένη φιλοσοφική θεωρία, όπως βρίσκεται στο βιβλίο, δεν έχει την δύναμη του γνωμικού. Αιτία η μακρολογία. Δεν συναρπάζει, δεν καθηλώνει, δεν υψώνει, δεν ξαφνιάζει, δεν παρωθεί σε μια πράξει και δεν αποτρέπει από μια άλλη, δεν δημιουργεί σκοπούς ζωής και δεν δείχνει το δρόμο προς την αλήθεια το βιβλίο τόσο έντονα, όσο το γνωμικό.
Μ’ αυτά δίνονται σαν εντολές τα αιώνια και άφθαρτα ανθρώπινα ιδεώδη και μ‘ αυτά -τόσο αγαπητά σ’ όλους μας- καλείται ο καθένας να κρίνει τον εαυτό του και τους άλλους και να ρυθμίσει τα βήματά του και να πορευθεί χωρίς αμφιβολίες, με τη συναίσθηση, ότι πορεύεται σαν άνθρωπος αληθινός και να δημιουργήσει, αντλώντας δύναμη από της δύναμη από τις δυνάμεις, που βρίσκονται μέσα στο γνωμικό, «καθ’ άπερ εν τοις σπέρμασι δυνάμεις δένδρων όλων», όπως γράφει ο Δημήτριος στο «περί ύφους» βιβλίο του.
Έτσι πιστεύω ότι το βιβλίο τούτο, έκδοση όχι συνηθισμένη, θα προσφέρει θετική και σπουδαία υπηρεσία σε κάθε μελετητή, οποιοδήποτε κι αν είναι το πνευματικό του επίπεδο. Και ο μαθητής και ο φοιτητής και ο οιοσδήποτε επιστήμων και γενικά πνευματικός άνθρωπος θα δρέψει μελετώντας το «άνθη σοφίας» απαραίτητα και πολύτιμα.
Ο εκδότης δεν περιορίσθηκε εις τα γνωμικά. Περιέλαβε σ‘ αυτό το βιβλίο και τα όμοια μ‘ αυτά, στοχασμούς, αποφθέγματα, ρητά και παροιμίες, προϊόντα όλα της πανανθρώπινης σκέψεως και εμπειρίας δια μέσου των αιώνων.
Δεν είναι δυνατόν να έχουν αυτά τα άλλα τη δύναμη, το μεγαλείο και το ύψος του αρχαίου Ελληνικού γνωμικού, δίνουν όμως την ευκαιρία στον μελετητή του βιβλίου να σχηματίσει μια σαφή ιδέα της πνευματικής πορείας του ανθρώπου δια μέσου των αιώνων και ειδικώς χαρίζουν υπερηφάνεια στον Έλληνα, καθώς μελετώντας το βιβλίο θα βεβαιωθεί ότι και ο σημερινός κόσμος κυριαρχείται ακόμη και σήμερα απ' την αρχαία Ελληνική σκέψη. Ο Έλληνα μελετητής μάλιστα, αν θελήσει να συγκρίνει τις Ελληνικές παροιμίες με τα αρχαία Ελληνικά γνωμικά κλπ., θα βεβαιωθεί ότι το πνεύμα του αρχαίου Ελληνικού κόσμου ζει ακόμα και βασιλεύει μες στις καρδιές του σημερινού λαού μας. ΠΑΝ. Α. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ , Επιτ. Γενικός Επιθεωρητής Μ.Ε»
Ήρθε, όμως, η ώρα να διαβάσουμε τι λέει και η αξιαγάπητη δημοσιογράφος και συγγραφέας Ρίτα Μπούμη –Παπά, που συγκινεί με τον δροσερό και γλαφυρό της λόγο:
«Μέσα σε μια διαδρομή πέντε χιλιάδων ετών, και μέσα από αναρίθμητες σκοτεινές νύχτες παρελθόντος, το συναίσθημα και ο στοχασμός του ανθρώπου, ανάμεσα από τους πρωτογενείς δρόμους της ζωής, την εχθρότητα των στοιχείων της φύσεως και τις συμπληγάδες της στυγνής βιοτικής ανάγκης, πρωτάρχισαν να λειτουργούν στα χρονικά όρια που μας γνώρισε η ιστορία και η επιστήμη.
Ειδικά, ο στοχασμός του ανθρώπου, στα πρωτόγονα εκείνα απώτατα χρόνια, που απετέλεσε τον πυρήνα της βαθμιαίας ηθικοπνευματικής αναπτύξεως κυριολεκτικά ακτινοβόλησε στη μικρή και βραχώδη τούτη αιχμή της γης την Ελλάδα, για να φωτίσει ολόκληρο το γνωστό τότε κόσμο με ιδέες πρωτοφανείς και αποκαλυπτικές, με γνώμες σοφών πνευμάτων που κατηύθυναν ένα κορυφαίο πολιτισμό.
Ο πνευματικός αυτός πολιτισμός, ο ελληνικός, μπολιάζοντας και ποτίζοντας όλες τις φιλοσοφίες, μεταλαμπαδεύτηκε, πριν και μετά την έλευση του Χριστού, και σ’ άλλους τόπους, από κατακτητές που αιχμαλωτίστηκαν από το θάμβος του, για να διαδοθεί σε όλο το γνωστό τότε κόσμο και να συνεχίσει την ένδοξη πορεία της ανθρώπινης γνώσεως μέχρι των ημερών μας, αφού πρώτα πέρασε από τρομερές καταστρεπτικές και ανασταλτικές ιστορικές περιπέτειες.
Ένα μέρος από τη σοφία αυτή, που έχει βγει από στόματα και γραφίδες προφητών, συγγραφέων κλπ., άλλα και από τα ίδια χείλη του ελληνικού λαού, σε παροιμίες, περικλείει αυτός ο τόμος, που κρατά στα χέρια του ο αγαπητός μας αναγνώστης, βέβαιοι πως τον εφοδιάζομε με ένα πολύτιμο οδηγό. Ένα οδηγό που θα τον συντρέξει σε κάθε στιγμή και θα τον ενισχύσει ηθικά. Που θα τον πληροφορήσει. Που θα τον καλέσει να αντλήσει, αυτός και τα παιδιά του, διδάγματα για μια πιο άξια ζωή. Που θα τον οπλίσει με νέες γνώσεις και θα πλουτίσει, ακόμα περισσότερο, την εγκυκλοπαιδική του ενημερότητα. Που θα του δώσει, τέλος την ευκαιρία να σκεφθεί, να κρίνει, να συγκρίνει, να ελέγξει, να συσχετίσει, να φωτισθεί και, ακόμα να δημιουργήσει.
Το κεφάλαιο της ελληνικής αρχαιότητος, που προτάσσεται για λόγους φυλετικής υπερηφάνειας, και που σε άλλες χώρες παρόμοιες εργασίες χρησιμοποιούνται σαν βοηθητικά σχολικά βιβλία, θα βοηθήσει ξεχωριστά τον κόσμο των σπουδαστών, άλλα και κάθε Έλληνα φιλαγνώστη και, με τρόπο επαγωγό, θα ξυπνήσει και θα ζωογονήσει τα πνευματικά του ενδιαφέροντα.»
Ας δούμε, τώρα, τι λέει μεταξύ άλλων και ο μεγάλος Έλληνας ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος:
«Ο γραπτός λόγος εκφράζει τη ζωή σ’ όλες της τις εκδηλώσεις. Είναι κάτι που βρίσκεται σε συνάρτηση με την τρέχουσα καθημερινότητα, με τις χαρές, με τις απογοητεύσεις, με τις κινήσεις της ψυχής και του σώματος του ανθρώπου, με τις κοινωνικές καταστάσεις, με τη φύση, με τον πολύπλοκο γενικά μηχανισμό της λειτουργίας της ζωής. Ο άνθρωπος αγαπά, ο άνθρωπος μισεί, ο άνθρωπος είναι ενάρετος, ο άνθρωπος πιστεύει ή δεν πιστεύει, επιδιώκει πάντοτε, παλεύει πάντοτε και πάντοτε η ηθική πρόθεση των προσπαθειών του είναι η τελείωση της ζωής. Το πνεύμα προσπαθεί να συλλάβει, να ταξινομήσει, να αποκρυπτογραφήσει τις βασικές αλήθειες που διέπουν τις ανθρώπινες σχέσεις ή τις εσωτερικές μας καταστάσεις, να αποκρυσταλλώσει ορισμένα συμπεράσματα, ορισμένες βασικές αρχές, θέλοντας να βοηθήσει έτσι τον άνθρωπο στο να μπορέσει να ιδεί καλύτερα τον εαυτό του και τις πράξεις του.
Τα μεγάλα πνεύματα χρησιμοποίησαν την πείρα τους από τα πρώτα ιστορικά χρόνια ως σήμερα, διατύπωσαν, ο καθένας με το δικό του τρόπο, τα δικά του γνωμικά συμπεράσματα, τις δικές του αλήθειες, και τις έθεσαν στη διάθεση της ζωής για την καλλιτέρεψη της πορείας της.
Μια εκλογή τέτοιων αποφθεγμάτων, αποτελεί μια συγκέντρωση σοφίας που τα ψήγματά της σφυρηλατήθηκαν μέσα στο καμίνι της δοκιμασίας και της εφαρμογής. Κι η εκλογή τούτη δεν έγινε βέβαια για να συγκεντρώσει στις σελίδες της, όσο πιο τέλεια θα μπορούσε, τη βεβαιωμένη, την αναμφισβήτητη αλήθεια, την αλήθεια που βοηθάει και που ανταποκρίνεται πλήρως στη ζωή. Συγκεντρώνει εδώ τα πιο χαρακτηριστικά λόγια των μεγάλων ανθρώπων, τις πιο χαρακτηριστικές τους κρίσεις, δίνοντας έτσι την ποικιλία των απόψεων και την ποιότητα του πνεύματος που μιλά κάθε φορά. Δεν θέλησε να περιοριστεί σε ότι είναι πιο κοντά στις ημέρες μας και στην αλήθεια τους και να κάνει το έργο αυτό πιο ηθικό κήρυγμα, αλλά θέλησε να κάνει έργο αυτό να αποκτήσει ένα πλατύτερο ενδιαφέρον, μια μεγαλύτερη ποικιλία και ευρύτητα. Ο αναγνώστης είναι σε θέση να επισημάνει τις καίριες αλήθειες, να στοχαστεί πάνω σ’ αυτές και να συγκινηθεί απ’ αυτές.
Διαβάζοντας το βιβλίο αυτό, θα γνωρίσει την αιώνια καρδιά του ανθρώπου που χτυπά γι’ αυτόν, το πνεύμα που αγωνίζεται. «Ευχαριστώ το Θεό που η τύχη μου είναι συνυφασμένη με την τύχη της ανθρωπότητας» (Κάνιγκ). «Είμαστε λίγοι είμαστε λίγο ευτυχισμένοι, ας γίνουμε αδελφοί» (Σαίξπηρ). «Κάθε αγάπη της ανθρωπότητας είναι συνυφασμένη με τον μέλλον» (Λασκαράτος). Το βιβλίο αυτό θέλει ν’ αποτελέσει μια μικρή συμβουλή στην προσπάθεια που καταβάλουμε όλοι μας να ξεπεράσουμε τα μπερδέματα και τις αντιφάσεις της ζωής απ’ τη μια και τις αδυναμίες μας από την άλλη και να γίνουμε καλύτεροι. Για τον εαυτό μας και για τους άλλους»

ΕΜΕΙΣ δεν έχουμε να προσθέσουμε τίποτε άλλο, πέραν εκείνω που λέει κι ο άλλος σημαντικός ανθολόγος Χαράλαμπος Μπάρακλης (μαθηματικός στο επάγγελμα), που με τόση πειστικότητα αναφέρει τα ακόλουθα:
«Το βιβλίο που παρουσιάζουμε, περιέχει ένα μέρος από τις σκέψεις των αρχαίων Ελλήνων και τη συμπυκνωμένη σοφία του λαού μας. Πρόθεση μας είναι να φέρει σε φως τις αιώνιες αξίες της ζωής, με σκοπό να βοηθήσουν σε μια ορθή τοποθέτηση ιδεών, και να οδηγήσουν σ' ένα σωστό προσανατο¬λισμό. Η παράθεση ανθολόγιου λαϊκής σοφίας, έγινε με σκοπό να δούμε την ταύτιση σε πολλά σημεία του πνεύματος των αρχαίων Ελλήνων, με την ηθι¬κή φιλοσοφία του λαού, που βγαίνει από το αλάνθαστο ένστικτό του, παρα¬τηρώντας αυτά που συμβαίνουν στην κοινωνία, και τα οποία απ' αιώνων μεταβιβάζει από γενιά σε γενιά σαν πραγματικός ιστορικός.
Από τη μελέτη αυτή θα γνωρίσουμε τις απόψεις των προγόνων μας, που αναφέρονται σε βασικά θέματα φιλοσοφίας, και τις βιοτικές εκείνες υποθήκες, που μας τονίζουν πώς πρέπει να ζει ο άνθρωπος, εάν θέλει να εί¬ναι εναρμονισμένος μ' αυτή την υπέροχη νομοτέλεια που υπάρχει στο σύνο¬λο. Οι αρχαίοι Έλληνες, οι πιο βαθείς μελετητές των θεμάτων αυτών, έφθασαν σε τέτοια ύψη πνευματικά, που μπόρεσαν να εποπτεύσουν την ίδια τη φύση και να γνωρίσουν τους νόμους λειτουργίας της. Αυτή η ανεπανάλη¬πτη εποχή, άφησε σε μας και σ' όλο τον κόσμο δύο βάθρα πάνω στα οποία στηρίχτηκε ο ελληνικός πολιτισμός. Tα δύο αυτά σταθερά βάθρα, που είναι η Φιλοσοφία και η Τέχνη, με την ανταύγεια τους φωτίζουν και συγκινούν ακόμα και σήμερα ολόκληρη την ανθρωπότητα.
Στη συλλογή εκτός από ιδέες και σκέψεις που αφορούν τον ορθό τρό¬πο που πρέπει να ζούμε, υπάρχουν και πνευματικές γνώσεις, όπως είναι η έννοια της ψυχής, η αθανασία της, η συνεργασία της με το σώμα, το νόημα του θανάτου, η τύχη της ψυχής μετά τον αποχωρισμό της από το σώμα. Επί¬σης περιέχεται η έννοια της μοίρας ή του πεπρωμένου για τη ζωή μας, η εξέ¬λιξη της ψυχής, ο μακροχρόνιος αγώνας που πρέπει να καταβάλει ο άνθρω¬πος για να νικήσει τα πάθη του, η άποψη της μετενσάρκωσης και τέλος η έννοια του θείου προς το οποίο, κατά τις απόψεις αυτές, βαδίζει ο άνθρω¬πος, εφ' όσον ακολουθεί το δρόμο που υπαγορεύουν οι νόμοι της φύσης.
Αυτός που θέλει να φωτιστεί και να διώξει τα σκότη της άγνοιας, του αποπροσανατολισμού και της σύγχυσης, που υπάρχουν σήμερα, πρέπει να γνωρίσει και να ερμηνεύσει τις ιδέες των μεγάλων εκείνων στοχαστών της ανθρωπότητας, των αρχαίων Ελλήνων, στους οποίους αναγνωρίζουμε την τιμή, πως πρώτοι αυτοί θεμελίωσαν τη φιλοσοφία, που υπήρξε η γενέτειρα της Ευρωπαϊκής φιλοσοφίας και επιστήμης. Δυστυχώς μας χώρισε από την πίστη των προγόνων μας, η παρανοηθείσα έννοια της λατρείας τους, που υποτίμησε την αξία τους και μας απομάκρυνε κατά κάποιο τρόπο από την μελέτη των ιδεών τους, ενώ πάντα στεκόμαστε με θαυμασμό στα αριστουρ¬γήματα της Αττικής τραγωδίας και της τέχνης των χρόνων του Περικλή. Ο ελληνικός πολιτισμός υπήρξε ένα θαύμα και ένας ανεκτίμητος θησαυρός που προκάλεσε και προκαλεί και σήμερα ακόμα το θαυμασμό των ανθρώπων όλων των εποχών. Κι αυτό το θαύμα οφείλουμε να γνωρί¬σουμε καλά, να το εκτιμήσουμε και να το παραδώσουμε ακέραιο στην ανθρωπότητα για να φωτίζει το δρόμο της.»
Τι άλλο να προσθέσουμε, λοιπόν;
Ένα μονάχα:
Το έργο μας : «Η Ελληνική Σοφία» εκδίδεται δίτομο, όπου η αναγνώστρια και ο αναγνώστης έχουν την δυνατότητα να διαβάσουν το έργο κατά θεματογραφία (Α΄ Τόμος) όπου υπάρχουν, πέραν των άλλων, παροιμίες και γνωμικά, και κατά εγκυκλοπαιδική σειρά (Β΄ Τόμος), όπου υπάρχουν όλοι σχεδόν οι φιλόσοφοι και στοχαστές. Στο προσεχές μέλλον, συν Θεώ, θ’ ακολουθήσουν, ασφαλώς, και άλλοι τόμοι με τους υπόλοιπους Έλληνες (σοφιστές, λογίους, διδασκάλους του Γένους, λογοτέχνες, επιστήμονες κλπ).
Φθάνοντας προς το τέλος του εισαγωγικού μας σημειώματος, μη λησμονήσουμε να διευκρινίσουμε τα εξής:
1ον. Στο έργο μας μνημονεύουμε όχι μόνον τους σοφούς και φιλοσόφους, που άφησαν στο πέρασμα των αιώνων τα ρητά τους, αλλά και αυτούς που έγραψαν πολύ σημαντικά έργα, άγνωστα, ως επί το πλείστον, στον πολύ κόσμο.
2ον. Υπάρχουν φιλόσοφοι, ακόμη και σήμερα, που έχουν στο ενεργητικό τους πολλά πανεπιστημιακά συγγράμματα και περγαμηνές, αλλά δεν άφησαν κάτι που να μείνει διαχρονικό και αθάνατο. Τους ανθρώπους αυτούς θα μνημονεύσουμε, ασφαλώς, σε άλλους τόμους της σειράς αυτής.
3ον. Είναι βέβαιον ότι η έρευνά μας έχει εστιάσει το ενδιαφέρον της σε ανθρώπους σοφούς και φιλοσόφους. Υπάρχουν, όμως, άνθρωποι των οποίων η θυμοσοφία εντυπωσιάζει με τον πλούτο των ιδεών τους και ας στερούνται άλλων πνευματικών ή τυπικών εφοδίων (πτυχία, διπλώματα κλπ). Θα ήταν αμαρτία να σιωπήσουμε και να μην τους αναφέρουμε.
Κλείνοντας, θα αναφέρω κάτι που έλεγε ο Πολύβιος: «Ο καλός κριτής πρέπει να κρίνει τους συγγραφείς όχι από τα παραλειπόμενα, αλλά από όσα έγραψαν». Μία φράση που μου θύμισε η εξαίρετη Ελληνίδα δημοσιογράφος, Κατερίνα Λιβαθινού, η οποία συμπαρίσταται ηθικώς και αφιλοκερδώς σε κάθε πνευματική αναζήτησή μου, ενώ μου προσφέρει αφειδώς την άδολη και απλόχερη χριστιανική της αγάπη.

Καλή ανάγνωση!…

ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΝ. ΣΑΚΚΕΤΟΣ

Χειμώνας του 2006