Προς το Γράμμο και το Βίτσι!...

Κωδικός Πόρου: 00285-113988-1038
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 29/08/11 19:02
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Νεώτερη Ελλάδα, 00285-113988-1038




Περιγραφή:

 

Διαβάστε πώς έγιναν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού εναντίον των ανταρτών στο Γράμμο και το Βίτσι, που ολοκληρώθηκαν το βράδι 28 προς 29 Αυγούστου 1949 και πώς τελείωσε ο λεγόμενος «εμφύλιος πόλεμος» ή – κατ’ άλλους - «συμμοριτοπόλεμος», έτσι όπως ακριβώς καταγράφει τα γεγονότα ο ιστορικός Γεώργιος Ρούσσος στη «Νεώτερη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (1826-1974)»!.. Κι όχι μόνο!... Διαβάστε σε αριθμούς τις καταστροφές που επέφερε ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα!..

O Γεώργιος Ρούσσος (1910-1984)σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, αλλά από νεαρή ηλικία τον κέρδισε η δημοσιογραφία και συνεργάστηκε με μεγάλες εφημερίδες των Αθηνών. Εξέδωσε την επτάτομη Ιστορία της Nεότερης Ελλάδας. Παράλληλα, ασχολήθηκε με τη συγγραφή θεατρικών έργων, όπως O Πρωτευουσιάνος (1940), που σημείωσε μεγάλη επιτυχία, και ιστορικών δραμάτων, όπως Γαλάζιος Κουρσάρος, Ακόλαστη Αυγούστα, Η Τελευταία Ελληνίδα, Η Αρετούσα, Τρεις Γυναίκες Τρεις Θύελλες. (Στη φωτογραφία, από αριστερά: Τζένη Καρέζη, Γεώργιος Ρούσσος, Αλίκη Βουγιουκλάκη, Καίτη Λαμπροπούλου).

Αρχίζει η εξόρμηση προς Βίτσι και Γράμμο

Την 2α Αυγούστου (1949) άρχισε και η μεγάλη τελική εξόρμηση, που προέβλεπε το «Σχέδιο Πυρσός» που εκδηλώθηκε σε τρεις φάσεις και απέβλεπε στην εκκαθάριση του Γράμμου και του Βίτσι. Οι επιχειρήσεις κράτησαν ένα περίπου μήνα. Οι μάχες ήσαν πεισματώδεις και αιματηρότατες. Στα ορεινά αυτά συγκροτήματα είχε συγκεντρωθή ο κύριος όγκος του αντάρτικου, οι οποίοι κατά ένα υπολογισμό έφθαναν τις 12.000, ενώ οι δυνάμεις που διέθετε ο Τσακαλώτος περιλάμβαναν 4 μεραρχίες, 1 μεραρχία καταδρομών, 1 ανεξάρτητη ταξιαρχία, 4 συντάγματα ελαφρού πεζικού, 120 κανόνια, πολλά θωρακισμένα και το σύνολο της αεροπορίας. ΄Επειτα από δεινό αγώνα, τη 17 Αυγούστου ολοκληρώθηκε η κατάληψη του Βίτσι. Στις εκεί μάχες ο στρατός είχε 256 νεκρούς και 1.338 τραυματίες. Οι αντάρτες, κατά πληροφορίες τού Γ. Επιτελείου είχαν 1.182 νεκρούς και 637 αιχμαλώτους. Επίσης κατελήφθησαν πολλά λάφυρα: 30 κανόνια, 33 αντιαρματικά, 16 αντιεροπορικά, 115 όλμοι, 435 πολυβόλα, και οπλοπολυβόλα. Πάντως ο κύριος όγκος των ανταρτών του Βίτσι, περί τις 5.000 άνδρες και γυναίκες είχαν κατορθώσει να διαφύγουν.
Επακολούθησε η εξόρμηση κατά του Γράμμου η οποία άρχισε την 25η Αύγουστου. Την παρακολουθούσαν από ένα παρατηρητήριο, με ισχυρές διόπτρες, ο βασιλέας Παύλος, η Φρειδερίκη και ο Βαν Φληντ. Είχαν σπεύσει έπί τόπου, βέβαιοι προκαταβολικά για την επιτυχία. Ο Παπάγος απουσίαζε, για «λόγους ασθενείας» (γρίππης όπως την ενεφάνισαν) για την οποία μιλήσαμε προηγουμένως. Οι αντάρτες πολέμησαν σκληρά και απεγνωσμένα. Επί τρία ημερόνυχτα διεξάγονταν σ' όλη την έκταση του ορεινού αυτού όγκου πεισματώδεις μάχες. Την 28 Αυγούστου ο Ζαχαριάδης διέταξε υποχώρηση. Διότι οι δυνάμεις του, αποδεκατισμένες διέτρεχαν και τον κίνδυνο της πλήρους κυκλώσεως και αποκοπής από όλους τους δρόμους διαφυγής προς την Αλβανία αφού ο Τίτο είχε κλείσει πια τα σύνορά του. Το πρωί της 30ης Αυγούστου 1949 «κατέπαυσε πάσα αντίστασις». Αυτή η «Μάχη του Γράμμου» είχε στοιχίσει στο στρατό 243 νεκρούς και 1.452 τραυματίες, και στους αντάρτες, κατά τις ανακοινώσεις του Γ. Επιτελείου, 922 νεκρούς και 994 αιχμαλώτους. Λάφυρα 17 ορειβατικά κανόνια, 15 αντιεροπορικά, και αντιαρματικά, 221 όλμοι, 670 πολυβόλα και οπλοπολυβόλα.

Συγκλονιστικοί αριθμοί νεκρών, τραυματιών και προσφύγων.

Ο Εμφύλιος Πόλεμος είχε λήξει. Αλλά είχε στοιχίσει μόνο σε νεκρούς 8.240 από το μέρος του στρατού και 38.420 από το πλευρό των ανταρτών. Αυτοί οι 46.660 σκοτωμένοι είναι αναμφισβήτητα ένας τρομακτικός αριθμός. Αλλά τα θύματα γενικά ήσαν πολύ περισσότερα. Αριστεροί συγγραφείς ανεβάζουν στις 100.000 «το σύνολο των νεκρών του κόσμου της Αριστεράς σ' όλη τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου» ο οποίος κράτησε 3 χρόνια και 5 μήνες. Όσο για τους εκατέρωθεν τραυματίες, πολλοί από τους οποίους έμειναν ανάπηροι ο απολογισμός είναι εξ ίσου φοβερός: Μόνο ο στρατός είχε 50.830 τραυματίες. Σε εκατοντάδες επίσης ανέρχονταν και οι εκατέρωθεν εκτελεσθέντες. Οι πρόσφυγες εξ άλλου, δηλαδή οι κάτοικοι χωριών και κωμοπόλεων που εγκατέλειψαν τα σπίτια τους είτε φοβούμενοι τους αντάρτες είτε καταναγκασμένοι από το κράτος, έφθασαν τις 700.000, τραγικά θύματα ενός εμφυλίου πολέμου, του οποίου η αγριότης δεν είχε προηγούμενο.
Μια σκοτεινή σελίδα του πολέμου αποτελεί και το περιβόητο «παιδομάζωμα» κατά το οποίο περί τα 28.000 παιδιά μετεφέρθησαν σε χώρες του Παραπετάσματος. Από το κράτος χαρακτηρίσθηκε το «παιδομάζωμα» ως απάνθρωπο και θηριώδες μέτρο και η κυβέρνηση το κατήγγειλε στη διεθνή κοινή γνώμη. Η ηγεσία του Αντάρτικου το ενεφάνισε ως μέτρο προνοίας για να σωθούν, έλεγε τα απαγόμενα παιδιά από τους πολυβολισμούς των μαχών που γίνονταν μέσα στα χωριά τους. Αριστεροί συγγραφείς κατακρίνουν το «μέτρο» αυτό, κυρίως επειδή τα παιδιά παίρνονταν ή αρπάζονταν μέσα από τα σπίτια τους παρά τη θέληση των γονιών τους.

Τεράστιες οι υλικές καταστροφές.

Μια άλλη μελανή εικόνα της ιστορίας του εμφυλίου πολέμου συνθέτουν οι υλικές καταστροφές, οι οποίες σύμφωνα με κρατικά στοιχεία ήσαν: καταστραφέντα αεροπλάνα 54. Υποστάντα βλάβας 495. Εμπρησμοί σιδηροδρομικών σταθμών 100. Εκτροχιάσεις αμαξοστοιχιών 96. Επιθέσεις κατά χωρίων και πόλεων 1.968. Καταστροφαί οδικού δικτύου: Οδικαί γέφυραι 476. Τμήματα δημοσίων οδών εις μέτρα 13.770. Καταστροφαί σιδηροδρομικού δικτύου. Ανατινάξεις γεφυριών 439, ανατινάξεις γραμμών 525, ανατινάξεις σηράγγων 5. Καταστροφαί αυτοκινήτων: Ιδιωτικά 551, στρατιωτικά 918. Καταστροφαι οικοδομών: Καταστραφείσαι ολικώς οικίαι 24.626. Καταστραφεϊσαι μερικώς οικίαι 22.000. Καταστραψείσαι αγροτικαί εγκαταστάσεις 15.139. Καταστραφείσαι εκκλησίαι 50. Καταστραφέντα ολικώς σχολεία 54, καταστραφέντα μερικώς σχολεία 85. Φθαρείσαι οικίαι λόγω εγκαταλείψεως 100.000. Διαρπαγαι κτηνών: μεγάλων ζώων 114.754, μικρών ζώων 1.365.315.
Στον πίνακα των καταστροφών αυτών πρέπει να προστεθούν και οι τεράστιες δαπάνες για την περίθαλψη των 700.000 περίπου προσφύγων που έφθασαν στο ποσόν των 85 εκατομμυρίων δολλαρίων της εποχής εκείνης. Άλλα 18 εκατομμύρια δολλάρια δαπανήθηκαν για τον επαναπατρισμό τους και τη στοιχειώδη αποκατάστασή τους. Ολόκληρο το ποσό της Αμερικανικής βοηθείας που μας δόθηκε το 1948 δαπανήθηκε για να αντιμετωπισθή το τρομακτικό προσφυγικό ζήτημα.
Και μόνο αυτά τα στοιχεία, παρμένα μέσα από πολλά άλλα που απαριθμούν τις συνολικές καταστροφές, δίνουν μια αληθινά εφιαλτική εικόνα των συνεπειών που είχε ο ανταρτοπόλεμος. Όσον αφορά στην ηγεσία του πολέμου αυτού αξίζει να σημειώσουμε ότι αφού κατώρθωσε να διαφυγή στις γειτονικές κομμουνιστικές χώρες, εξέδωσε πολύ αργότερα τη 15 Οκτωβρίου 1949 μια υπεύθυνη ανακοίνωση, προερχόμενη, όπως έλεγε από την «Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση» η οποία αφού ανήγγειλε την κατάπαυση των εχθροπραξιών, ετόνιζε και τούτα:

«Με το όπλο παρά πόδας».

«Ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας δεν κατέθεσε τα όπλα μα μονάχα τα έθεσε παρά πόδας. Υπεχώρησε μπροστά στην τεράστια υπεροχή του μοναρχοφασισμού. Μα ο Δημοκρατικός Στρατός δεν λύγισε και δεν συντρίφτηκε. Παραμένει ισχυρός και με ακέραιες τις δυνάμεις του. Γελιώνται θανάσιμα όσοι φαντάζονται ότι δεν υπάρχει πια Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας. Σταμάτησε την αιματοχυσία για να σώση την Ελλάδα από την ολοκληρωτική αιματοχυσία».
Προπαγανδιστικές ρουκέττες. Στην πραγματικότητα ο «στρατός» αυτός δεν υπήρχε. Οι 5.000 6.000 αντάρτες που κατώρθωσαν να μπουν στα γειτονικά βαλκανικά κράτη συγκεντρώθηκαν κατόπιν σε ειδικούς τόπους των χωρών αυτών ή και της Σοβιετικής Ένωσης όπου η διαβίωση τους δεν ήταν οπωσδήποτε, εκείνη που ονειρεύονταν. Όταν μάλιστα κατέφυγαν στις χώρες τού ανατολικού συνασπισμού και χιλιάδες άλλοι κομμουνιστές, καταδιωκόμενοι από τις ελληνικές αρχές ή φοβούμενοι καταδιώξεις, τότε η τύχη αυτών των άλλων προσφύγων έγινε προβληματική και μερικές φορές δραματική. Διότι επρόκειτο περί δεκάδων χιλιάδων ατόμων που δημιουργούσαν ζητήματα στις διάφορες χώρες του «σιδηρού παραπετάσματος». Ζητήματα επαγγελματικής ιδίως εγκαταστάσεως, που παρά την ιδεολογική συμπάθεια δυσκολεύονταν ή και δυστροπούσαν να τα λύσουν εκείνοι που τους φιλοξενούσαν.

Οι πρόσφυγες στις ανατολικές χώρες.

Από τους πρόσφυγες αυτούς προέκυψε και το μέγα όσο και δραματικό θέμα του «επαναπατρισμού» που παραμένει εκκρεμές ακόμα*. Στις αρχές του 1975 υπήρχαν υπέρ τις 100.000 «εκπατρισμένων» μοιρασμένων σε οκτώ διάφορα κράτη με κομμουνιστικό καθεστώς ως εξής: Γιουγκοσλαβία 4050 χιλιάδες, Βουλγαρία 7.000, Ρουμανία 6.000, Ουγγαρία 5.000, Πολωνία 9.000, Τσεχοσλοβακία 13.500, Ανατ. Γερμανία 1.500 και Σοβ. ΄Ενωση 15.000. Οι περισσότεροι από τους τελευταίους εγκαταστάθηκαν στην περιβόητη Τασκένδη, όπου μάλιστα αναπτύχθηκαν οξύτατες ενδοκομματικές διενέξεις και συγκρούσεις μεταξύ των στελεχών του ΚΚΕ για να φθάσουν κάποτε σε αληθινή ένοπλη μάχη μεταξύ των δύο παρατάξεων, του Ζαχαριάδη από τη μια και του Μάρκου Βαφειάδη από την άλλη. Ο Μάρκος μάλιστα είχε καταγγείλει τον Ζαχαριάδη ως «χαφιέ» και το σοβιετικό κομμουνιστικό κόμμα διεξήγαγε εναντίον του ανακρίσεις οι οποίες διήρκεσαν χρόνια ολόκληρα. Οπωσδήποτε ο Ζαχαριάδης είχε καθαιρεθή τότε από Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ και οι Ρώσοι τον έστειλαν ως απλό εργάτη σ' ένα δασικό κολχόζ, κοντά στη Μόσχα. Το 1963 τον εξώρισαν σε ένα από τα πιο απομακρυσμένα σημεία της Σιβηρίας όπου η ζωή του κατάντησε δραματική. Πέθανε στη Μόσχα το 1973, άσημος, παραμερισμένος, υπό δυσμένεια από μέρους των σοβιετικών αρχών και αποκηρυγμένος από το κόμμα του, το οποίο στο μεταξύ, έχοντας την έδρα του στο εξωτερικό (**) πέρασε από πολλές κρίσεις, άλλαξε διάφορους αρχηγούς (Γκρόζο, Κολλιγιάννη κ.λπ.) και υπέστη ποικίλες διαφοροποιήσεις. Από κει, από το «εξωτερικό» προσπάθησε επανειλημμένα να αναζωπυρώση το κομμουνιστικό κίνημα στην Ελλάδα, με διάφορους, κατά καιρούς, απεσταλμένους, αλλά οι προσπάθειές του, σπασμωδικές και ασυντόνιστες κατά το πλείστον, δεν απέδωσαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Για μια ολόκληρη σχεδόν, τριακονταετία το κόμμα αυτό είχε κηρυχθή «παράνομο» και βρέθηκε εξαναγκασμένο να δρα από ξένες χώρες για να χαρακτηρίζεται, μοιραία, ως ξενοκίνητο και να διατελή υπό συνεχή κατηγορίαν από μέρους του επισήμου κράτους αλλά και από μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ:

* Το θέμα αυτό λύθηκε με την Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ που ήλθε στα πράγματα την 18ην Οκτωβρίου 1981.
** Το ΚΚΕ νομιμοποιήθηκε από τη Νέα Δημοκρατία, επί κυβερνήσεως Κ. Καραμανλή, αμέσως μετά την μεταπολίτευση (23 Ιουλίου 1974).