Ελλάς και Ευρώπη!.. (18)

Κωδικός Πόρου: 00285-112356-6048
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 21/08/14 22:04
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελλάς και Ευρώπη!.., 00285-112356-6048




Περιγραφή:

Ελλάς και Ευρώπη!.. (18)

Μια σειρά δεκάδων άρθρων, τα οποία εγράφησαν για τις σχέσεις των Ελλήνων με όλους τους λαούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης!.. Μη λησμονούμε ότι η Ελλάδα εδώ και χρόνια είναι μέλος μιας Ενωμένης Ευρώπης, αλλά είναι η πρώτη που έθεσε τις βάσεις για μια συνένωση κοινοτήτων, όπως στην αρχαιότητα με τον Θησέα!.. Συνεχίζουμε, λοιπόν, με την Αγγλία (Βρετανία), όπου οι αναγνώστες θα έχουν την δυνατότητα να διαβάσουν συγκλονιστικά ιστορικά και αρχαιολογικά στοιχεία!..

Συνέχεια από το προηγούμενο…

Επειδή διάφοροι φίλοι θέλησαν περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες, σχετικά με ένα ερώτημα που είχαμε θέσει στο τέλος του κεφαλαίου για τον Αρθούρο Έβανς, ασφαλώς και θα απαντήσουμε. Ας θυμηθούμε την τελευταία παράγραφο όπου και η σχετική ερώτηση:

"... Η δυσκολία ήταν ότι οι περισσότεροι επιστήμονες την εποχή αυτή πίστευαν ότι οι Μυκηναίοι που ήταν γνωστοί στους αρχαιολόγους ήταν οι Αχαιοί που περιέγραψε ο Όμηρος ως κύριους της Ελλάδας την εποχή του Τρωικού Πολέμου. Φυσικά οι ποιητές, όπως οι μυθιστοριογράφοι, έχουν την τάση να κάνουν τους χαρακτήρες τους να μιλούν τη δική τους γλώσσα· αλλά το γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους χαρακτήρες του Ομήρου έχουν ονόματα που κάτι σημαίνουν στα Ελληνικά υπονοούσε ότι η Ελλη­νική μιλιόταν ήδη στην Ελλάδα κατά τη Μυκηναϊκή εποχή, αν οι ιστορίες του Ομήρου δεν ήταν καθαρός μύθος. Έτσι τι έκανε ο βασιλιάς της μυκη­ναϊκής Πύλου, ο Νέστορας, αν μπορούμε να εμπιστευθούμε τον Όμηρο, κρατώντας τους λογαριασμούς του σε μια ξένη γλώσσα;"

ΓΛΩΣΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Μια εύκολη απάντηση στο ερώτημα δίνεται από το παράλληλο του με­σαίωνα, όταν βασιλιάδες σ' όλη την Ευρώπη κρατούσαν τους λογαριασμούς τους στα Λατινικά, όποια γλώσσα κι αν μιλούσαν οι ίδιοι. Ωστόσο κι άλλες ανακαλύψεις από άλλους χώρους στην ηπειρωτική Ελλάδα έχουν τώρα αλλάξει εντελώς την εικόνα. Η Γραμμική Β θεωρείται τώρα ότι είναι η γραφή των μυκηναϊκών ανακτόρων στην ηπειρωτική Ελλάδα, και αυτό που χρειάζεται εξήγηση είναι η διείσδυση της στην Κρήτη. Η λύση στο πρόβλημα ήλθε το 1952-3, με την απόδειξη ότι η γλώσσα των πινακίδων της Γραμμικής Β ήταν Ελληνική. Ο Evans θα δοκίμαζε βαθιά έκπληξη μα­θαίνοντας ότι το μινωικό του ανάκτορο στην τελευταία φάση της ύπαρξης του είχε κάνει χρήση της ελληνικής γλώσσας. Η ιστορία αυτή θα αποτελέ­σει το θέμα του επόμενου κεφαλαίου, αλλά χρειάζεται να συμπληρώσου­με πρώτα κάποια στοιχεία για την ανακάλυψη.
Πριν ακόμη βρεθούν οι πινακίδες της Γραμμικής Β στην ηπειρωτική Ελλάδα, ήταν γνωστό ότι μεγάλα πιθάρια με ζωγραφισμένες επιγραφές σ' αυτή τη γραφή είχαν βρεθεί στην ηπειρωτική Ελλάδα. Η μεγαλύτερη συλ­λογή προέρχεται από τις Θήβες, στα βορειο-δυτικά της Αθήνας, αλλά κι άλλοι σύγχρονοι χώροι έχουν προμηθεύσει δείγματα. Tα πιθάρια αυτά χρησιμοποιούνταν συχνά για τη μεταφορά ελαιολάδου και κρασιού, και υπέθεσαν ότι ήταν δοχεία για τα κρητικά προϊόντα. Η υπόθεση αυτή έχει τώρα επιβεβαιωθεί με τρόπο αξιοσημείωτο. Παρατηρήθηκε ότι μερικές από τις λέξεις πάνω στα πιθάρια βρίσκονταν επίσης στις πινακίδες της Γραμ­μικής Β της Κνωσού, στις οποίες φαίνονταν να είναι τοπωνύμια· και θα ήταν φυσικό για τον εξαγωγέα να αναγράψει το όνομα του και τη διεύ­θυνση του στο προϊόν του. Αλλά πολύ πρόσφατα μια ανάλυση του πηλού που χρησιμοποιήθηκε για να κατασκευάσουν αυτά τα πιθάρια αποκάλυ­ψε ότι σχεδόν σίγουρα αυτά προέρχονται από την Κρήτη.
Λίγες πήλινες πινακίδες έχουν βρεθεί στις ίδιες τις Μυκήνες, το πρώτο σημαντικό εύρημα του Άγγλου αρχαιολόγου Α. J. Β. Wace το 1952, ο οποίος ανέσκαψε μερικές μεγάλες οικίες έξω από τα τείχη της Ακρόπολης, και βρήκε σ' αυτές συλλογές πινακίδων Γραμμικής Β. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η Γραμμική Β ήταν σε ευρεία χρήση σ' ολόκληρο τον πληθυσμό, γιατί τέτοιες οικίες θα πρέπει να κατοικούνταν από μέλη του βασιλικού οίκου. Κάπως περισσότερες, μάλλον πολύ κατεστραμμένες πινακίδες προήλθαν από μια οικία μέσα στα τείχη, αλλά δεν βρέθηκε ίχνος από το κύριο αρ­χείο του ανακτόρου. Αφού το ανάκτορο βρίσκεται στην κορυφή του λό­φου, ο χώρος του για πολύ χρόνο είχε μείνει εκτεθειμένος στις καιρικές συνθήκες, και τα αρχεία του κατά πάσαν πιθανότητα έχουν καταστραφεί. Αλλά είναι φρόνιμο να σκεφτούμε ότι αν ο Σλήμαν ήξερε για ποιο πράγμα να ψάξει, μπορεί να ήταν ο πρώτος που θα έβρισκε πινακίδες της Γραμμι­κής Β. Καθώς εμφανίζονται μέσα από το έδαφος, είναι πολύ εύκολο να θεωρήσει κανείς τα θραύσματα πινακίδων ως κομμάτια χονδροειδών αγ­γείων, που οι πρώτοι ανασκαφείς απέρριπταν χωρίς καμιά σκέψη.

ΤΙΡΥΝΘΑ, ΜΥΚΗΝΕΣ, ΘΗΒΕΣ …

Στην Τίρυνθα, μόνο λίγα χιλιόμετρα μακριά από τις Μυκήνες, υπήρχε ένα πελώριο κάστρο με ογκώδη τείχη. Μπορεί να είχε σκοπό να φρουρεί το λιμάνι, αλλά η θάλασσα έχει τώρα αποτραβηχτεί από την περιοχή. Δύσκολα θα πιστεύαμε ότι αποτελούσε, όπως υπονοεί ο Όμηρος, την έδρα ενός ανεξάρτητου βασιλείου. Πρέπει να ήταν κατά κάποιον τρόπο υπό τον έλεγχο του βασιλιά των Μυκηνών, που μπορεί να ήταν επικυρίαρχος έχο­ντας εξασφαλίσει την υποταγή διαφόρων μικρότερων ηγεμόνων. Από το 1971 και εξής ανασκαφές στην κάτω πόλη έξω από τα τείχη του κάστρου αποκάλυψαν μερικές αποσπασματικές πινακίδες της Γραμμικής Β. Φαί­νεται σαν αυτές να κατέβηκαν από την αρχική τους θέση κι ό,τι μπορούμε να πούμε τη στιγμή αυτή είναι ότι κάπου σ' αυτόν το χώρο πρέπει να υπήρ­ξε ένα μείζον αρχείο, από το οποίο όμως μόνο θραύσματα έχουν αποκαλυ­φθεί.
Η κατάσταση στις Θήβες είναι μάλλον διαφορετική. Το πρόβλημα εδώ είναι ότι ο ίδιος χώρος έχει συνεχώς κατοικηθεί για τουλάχιστον τέσσερις χιλιάδες χρόνια και σήμερα είναι μια ακμάζουσα επαρχιακή πόλη. Αυτή έχει κτιστεί πάνω σε διαδοχικά στρώματα κατοίκησης, τουρκικής, φρά­γκικης, βυζαντινής, ρωμαϊκής, ελληνιστικής, κλασικής, αρχαϊκής, μυκη­ναϊκής κι ακόμη παλαιότερης. Σπάνια είναι δυνατό εδώ να βρει κανείς μέρος για να σκάψει, και μόνον όταν είναι ανάγκη να κτιστεί ένα και­νούργιο οικοδόμημα έχουν οι αρχαιολόγοι τη δυνατότητα να ερευνήσουν τι βρίσκεται κάτω από το έδαφος. Σωστικές ανασκαφές αυτού του είδους έχουν ως τώρα αποδώσει δυο μικρές συλλογές πινακίδων Γραμμικής Β, και μια ομάδα πήλινων σφραγίδων, μικρούς σβώλους πηλού σφραγισμέ­νους με σφραγίδα και σε μερικές περιπτώσεις ενεπίγραφους με λίγες λέ­ξεις στη Γραμμική Β. Η μαρτυρία αυτή καθιστά σχεδόν βέβαιο ότι κάπου κάτω από το κέντρο της σύγχρονης πόλης υπάρχει ένα αρχείο πινακίδων. Οι Θήβες ήταν ολοφάνερα η τοποθεσία ενός ανακτόρου που ήλεγχε ένα μεγάλο βασίλειο σ' αυτή την περιοχή της Ελλάδας, και τα αρχεία του θα ήταν πολύ σημαντικά, αν μονάχα μπορούσαμε να τα εντοπίσουμε. Αλλά για την ώρα πολύ λίγα μπορούμε να πούμε γι' αυτό το βασίλειο.
Tα ευρήματα δείχνουν ότι η γραφή δεν ήταν σε ευρεία χρήση στη Μυκηναϊκή Ελλάδα. Δεν έχουν βρεθεί πινακίδες σε μικρότερους χώρους και όλες εκείνες που έχουν βρεθεί είναι είτε σε ανάκτορα ή τόσο κοντά σε ανάκτορα ώστε μπορούν να θεωρηθούν ως εξαρτήματα τους. Δεν υπάρχει ίχνος οποιασδήποτε ιδιωτικής χρήσης γραφής. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την ιστορία του ελληνικού αλφαβήτου, το οποίο ήδη τον 8ο αι. π.Χ. χρησιμοποιούνταν από ιδιώτες για να γράψουν ξένοιαστους στίχους πάνω σ' ένα αγγείο· και στους δυο επόμενους αιώνες άρχισε να τίθεται σε χρή­ση για νόμους που γράφονταν πάνω σε πέτρα σε μέρη όπου όλοι μπορού­σαν να τους διαβάζουν. Τίποτα τέτοιο δεν έχει βρεθεί στη Γραμμική Β. Η γραφή φαίνεται ότι ήταν αποκλειστικά γραφειοκρατικό εργαλείο, ανα­γκαία μέθοδος για να κρατούν διοικητικούς λογαριασμούς και αρχεία, αλλά ποτέ δεν χρησιμοποιήθηκε για ιστορικούς ή ακόμη για ελαφρότε­ρους σκοπούς. Όπως θα δούμε, το περιεχόμενο των πινακίδων της Γραμμι­κής Β είναι σχεδόν χωρίς εξαίρεση κατάλογοι ανθρώπων, ζώων, αγροτι­κών προϊόντων και αντικειμένων βιοτεχνίας. Αλλά πρώτα πρέπει να δού­με πώς έγινε κατορθωτό να διαβάσουμε μια γραφή που είχε ξεχαστεί για περισσότερο από τρεις χιλιάδες χρόνια (…).

Η συνέχεια στο επόμενο...