Τι αναφέρει ο Georg Ostrogorsky για τις σχέσεις Ελληνισμού και Βυζαντίου; (3)

Κωδικός Πόρου: 00285-111960-5463
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 29/03/14 23:58
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Βυζαντινή Αυτοκρατορία!.., 00285-111960-5463




Περιγραφή:

Τι αναφέρει ο Georg Ostrogorsky για τις σχέσεις Ελληνισμού και Βυζαντίου; (3)

«Το επιστημονικό ενδιαφέρον για το Βυζάντιο προέκυψε από την έρευνα της κλασικής αρχαιότητας. Ο δρόμος προς την ελληνική αρχαιότητα περνούσε μέσα από το Βυζάντιο, γιατί αυτό είχε διαφυλάξει την αρχαία κληρονομιά και αποτελούσε την πηγή, που θα μπορούσε να ικανοποιήσει τη δίψα του δυτικού κόσμου για τον ελληνικό πολιτισμό στα χρόνια της Αναγεννήσεως…». Διαβάστε ορισμένα αποσπάσματα από το περισπούδαστο έργο του Georg Ostrogorsky: «Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους»!..

«Το επιστημονικό ενδιαφέρον για το Βυζάντιο προέκυψε από την έρευνα της κλασικής αρχαιότητας. Ο δρόμος προς την ελληνική αρχαιότητα περνούσε μέσα από το Βυζάντιο, γιατί αυτό είχε διαφυλάξει την αρχαία κληρονομιά και αποτελούσε την πηγή, που θα μπορούσε να ικανοποιήσει τη δίψα του δυτικού κόσμου για τον ελληνικό πολιτισμό στα χρόνια της Αναγεννήσεως. Όταν οι ερευνητές άρχισαν να συγκεντρώνουν τα ελληνικά χειρόγραφα, να ερευνούν και εκδίδουν τα συγγράμματα των κλασικών, στράφηκαν αναγκαστικά προς το βυζαντινό χώρο. Ήταν μάλιστα Βυζαντινοί αυτοί που πρώτοι εγκαινίασαν τη μελέτη της ελληνικής φιλολογίας στη Δύση, όπως ο Μανουήλ Χρυσολωράς, ο Ιωάννης Αργυρόπουλος, ο Βησσαρίων κ.ά. Βέβαια το Βυζάντιο εκτιμήθηκε αρχικά μόνο ως χώρος, όπου είχαν διαφυλαχθεί οι αρχαίοι θησαυροί, ενώ το ενδιαφέρον για το ίδιο το «σχισματικό» Βυζάντιο ήταν πολύ μικρό. Η διάδοση όμως της ελληνικής γλώσσας, τα συχνά ταξίδια στα αρχαία βυζαντινά πολιτιστικά κέντρα και η μελέτη της κλασικής γραμματείας μέσα από τα έργα των βυζαντινών συγγραφέων προετοίμασαν το έδαφος για τις βυζαντινές σπουδές. Υπήρξε μάλιστα και ένας επί πλέον λόγος. Επειδή δεν είχε ακόμη αναγνωρισθεί η ιδιάζουσα σημασία του βυζαντινού πολιτισμού, δεν γινόταν πάντοτε αυστηρή διάκριση ανάμεσα στους αρχαίους και στους βυζαντινούς συγγραφείς και έτσι συχνά οι εκδότες μαζί με τους κλασικούς εξέδιδαν και τους βυζαντινούς συγγραφείς. (…)»

«Παράλληλα με την εργασία στο Corpus του Λούβρου έγινε σημαντική πρόοδος και στη μελέτη της ιστορίας της Εκκλησίας και του δικαίου. Μνημονεύουμε ενδεικτικά τα Πρακτικά των Συνόδων από τον Labbe, που αποτέλεσαν τη βάση για τις μεταγενέστερες εκδόσεις του Hardouin και του Mansi1 το γνωστό ελληνικό Ευχολόγιο του Goar, τις πατερικές εκδόσεις του Combéfis και την έκδοση των Βασιλικών από τον Fabrot.

Το Corpus επιμελήθηκαν αρχικά ο Goar και ο Fabrot. Από το 1670 όμως και εξής δεσπόζει στο έργο η έξοχη προσωπικότητα του Ducange. Ο Charles Dufresne sieur du Gange (1610 ως 88) είναι ουσιαστικά ο θεμελιωτής της έρευνας της βυζαντινής ιστορίας και ταυτόχρονα ο πιο μεγάλος και πιο σοφός νους, που ασχολήθηκε ποτέ με το βυζαντινό χώρο. Ο Ducange εξέδωσε την ιστορία του Ιωάννου Κιννάμου, το Χρονικό του Ιωάννου Ζωναρά και το Πασχάλιο Χρονικό• επίσης υπομνημάτισε σχολαστικά τα έργα αυτά, όπως και τα έργα της Άννας Κομνηνής και του Νικηφόρου Βρυεννίου, που εξέδωσε ο Poussine. Αλλ' εκτός από αυτά, ο Ducange επιδόθηκε σε μια εκπληκτικά πολύπλευρη και πρωτοπορειακή έρευνα που κάλυπτε τους τομείς της ιστορίας, φιλολογίας, γενεαλογίας, τοπογραφίας και νομισματικής. Πολλά από τα έργα του είναι ακόμη και σήμερα απαραίτητα και προ παντός η Histoire de l' empire de Constantinople sous les empereurs français (1657) και το μεγάλο δίτομο έργο Historia Byzantina duplici commentario illustrata, που απαρτίζουν η τοπογραφική μελέτη Constantinopolis Christiana και η υποδειγματική γενεαλογική εργασία De familliis byzantinis. Το μεγαλύτερο όμως επίτευγμα του Ducange είναι τα λεξικά της μεσαιωνικής λατινικής και ελληνικής γλώσσας, από τα όποια πιo σπουδαίο για τη Βυζαντινολογία είναι το Glossarium ad scriptores mediae et infimae graecitatis2. Βέβαια οι Βυζαντινολόγοι εκτός από το Glossarium του Ducange έχουν σήμερα στη διάθεσή τους και άλλα λεξικογραφικά βοηθήματα, όπως το χρήσιμο λεξικό του Ε.Α. Σοφοκλέους (Sophocles). Ωστόσο το απαράμιλλο έργο του Ducange, με τις αναρίθμητες παραπομπές στις πηγές και τα ιστορικά του σχόλια, παραμένει και σήμερα ένα από τα βασικά εργαλεία της βυζαντινολογικής έρευνας. Το έργο του Ducange συνεχίσθηκε από λίγο νεώτερους συγχρόνους του, όπως τον θεμελιωτή της έρευνας των επίσημων εγγράφων Jean Mabillon (1632-1707) και τον Bernard de Montfaucon (1655-1741), που με το έργο του Palaeographia graeca εγκαινιάζει την έρευνα της ελληνικής παλαιογραφίας. Τους ακολουθούν ο δομηνικανός Michel Lequien (1661-1733) με το έργο Oriens christianus και ο βενεδικτίνος Anselmo Banduri από τη Ragusa (1670-1743), συγγραφέας του έργου Imperium Orientale, που περιέχει πολύτιμο ιστορικό, τοπογραφικό και αρχαιολογικό υλικό.

Το ζωηρό ενδιαφέρον για το Βυζάντιο, που εκδηλώθηκε κατά το δέκατο έβδομο αιώνα, απέφερε πλούσιους καρπούς. Ιδιαίτερα στη Γαλλία. Οι βυζαντινές όμως σπουδές δοκίμασαν αισθητή κάμψη στον επόμενο αιώνα, κάτω από την επίδραση του ορθολογισμού, που τελικά όμως αποδείχθηκε χρήσιμος για την πρόοδό τους. Η εποχή του Διαφωτισμού, που στηρίχθηκε περήφανα στο «λόγο», στον αφηρημένο ηθικολογισμό και στο θρησκευτικό σκεπτικισμό, έβλεπε με περιφρόνηση ολόκληρη τη μεσαιωνική περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας. Στο διαφωτισμένο άνθρωπο προκαλούσε ιδιαίτερη αντιπάθεια το συντηρητικό και θρησκευτικό πνεύμα της βυζαντινής αυτοκρατορίας, και η ιστορία της γι' αυτόν δεν ήταν παρά ένα «άχρηστο απάνθισμα ρητορισμών και θαυματουργιών» (Βολταίρος) ή ένα «πλέγμα επαναστάσεων, εξεγέρσεων και αισχροτήτων» (Montesquieu) ή, στην καλύτερη περίπτωση, ο τραγικός επίλογος της ένδοξης ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Έτσι η βυζαντινή ιστορία παρουσιάσθηκε ως χιλιετής ιστορία της παρακμής της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας στα γνωστά έργα του Charles Lebeau, Histoire du Bas Empire (Paris 1767-86) και του Edward Gibbon, The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (London 1776-88). Όπως δήλωσε ο ίδιος ο Gibbon, στο έργο του περιέγραψε «το θρίαμβο της βαρβαρότητας και . Ωστόσο το απαράμιλλο έργο του Ducange, με τις αναρίθμητες παραπομπές στις πηγές και τα ιστορικά του σχόλια, παραμένει και σήμερα ένα από τα βασικά εργαλεία της βυζαντινολογικής έρευνας. (…)». (*)

==========
(*)Georg Ostrogorsky :Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους, Τόμοι: Α'+Β'+Γ'
ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΗΝΑ 1978
Τίτλος πρωτοτύπου: GESCHICHTE DES BYZANTINISCHEN STAATES
Μετάφραση: ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Επιστημονική εποπτεία: ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Κ. ΧΡΥΣΟΣ
Επιμέλεια δημοσίευσης έργου 24grammata.com
Οι εικόνες είναι: α) Χάρτης: http://users.sch.gr/ β) Ι.Χρυσολωράς (Βικιπαίδεια)