Υπήρξαν στην αρχαιότητα σταθερά κυβερνητικά προγράμματα;

Κωδικός Πόρου: 00285-111711-6735
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 06/02/15 21:09
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Αρχαία Ελλάδα, 00285-111711-6735




Περιγραφή:

Υπήρξαν στην αρχαιότητα σταθερά κυβερνητικά προγράμματα;

Κι όμως!.. Η κυβερ­νητική δομή που καθιέρωσε στην αρχαιότητα ο Κλεισθένης εξα­κολούθησε να λειτουργεί, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές, για τριακόσια χρόνια περίπου!.. Πολ­λοί μελετητές αναζητούν το μυστικό αυτής της διάρκειας σε διαφορετικές πτυχές του συστή­ματος, μερικοί δίνουν έμφαση στη μεταρρύθ­μιση με βάση τις φυλές, ορισμένοι στην πολιτι­κή χρησιμοποίηση των δήμων ή την κατανομή των περιοχών σε τριττύς, άλλοι πάλι στη βουλή των πεντακοσίων, η οποία κατέστη το πλέ­ον έκδηλο χαρακτηριστικό του συστήματος Διαβάστε το κείμενο που ακολουθεί!..

ΕΙΝΑΙ γνωστό ότι ο Κλεισθένης (6ος αι. π.Χ.) υπήρξε ένας μεγάλος Αθηναίος πολιτικός και νομοθέτης. Ήταν γιος του Μεγακλή, του αρχηγού του οίκου των Αλκμεωνιδών. Τα νεανικά του χρόνια τα πέρασε εξόριστος μαζί με όλη την οικογένειά του. Το 510 επέστρεψε στην Αθήνα, οπότε και βοήθησε τον Κλεομένη Α’ της Σπάρτης στην πολιορκία του Ιππία στην Ακρόπολη της Αθήνας. Μετά τη φυγή του Ιππία και την κατάλυση του τυραννικού πολιτεύματος ο Κλεομένης προσπάθησε να αναμειχθεί στις αθηναϊκές υποθέσεις και τάχθηκε εναντίον του δημοκρατικού Κλεισθένη βοηθώντας τον αντίπαλό του Ισαγόρα και τους ολιγαρχικούς. Οι ενέργειες όμως εναντίον του Κλεισθένη δεν είχαν αποτέλεσμα και το 507 επικράτησε τελικά το δημοκρατικό κόμμα. Ο Κλεισθένης διαμόρφωσε δημοκρατικότερα τη νομοθεσία του Σόλωνα. Για να εξουδετερώσει τη δύναμη των ευγενών και να καταργήσει τις φατρίες τις οποίες εξυπηρετούσε η παλιά διαίρεση των κατοίκων της Αττικής σε τέσσερις φυλές, πρότεινε την αντικατάσταση των φατριών από τους δήμους και των τεσσάρων φυλών από δέκα ομάδες δήμων, τις οποίες ονόμασε φυλές. Οι δήμοι συμπεριλήφθηκαν σε τριτύες: δέκα τριτύες σχηματίστηκαν από τους δήμους του «άστεως», δηλαδή της Αθήνας και του Πειραιά, δέκα από τους δήμους της παραλίας, δηλαδή όλων των παραλίων της Αττικής, και δέκα από τους δήμους της μεσογαίας, δηλαδή του εσωτερικού. Κάθε φυλή περιλάμβανε έπειτα από κλήρωση μία τριτύ δήμων του άστεως, μία της παραλίας και μία της μεσογαίας. Φαίνεται επίσης πως ο Κλεισθένης πρότεινε να αυξηθούν οι δικαιοδοσίες της βουλής, η οποία θα είχε 500 μέλη, δηλαδή 50 από κάθε φυλή.

Από κάθε φυλή εκλεγόταν ένας στρατηγός, ένας άρχοντας και 50 βουλευτές. Το έτος χωρίστηκε σε 10 τμήματα και την εξουσία είχε κάθε 36 μέρες διαφορετική φυλή, η οποία αντιπροσωπευόταν από τους 50 βουλευτές της. Για να εξασφαλίσει την πολιτεία από τον κίνδυνο μιας νέας τυραννίδας, ο Κλεισθένης πρότεινε το νόμο περί οστρακισμού, σύμφωνα με τον οποίο ο λαός μπορούσε να εξορίσει οποιονδήποτε θεωρούσε ύποπτο ότι προσπαθεί να γίνει τύραννος. Μετά τις τολμηρές αυτές μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη, οι αντίπαλοί του με επικεφαλής τον Ισαγόρα κάλεσαν το βασιλιά της Σπάρτης Κλεομένη να τους βοηθήσει να καταλάβουν την πόλη και να ξαναφέρουν την ολιγαρχία. Οι ενέργειές τους όμως αυτές δεν είχαν αποτέλεσμα λόγω της αντίδρασης του λαού.

Και κάτι πολύ σημαντικό:

Οφείλουμε να υπενθυμίσουμε ότι η κυβερ­νητική δομή που καθιέρωσε στην αρχαιότητα ο Κλεισθένης εξα­κολούθησε να λειτουργεί, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές, για τριακόσια χρόνια περίπου. Πολ­λοί μελετητές αναζητούν το μυστικό αυτής της διάρκειας σε διαφορετικές πτυχές του συστή­ματος, μερικοί δίνουν έμφαση στη μεταρρύθ­μιση με βάση τις φυλές, ορισμένοι στην πολιτι­κή χρησιμοποίηση των δήμων ή την κατανομή των περιοχών σε τριττύς, άλλοι πάλι στη βουλή των πεντακοσίων, η οποία κατέστη το πλέ­ον έκδηλο χαρακτηριστικό του συστήματος. Tα συντηρητικά χαρακτηριστικά, όπως η διατή­ρηση των παραδόσεων της εποχής του Σόλωνα και προ αυτού, από μερικούς θεωρούνται αρ­νητικά, από άλλους καινοτομία. Όλες αυτές οι απόψεις είναι εύλογες, αλλά ο μεγάλος αριθμός τους καταδεικνύει ότι η ιδιοφυΐα της μεταρ­ρύθμισης έγκειται στο συγκερασμό πληθώρας στοιχείων. Κάθε μεμονωμένο τμήμα του συ­στήματος συναρμόζει με τα υπόλοιπα με τέτοια επιτυχία, ώστε κανένα δεν επικαλύπτει το σύ­νολο. Το σύστημα μπορεί να γίνει κατανοητό μόνο στην ολότητα του, η οποία επιβεβαιώνει ότι η παλαιά πολιτική δομή, που παρέδωσαν οι τέσσερις ιωνικές φυλές1 στην Αθήνα, δεν ήταν πλέον εφαρμόσιμη. Η ανάρρηση του Πεισι­στράτου στην εξουσία είχε δείξει ότι το παλαιό σύστημα αγνόησε την ανάγκη να ανα­γάγει σε πολιτικούς όρους τις οικο­νομικές διαφορές και τις κοινωνικές τριβές που εκδηλώνονταν ανάμεσα στις διάφορες περιοχές της Αττικής. Η διαμάχη μεταξύ του Κλεισθένη και του Ισαγόρα, η οποία είχε προδια­γραφεί από τις δυναστικές αντιπα­λότητες που έφεραν τον Πεισίστρα­το στην εξουσία, έδειξε ότι εξακο­λουθούσαν να υφίστανται οι προϋ­ποθέσεις για την επαναφορά της τυραννίας. Δεν γνωρίζουμε κανένα πολιτειακό σύστημα εκτός Αττικής, το οποίο ο Κλεισθένης θα μπορούσε να πάρει ως πρότυ­πο, και υποθέτουμε ότι το νέο αθηναϊκό σύ­στημα υπήρξε δική του δημιουργία.

==========
ΠΗΓΕΣ: Ιστορικό και Δημοσιογραφικό Αρχείο του γράφοντος, Εγκυκλοπαίδεια «Μαλλιάης-παιδεία», Πανεπιστήμιο Καίμπριτζ: «Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας», Βικιπαίδεια.