Το κάλλος της φύσης και το αρχαιολογικόν κάλλος της Θάσου!..

Κωδικός Πόρου: 00285-111754-3490
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 12/12/12 23:00
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Αρχαία Ελλάδα, 00285-111754-3490




Περιγραφή:

Το κάλλος της φύσης και το αρχαιολογικόν κάλλος της Θάσου!..

Μπορεί εμείς να θαυμάζουμε την ομορφιά και το κάλλος της φύσης στη Θάσο, ωστόσο, μια επαρκής σειρά βαθμολογημένων τιμών 14C επιβεβαιώνει την ένταξη της θέσης στην Τελική Νεολιθική, υποδεικνύοντας ένα εύρος κατοίκησης του όρμου του Αγίου Ιωάννη από το 3600 ως το 3000 π.Χ.!..

Χάλκινος σταυρός του 6ου μ.Χ. αιώνα
Copyright: ΥΠΠΟ/ΙΗ΄ ΕΠΚΑ

ΟΠΩΣ είναι γνωστό, η Θάσος είναι ένα πανέμορφο νησί. Ένα νησί απείρου φυσικού κάλλους, θα λέγαμε, του Βορείου Αιγαίου, με σχήμα σχεδόν στρογγυλό. Βρίσκεται απέναντι από την πόλη της Καβάλας και απέχει από αυτήν 17 μίλια. Παλιά γνωστά ονόματα του νησιού ήταν: Ηδωνίδα, Χρυσή, Αερία, Αιθρία, Ωγυγία και Θάσος, που επικράτησε.
Η επιφάνεια του νησιού καλύπτει έκταση 378,845 τ. χλμ. Το έδαφός του είναι γενικά ορεινό. Το ψηλότερο βουνό είναι το Υψάρι (υψ. 1.127 μ.), ακολουθεί ο Προφήτης (υψ. 1.060 μ.). Έχει αρκετά πλούσια βλάστηση που περιλαμβάνει κυρίως πεύκα, καστανιές, πλατάνια, ελιές κ.ά.
Η ξυλεία της Θάσου είναι σημαντική πηγή για την οικονομία του νησιού, καθώς και τα άλλα προϊόντα που βγαίνουν από τα δάση: ρετσίνι, δαδί, κατράμι και φλούδα πεύκου. Τα λατομεία της δίνουν καλής ποιότητας λευκά μάρμαρα. Η καλλιέργεια της ελιάς, από τους αρχαίους ακόμη χρόνους, αποτελεί τη σημαντικότερη γεωργική ασχολία. Το θασίτικο κρασί ήταν ξακουστό από την αρχαιότητα («θάσιος οίνος»). Άλλα προϊόντα είναι τα αμύγδαλα, τα αχλάδια, τα καρύδια, τα μήλα, τα κάστανα και τα βερίκοκα. Το μέλι αποτελούσε από τότε, όπως και τώρα, ένα αξιόλογο προϊόν της Θάσου.
Σημαντικό οικονομικό πόρο για τους κατοίκους του νησιού αποτελεί και ο τουρισμός, που είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένος από πολύ παλιά.
Εκτός από την πρωτεύουσα, άλλοι σημαντικοί οικισμοί του νησιού είναι ο Θεολόγος (η παλιά πρωτεύουσα), τα Λιμενάρια, η Ποταμιά, ο Πρίνος, η Παναγία κ.ά.
Χάρη στο ενδιαφέρον πολλών ταξιδιωτών, που από το 15ο ως το 17ο αι. επισκέπτονται τη Θάσο, ενδιαφέρονται για τις αρχαιότητές της, γράφουν για την ιστορία της και μας δίνουν πολύτιμες πληροφορίες, άρχισε, από τα μέσα του 19ου αι., η περίοδος των ανασκαφικών εργασιών. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν σημαντικό μέρος της αρχαίας πόλης: αγορά, θέατρο, πολλά ιερά και δημόσιες οικοδομές βρέθηκαν και ταυτίστηκαν. Μεταξύ των μνημείων περιλαμβάνονται το Χορηγικό μνημείο (300 π.Χ.), η Πύλη της θεάς με το άρμα (490 π.Χ.), η Πύλη της Σεμέλης (5ος αι. π.Χ.), η αρχαία συνοικία (ιδιωτικές κατοικίες από τον 7ο-6ο π.Χ. αι.) με νεότερα ρωμαϊκά κτίσματα, το εμπορικό λιμάνι που το αναφέρει ο αρχαίος γεωγράφος Σκύλακας («Θάσος νήσος και πόλις και λιμένες δύο τούτων ο εις κλειστός»), τα τείχη, το θέατρο, η ακρόπολη, ο ναός του Πύθιου Απόλλωνα, το Ιερό του Πάνα, η Πύλη του Σειληνού, η Πύλη του Ηρακλή και του Διόνυσου, το Ιερό του Ηρακλή, η Αψίδα του Καρακάλλα, η Αγορά κ.ά. Πολλά ευρήματα εκτίθενται και στο αρχαιολογικό μουσείο του νησιού.

Άγιος Ιωάννης Λουκάς Θεολόγου - Θεολόγος Θάσου

Αν και στα όρια του όρμου του Αγίου Ιωάννη ήταν γνωστοί από την περίοδο του μεσοπολέμου δύο πύργοι, μόλις το 1983 διενεργήθηκε από την ΙΗ' Εφορεία ανασκαφική έρευνα στο ανατολικό άκρο της ακτής . Εντοπίστηκαν οικιστικά λείψανα υστερορρωμαϊκών χρόνων.
Το 1998, υπήρξε μια δεύτερη περίοδος εργασιών στο δυτικό όμως άκρο της. Αποκαλύφθηκε μεγάλο κτίσμα, του οποίου ανασκάφηκαν μόνον τρεις χώροι και μια αποθηκευτική κατασκευή μικρών διαστάσεων. Χάλκινα νομίσματα, όπως φόλλεις Ιουστίνου ΙΙ , άλλα μικροευρήματα όπως ένας χάλκινος σταυρός αλλά και η άφθονη 'κτενωτή' κεραμική τοποθετούν το στρώμα καταστροφής της πρώτης φάσης του κτιρίου λίγο πριν το τέλος του 6ου αι μ.Χ., ενώ οριστικά πρέπει να εγκαταλείπεται με την έναρξη του 7ου αιώνα.
Η ταυτότητά του αποκαλύφθηκε από τα επιφανειακά ήδη ευρήματα: δύο τμήματα από πιεστήριο μεγάλων διαστάσεων και ένας μύλος από trapetum, δηλώνουν την παρουσία εργαστηρίου επεξεργασίας της ελιάς.

Το πηγάδι
Copyright: ΥΠΠΟ/ΙΗ΄ ΕΠΚΑ

Σε απόσταση 100 περίπου μ. Ανατ. του κτιρίου εντοπίστηκε, αν και πολύ βαθύτερα, χτιστό πηγάδι, χωρίς δυστυχώς ενδείξεις για τη χρονολόγησή του, ενώ διαπιστώθηκε επίσης ότι ολόκληρο το δυτικό τμήμα του όρμου 'στεγάζει' μια εγκατάσταση προϊστορικών χρόνων, που πρέπει να ιδρύθηκε πριν από τα μέσα της 4ης χιλιετίας.
Εδώ ήρθε στο φως εντυπωσιακός αριθμός από φούρνους/εστίες με δάπεδα πηλό και υπόστρωμα από βότσαλα, όστρακα και πλακαρές πέτρες. Επίσης ενοπίστηκαν έδρανα λιθόκτιστα, λάκκοι απορριμμάτων, και ένα τουλάχιστον εκτεταμένο δάπεδα από κόκκινο πηλό.

Αλιευτικά βαρίδια
Copyright: ΥΠΠΟ/ΙΗ΄ ΕΠΚΑ

Ο εργαλειακός εξοπλισμός δεν περιλαμβάνει παρά μικρό αριθμό απολεπισμάτων χαλαζία και μόλις δύο ή τρία θραύσματα εργαλείων από πυριτόλιθο. Υπάρχουν ωστόσο ορισμένα εργαλεία που μαρτυρούν την άσκηση της γεωργίας αλλά και σφοντύλια για την υφαντική.
Στο ζωοαρχαιολογικό υλικό κυριαρχούν τα αιγοπρόβατα, αλλά βασική οικονομική στρατηγική της μικρής αυτής εγκατάστασης πρέπει να ήταν η αλιεία.
Συχνή είναι η παρουσία μαγειρικών σκευών δίπλα στις εστίες αλλά και μιας σειράς πλακαρών ορθογώνιων ή κυκλικών λίθινων εργαλείων των οποίων αγνοούμε τον ακριβή προορισμό.
Σε απόσταση 100 περίπου μ. βορειότερα εντοπίστηκαν δύο τραπεζιόσχημα ορύγματα με επένδυση από όρθιες πλάκες, ίσως τάφοι, δυστυχώς χωρίς οποιαδήποτε χρονολογική ένδειξη.

Φέτος, οι εργασίες επικεντρώθηκαν στο χώρο της προϊστορικής εγκατάστασης, αποκαλύπτοντας έναν καταυλισμό, άμεσα εξαρτώμενο από τις δυνατότητες που προσφέρει η θέση για οργανωμένη αλιεία και κτηνοτροφία.
Εξακολουθούν αν κυριαρχούν οι θερμαντικές κατασκευές κυκλικού σχήματος, με δάπεδο από κίτρινο πηλό και υπόστρωμα από πλακαρούς λίθους και βότσαλα.
Εμφανίζουν μεγάλη πυκνότητα, και συχνά επικαλύπτουν η μία την άλλη. Ορισμένες διασώζουν το περιχείλωμά τους σε αρκετό ύψος, ενώ πάνω και δίπλα σε κάποιες εντοπίστηκαν και φέτος μαγειρικά και αποθηκευτικά σκεύη.
Σε άμεση γειτνίαση με τις κατασκευές αυτές υπήρχαν δύο κυκλικές πλάκες από γνεύσιο, με διάμετρο 1,50 περίπου μ., οι οποίες εδράζονται κατευθείαν πάνω στο χώμα
Στο δυτικό τμήμα της ανασκαμμένης έκτασης ήρθαν στο φως δύο καμπυλόγραμμα τοιχία, δυστυχώς αρκετά κατεστραμμένα, και χωρίς να εμφανίζουν περισσότερες από μία ή δύο σειρές δόμων. Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε, με πολλές επιφυλάξεις, ότι ανήκουν στη θεμελίωση δύο κυκλικών κτισμάτων της εγκατάστασης, ανάλογων εκείνων που γνωρίζουμε την ίδια περίοδο από άλλες αιγαιακές θέσεις όπως η Πολιόχνη και η Μύρινα.

Φιάλη με σειρά βαθύνσεων
Copyright: ΥΠΠΟ/ΙΗ΄ ΕΠΚΑ

Δίπλα στις εστίες εντοπίστηκε επίσης μεγάλος αριθμός πήλινων κυλινδρικών βαριδίων για αλιευτικά δίχτυα, αλλά και πολλά σφοντύλια, που αποδεικνύουν την άσκηση της υφαντικής.
Η κεραμική χαρακτηρίζεται από σφαιρικές χύτρες με διάτρητες λαβές πάνω στο χείλος ή στο σώμα, δικωνικούς πίθους, κάποιους με ανάγλυφη διακόσμηση, και βαθιά κύπελλα με χαρακτηριστικές ασύμμετρες λαβές με εμπίεση.
Συνηθίζονται επίσης οι επιμήκεις σωληνωτές λαβές και η διακόσμηση με ρηχές αυλακωτές γραμμές στο σώμα των αγγείων.
Η φάση αυτή, η πρωιμότερη της Πρώιμης Εποχής του Χαλκοιύ, μας είναι γνωστή στην Ανατολική Μακεδονία και από τη φάση IV των Σιταγρών.
Μια επαρκής σειρά βαθμολογημένων τιμών 14C επιβεβαιώνει την ένταξη της θέσης στην Τελική Νεολιθική, υποδεικνύοντας ένα εύρος κατοίκησης του όρμου του Αγίου Ιωάννη από το 3600 ως το 3000 π.Χ.
Φέτος ολοκληρώθηκε και η γεωμορφολογική έρευνα της θέσης, αν και δεν είναι ακόμη διαθέσιμα τα τελικά πορίσματά της.

Ο προϊστορικός οικισμός
Copyright: ΥΠΠΟ/ΙΗ΄ ΕΠΚΑ

Η «ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ» ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Έτος: 1998 -

Περιοχή: Νομός Καβάλας, Ανατολική Μακεδονία & Θράκη

Αρμόδιες Υπηρεσίες ή Φορείς:
ΙΗ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων

Επιστημονικοί υπεύθυνοι:
Στρατής Παπαδόπουλος
Αρχαιολόγος ΙΗ΄Ε.Π.Κ.Α/Δρ Προϊστορικής Αρχαιολογίας

Βιβλιογραφία:
Baker J.ff.-Penoyre, Thasos, J.H.S. XXIX, (1909), 235.

Bon A., Les ruines antiques dans l'ile de Thasos et en particullier les tours helleniques, B.C.H., LIV, (1930), 162.

Παπαδόπουλος Σ., Μια 'οπισθοδρομική' εγκατάσταση αρχαϊκών χρόνων στον Άγιο Ιωάννη της Θάσου, Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη 12, (1998), 55-65.
Παπαδόπουλος Σ., Σωστικές ανασκαφικές έρευνες κατά το 1998, (ΑΔ (υπό έκδοση)).

Παπαδόπουλος Στρατής , Αριστοδήμου Γεωργία , Κουγιουμτζόγλου Δημήτριος , Μεγαλούδη Φραντζέσκα, 'Η Τελική Νεολιθική και η Πρώιμη Εποχή του Χαλκού στη Θάσο: Η ανασκαφική έρευνα στις θέσεις Άγιος Ιωάννης και Σκάλα Σωτήρος', Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη, (2001).
Πούλιος Β., Θεολόγος Θάσου. Άγιος Ιωάννης Λουκάς, ΑΔ 38 (1983), (1989), 316.