Τι αναφέρουν ιστορικοί για τον ρόλο της πανέμορφης εταίρας Ασπασίας;

Κωδικός Πόρου: 00285-111694-7244
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 11/06/15 18:29
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Αρχαία Ελλάδα, 00285-111694-7244




Περιγραφή:

Τι αναφέρουν ιστορικοί για τον ρόλο της πανέμορφης εταίρας Ασπασίας;

Επειδή οι πολιτικοί αντίπαλοι του Περικλή δεν μπορούσαν να στραφούν εναντίον του, λόγω του ήθους του και των ικανοτήτων του, στράφηκαν κατά της Ασπασίας που της έδιναν ονόματα της Ομφάλης, της Ήρας και της επιπόλαιας Ελένης και την κατηγορούσαν πως έκανε τον Περικλή ό,τι αυτή ήθελε, κατασπαταλούσε την μεγάλη περιουσία του και του ενέπνεε τους πολιτικούς του λόγους, ώστε να επηρεάζει την πολιτική των Αθηνών.

"Η Ασπασία γεννήθηκε το 475 π.Χ. στην Μίλητο και σπούδασε στον τόπο της, στην περίφημη σχολή εταιρών. Εκεί διδάχθηκε μουσική, χορό, τραγούδι, ρητορική, ιστορία κλπ, και κυρίως «τα ερωτικά». Τελείωσε τις σπουδές της με άριστα και επειδή ήταν εξαιρετικά εντυπωσιακή στις εξετάσεις της, που πολλοί παρακολούθησαν, πλούσιοι νέοι της Μιλήτου κύκλωσαν, το ίδιο βράδυ, το σπίτι της Ασπασίας ζητώντας την και προσφέροντάς της μεγάλα ποσά για να την αποκτήσουν, έστω και για μια ημέρα. Ήταν τότε που ο πατέρας της τους έδιωξε λέγοντας: «Αφήστε μας ήσυχους. Μόλις σήμερα η κόρη μου πήρε το δίπλωμά της».
Εκεί στην Μίλητο, η Ασπασία έζησε ως εταίρα για για λίγα χρόνια. Μετά ήλθε στην Αθήνα.
Επειδή το μεγαλύτερο και πιο σημαντικό μέρος της ζωής της το πέρασε ενωμένη με το Περικλή, θα σκιαγραφήσουμε την εξαίρετη αυτή γυναίκα, που από πολλούς ιστορικούς θεωρήθηκε ως η μεγαλύτερη γυναικεία προσωπικότητα, σε συσχετισμό με τον μεγάλο Αθηναίο πολιτικό Περικλή, που την αγάπησε με πάθος, όπως και εκείνη αυτόν, παρά τις αντιδράσεις των πολιτικών του αντιπάλων, επειδή η Ασπασία ήταν εταίρα και ξένη.
Ο Περικλής είχε νυμφευτεί, για πρώτη φορά σε ηλικία 39 ετών, το 453 π.Χ. Δεν γνωρίζομε το όνομα της γυναίκας που προερχόταν από μεγάλη αθηναϊκή οικογένεια. Από τον γάμο του αυτόν απέκτησε δύο αγόρια τον Ξάνθιππο και τον Πάραλο. Όμως επειδή μεταξύ των συζύγων υπήρξε «πλήρης ασυμφωνία χαρακτήρων» ο γάμος διελύθη με κοινή συγκατάθεση.
Μετά τον χωρισμό του ο Περικλής γνωρίστηκε και συνδέθηκε με την Ασπασία, που υπήρξε σύντροφός του μέχρι τέλους της ζωής του. Κανείς δεν ξέρει πώς γνωρίστηκαν. Το μόνο που μας είναι γνωστό είναι πως η Ασπασία πρωτοεμφανίστηκε στην Αθήνα το 455 π.Χ. τότε που ήταν 20 ετών και έκανε εντύπωση για την χάρη και την μόρφωσή της.
Από της πλευράς του Περικλή, που κυβερνούσε την Αθήνα, η ένωση αυτή δεν ήταν μια νεανική ερωτική τρέλα, αφού τότε ήταν 43 ετών και η Ασπασία κατά 20 χρόνια μικρότερή του, μα πραγματική αγάπη. Άλλωστε ο έρωτας ... δεν έχει ηλικία ... Εκείνο που προσήλκυσε τον Περικλή, ως γράφει ο Πλούταρχος, ήταν ο έρως. Όταν ο Περικλής έφευγε καθημερινώς από το σπίτι του για τις κρατικές υποθέσεις, όσο και κατά την επιστροφή του, φιλούσε την Ασπασία, κάτι που είχε κάνει ... εντύπωση στους Αθηναίους!
Φαίνεται πως ο Περικλής σαγηνεύτηκε και από το πνεύμα της Ασπασίας, που σε όλη την διάρκεια της ζωής της ξεχώριζε από τις άλλες γυναίκες. Επειδή η Ασπασία «είχε την αρετή να αντιλαμβάνεται τα πολιτικά πράγματα», ο Περικλής, συνήθιζε να συζητεί μαζί της τις κρατικές υποθέσεις. Τότε οι Αθηναίες δεν ήταν καλλιεργημένες και η Ασπασία ήταν μια αντίθεση στον κόσμο που ζούσε. Ήταν η πρώτη που αγωνίστηκε για την χειραφέτηση των γυναικών. Ακριβώς γι’ αυτό είχε το μίσος πολλών Αθηναίων που ήθελαν οι γυναίκες τους να ασχολούνται με τα παιδιά και το νοικοκυριό τους.
Όμως ο φθόνος φωλιάζει, στην ψυχή των ανθρώπων. Επειδή οι πολιτικοί αντίπαλοι του Περικλή δεν μπορούσαν να στραφούν εναντίον του, λόγω του ήθους του και των ικανοτήτων του, στράφηκαν κατά της Ασπασίας που της έδιναν ονόματα της Ομφάλης, της Ήρας και της επιπόλαιας Ελένης και την κατηγορούσαν πως έκανε τον Περικλή ό,τι αυτή ήθελε, κατασπαταλούσε την μεγάλη περιουσία του και του ενέπνεε τους πολιτικούς του λόγους, ώστε να επηρεάζει την πολιτική των Αθηνών. Ο Κρατίνος την έλεγε παλλακίδα, «Ήρα - Ασπασία, ασύστολον παλλακίδα με τα σκυλίσια μάτια».
Παρ' ότι η Ασπασία ήταν ερωτευμένη και αφοσιωμένη σύντροφος, ο Περικλής δεν μπόρεσε να την νυμφευτεί γιατί ήταν «αλλοδαπή». Έτσι συζούσαν, κάτι που δεν ήταν σπάνιο τότε που διάσημοι άνδρες ζούσαν ανεπισήμως με αξιόλογες γυναίκες, έστω και αν αυτές ήταν εταίρες ή και όμορφες δούλες ακόμη.
Παρά τις προσπάθειές του, ο Περικλής μπόρεσε μόνο να νομιμοποιήσει τον γιο τους Περικλή και αυτό γιατί κατάργησε τον σχετικό Αττικό Νόμο περί νόθων. Παρ' όλα αυτά ο Πλούταρχος πίστευε πως ο Περικλής είχε παντρευτεί την Ασπασία, όμως αυτό δεν έχει επαληθευθεί από άλλους ιστορικούς.
Παρ' ότι η Ασπασία κατηγορήθηκε τόσο, ουδέποτε υπήρξε εταίρα, όπως οι φιλοχρήματες Φρύνη και Λαΐς, και αυτό γιατί ουδέποτε άνθρωπος σαν τον Περικλή, με την αξία και τις παραδόσεις του, δεν ήταν δυνατόν να ταπεινωθεί ώστε να συνδέσει το όνομά του με μια γυναίκα «ανομολογήτου παρελθόντος ή και αμφισβητουμένου ακόμη». Άλλωστε ο Περικλής, εκφράζοντας τα αισθήματά του έλεγε: «Η αξία των γυναικών έγκειται να μην δείχνονται κατώτεραι ... και να προσπαθούν να γίνεται όσο το δυνατόν λιγότερος λόγος γι' αυτές, μεταξύ των ανδρών».
Όλες οι κατηγορίες κατά της Ασπασίας βασίζονταν στο ότι ήταν ξένη με «παρελθόν εταίρας» και πως ανέτρεπε τον τρόπο ζωής των γυναικών της Αθήνας.
Αν και δεν φημιζόταν για την ομορφιά της, η γοητεία και η μόρφωσή της εντυπωσίαζαν. Μιλούσε με σαφήνεια και νόημα. Ο Πλάτων αναφέρει πως πολλοί πήγαιναν σπίτι της για να σπουδάσουν ρητορική.
Ο ίδιος αναφέρει στον «Μενέξενο» πως ο Σωκράτης λέει ότι έμαθε ρητορική από την Ασπασία ... που δίδαξε και άλλους ρήτορες μεγάλης αξίας. Μεταξύ τους και ένα, χωρίς αντίπαλο στην Ελλάδα, τον Περικλή. Η Ασπασία επεξεργαζόταν τούς λόγους του Περικλή. Είναι αυτή που όπως είπε ο Σωκράτης, έγραψε τον περίφημο «Επιτάφιο». Ο Πλούταρχος γράφει πως ο Σωκράτης με τους φίλους του πήγαιναν συχνά στο σπίτι της Ασπασίας, έχοντας μαζί τους και τις γυναίκες τους, για να ακούσουν τις ομιλίες τους. Τότε, ως πρώτη κυρία των Αθηνών, έστω και αν δεν είχε νομιμοποιήσει τις σχέσεις της με τον Περικλή, δεχόταν με ευχαρίστηση τους φίλους της Σωκράτη, Σοφοκλή, Φειδία, Αλκαμένη, τους αρχιτέκτονες Ικτίνο και Καλλικράτη καθώς και τον Ιππόδαμο, από την πατρίδα της Μίλητο, αυτόν που έκανε το πολεοδομικό σχέδιο του Πειραιώς, που έμοιαζε με σκακιέρα, τότε που για πρώτη φορά δημιουργήθηκε πόλη με πολεοδομικούς κανόνες.
Όμως ήλθε ο καταραμένος Πελοποννησιακός πόλεμος που κατέστρεψε την Ελλάδα. Στην διάρκειά του πέθαναν τα παιδιά του Περικλή, Ξάνθιππος και Πάραλος, από πανώλη που θέριζε την Αθήνα. Μα κανείς δεν είναι πιο δυνατός από το πεπρωμένο του. Πεθαίνει και ο Περικλής από πανώλη το 429 π.Χ. Όμως φροντίζει, λίγο προ του θανάτου του για την Ασπασία και τον γιο του Περικλή ώστε να μην είναι απροστάτευτοι από τούς πολιτικούς του αντιπάλους. Φροντίζει να παντρευτεί η Ασπασία με τον πλούσιο ζωέμπορο Λυσικλή, φίλο του, και η επιθυμία του γίνεται πραγματικότητα.
Αλλά τα ανθρώπινα δεν είναι αιώνια. Από την ημέρα του γάμου της με τον Λυσικλή η Ασπασία χάνεται από το προσκήνιο της ιστορίας.
Παρ' ότι η Ασπασία ήλθε από «ελαφρό γυναικείο κόσμο» έπαιζε στην Ιστορία πολύ μεγαλύτερο ρόλο από πολλές βασίλισσες ή και βασιλιάδες ακόμη. Ήταν, ως έλεγαν οι θαυμασταί της «βασίλισσα χωρίς στέμμα». Βοήθησε τον Περικλή στην διακυβέρνηση των καλλιεργημένων μα συγχρόνως σχεδόν πάντα εριστικών και άστατων Αθηναίων, που ο χαρακτήρας τους έμοιαζε με τον άστατο ουρανό της Αθήνας.
Ήταν εκείνη που προσπάθησε να λυτρώσει τις Αθηναίες από τούς «γυναικωνίτες» διδάσκοντάς τες πώς να προσέχουν τον εαυτό τους, να είναι όμορφες και θελκτικές στους άνδρες τους, ώστε να τους αποσπάσουν από τις σαγηνευτικές εταίρες. Ακριβώς γι' αυτό ο Αθήναιος ονομάζει την Ασπασία «ερωτοδασκάλα». Να γιατί οι εχθροί της την κατηγορούσαν για διαφθορά.
Όμως παρά το μίσος των αντιπάλων της που την συκοφαντούσαν, είναι γεγονός πως η Ασπασία συνετέλεσε «εις την φωταύγειαν του αιώνος της», στον καλλωπισμόν των Αθηνών και του Πειραιώς καθώς και εις την απελευθέρωσιν των γυναικών από την δουλείαν των ανδρών, τότε που οι γυναίκες της Αθήνας, ζούσαν στα σπίτια τους σαν σε χαρέμια!. Ακριβώς γι' αυτό ενώ ο 5ος αιώνας π.Χ. ονομάστηκε «χρυσός αιώνας του Περικλή», οι ιστορικοί θαυμασταί της Ασπασίας τον ονόμασαν «Αιώνα της Ασπασίας»!

Βλέπε: Αλέξανδρου Λαγκαδά: «Η Ελληνίδα στην Αρχαιότητα» (Αθήνα 1994)