Ποιος ήταν άραγε ο ποιητής Αγάθων στο σπίτι του οποίου έγινε και το περίφημο «Συμπόσιο», που έγραψε ο Πλάτων;

Κωδικός Πόρου: 00285-111808-1495
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 01/11/11 17:09
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Αρχαία Ελλάδα, 00285-111808-1495




Περιγραφή:

Ποιος ήταν άραγε ο ποιητής Αγάθων στο σπίτι του οποίου έγινε και το περίφημο «Συμπόσιο», που έγραψε ο Πλάτων;

Ο Πλάτωνας μάς πα­ρουσιάζει την εκλεκτή πνευματική συντροφιά που γιορτάζει στο σπίτι του πλούσιου Αγάθωνα· ανάμε­σα στους εγκωμιαστικούς λόγους για τον Έρω­τα που εκφωνούνται από τους παρόντες, ο πέ­μπτος προέρχεται από τον οικοδεσπότη· με αυ­τόν τον παραφορτωμένο με γοργίεια λεκτικά και ηχητικά σχήματα λόγο θέλησε ασφαλώς ο Πλάτωνας να χαρακτηρίσει το ύφος του Αγάθωνα· το πνευματικό επίπεδο αυτού του λόγου εμφανίζε­ται περίεργα χαμηλό, ιδίως καθώς πλαισιώνεται από τους αριστουργηματικούς λόγους του Αρι­στοφάνη και του Σωκράτη.

Ο Αγάθων, όπως όλοι γνωρίζουν ήταν ένας τραγικός ποιητής. Γεννήθηκε μεταξύ του 448 και 446 π.Χ. στην Αθήνα και πέθανε γύρω στο 400 στην Πέλλα της Μακεδονίας. Θα λέγαμε εδώ πως οι χρονολο­γίες της ζωής του είναι αβέβαιες, επειδή συνά­γονται μόνο από περιγραφές της εποχής του (του Πλάτωνα και του Αριστοφάνη).

Νέος ακό­μη ο Αγάθων σύχναζε, ως εξαιρετικά προικισμένος μαθητής, στους κύκλους των σοφιστών (Πρωτα­γόρα, Πρόδικου, Ιππία, Γοργία)· ήταν φίλος του Παυσανία και είχε γνωριμία με τον Σωκράτη. Στα Λήναια του 416 π.Χ. κέρδισε την πρώτη του νίκη σε τραγικό αγώνα· η νίκη αυτή υπήρξε ύστερα η αφορμή για μια γιορτή στο σπίτι του, που έμεινε περίφημη χάρη στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνα. Κάπου μεταξύ του 411 και του 408 ο Αγάθων πήγε, όπως πριν από αυτόν ο Ευριπίδης, στην αυλή του βασιλιά Αρχέλαου στην Πέλλα της Μακεδονίας, όπου και πέθανε μεταξύ 405 και 400.

Ο άνθρωπος που εγκωμίασε τον έρωτα!..

Εν σχέσει με τις αβέβαιες αυτές χρονολο­γίες ο Πλάτωνας και ο Αριστοφάνης μάς μεταδί­δουν πλήθος χαρακτηριστικές λεπτομέρειες, που είναι βέβαια διαφωτιστικές, όχι όμως πά­ντοτε ιστορικά φερέγγυες. Ο Πλάτωνας μάς πα­ρουσιάζει την εκλεκτή πνευματική συντροφιά που γιορτάζει στο σπίτι του πλούσιου Αγάθωνα· ανάμε­σα στους εγκωμιαστικούς λόγους για τον Έρω­τα που εκφωνούνται από τους παρόντες, ο πέ­μπτος προέρχεται από τον οικοδεσπότη· με αυ­τόν τον παραφορτωμένο με γοργίεια λεκτικά και ηχητικά σχήματα λόγο θέλησε ασφαλώς ο Πλάτωνας να χαρακτηρίσει το ύφος του Αγάθωνα· το πνευματικό επίπεδο αυτού του λόγου εμφανίζε­ται περίεργα χαμηλό, ιδίως καθώς πλαισιώνεται από τους αριστουργηματικούς λόγους του Αρι­στοφάνη και του Σωκράτη. Αν μέσω του λόγου αυτού υπήρχε η πρόθεση να γίνει υπαινιγμός ότι ο Αγάθων ήταν συγγραφέας και πεζών έργων, μένει ένα ερώτημα· μάλλον φαίνεται πως ο Πλάτωνας υποδεικνύει εδώ πως η καινούργια τότε μορφή του διθυράμβου είχε ασκήσει μεγάλη επιρροή στον Αγάθωνα.

Πραγματικά ο Αγάθων ήταν ο πρώτος ποιη­τής που έφερε στην τραγωδία κάτι από τη μα­γεία του γοργίειου τεχνικού λόγου. Ο Αριστο­φάνης χρησιμοποίησε μια σκηνή των «Θεσμοφοριαζουσών» του για να κοροϊδέψει τη ματαιόδοξη ωραιοπάθεια του Αγάθωνα, τον κοσμικό σνομπισμό του και τη γυναικωτή του φύση· μαζί με τον Ευ­ριπίδη ο Αγάθων εκπροσωπεί στη σκηνή αυτή την ομάδα των καινούργιων ποιητών, εναντίον των οποίων, κυρίως εναντίον της επιτήδευσης τους, ο Αριστοφάνης έδειξε συχνά την έχθρα του. Ωστόσο στους «Βατράχους» του, γύρω στο 405, όταν ο Αγάθων δεν έμενε πια στην Αθήνα, ο Αριστο­φάνης, κρίνοντας τους ποιητές που ζούσαν ακό­μη, μιλάει με φιλική θέρμη για τον Αγάθωνα.

Θεατρικός συγγραφεύς

Από τα θεατρικά έργα του Αγάθωνα μάς είναι γνω­στοί 6 τίτλοι· οι πέντε είναι του γνωστού παρα­δοσιακού τύπου: «Αερόπη», «Αλκμέων», «Μυσοί», «Τήλεφος», «Θυέστης». Για την έκτη τραγωδία μάς βεβαιώνει ο Αριστοτέλης πως το θέμα και τα πρόσωπα ήταν εφευρήματα του ποιητή. Η φράση του ωστόσο (Ποιητική, 9) δεν μας δίνει στηρίγ­ματα για άλλες σκέψεις, τη στιγμή που ούτε η ακριβής μορφή του τίτλου δεν μπορεί πια να αναγνωρισθεί (Άνθεύς ή ΄Ανθος = λουλούδι). Μας έχουν παραδοθεί κάπου 50 στίχοι σε 32 αποσπάσματα.

Το ύφος του Αγάθωνα εντυπωσίαζε τους συγχρόνους του με τους μουσικούς νεοτερισμούς του, που προκάλεσαν την ειρωνεία του Αριστοφάνη: ο Αγάθων έφερε το χρώμα στην (διατονική ως τότε) μουσική· ο απαλός ήχος του αυλού στις συνθέσεις του Αγάθωνα έγινε παροιμιώδης. Tα χο­ρικά του αυτονομήθηκαν σε τέτοιο σημείο που, παρέμβλητα στην ουσία μεταξύ των επεισοδίων (εμβόλιμα), μπορούσαν εύκολα και να αφαιρε­θούν. Κυρίως κατηγορήθηκε από όλους γενικά το γεγονός ότι ο Αγάθων επιβάρυνε θεματικά τα έργα του. Σε μερικές βέβαια λεπτομέρειες είχε προη­γηθεί από τον Αγάθωνα ο Ευριπίδης· από την άλλη με­ριά γινόταν φανερή στις τραγωδίες του Αγάθωνα η ισχυρή επίδραση τών νέων διθυραμβοποιών, ιδί­ως του Τιμόθεου του Μιλήσιου.

Οι νεοτερισμοί του Αγάθωνα ολοφάνερα δεν δημιούργησαν σχολή. Αντίθετα, κατά έναν περίεργο τρόπο, ο ποιητής εκπροσωπεί μαζί με τον Ευριπίδη και τον Αντι­φώντα την αρχαία ελληνική τραγωδία στο «Κα­θαρτήριο» του Δάντη· το όνομα του ξανάζησε σε ένα μυθιστόρημα του Wieland (1766).

-------------
Βιβλιογραφικά στοιχεία: TGF, Β: P. Leveque, Α., Παρίσι 1955.