«Οι Ελληνίδες της Αρχαιότητας»!..

Κωδικός Πόρου: 00285-111752-3519
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 18/12/12 21:39
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Αρχαία Ελλάδα, 00285-111752-3519




Περιγραφή: s:108896:"

«Οι Ελληνίδες της Αρχαιότητας»!..

Διαβάστε την Εισαγωγή του έργου μας, έτσι όπως ακριβώς εγράφη στην πρώτη έκδοση του βιβλίου «Οι Ελληνίδες της Αρχαιότητας» με όλα εκείνα τα ιστορικά και αρχαιολογικά στοιχεία, αφού,  όπως έλεγε ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: «..και γυναίκες ανδρών μάλλον ηγωνίσαντο πολλάκις και φαιδρότερα τρόπαια έστησαν»!..

Το εξώφυλλο του βιβλίου μας, το οποίο προβάλλει με τον δικό της τρόπο η πανέμορφη, καταξιωμένη και δημοφιλής Ελληνίδα ηθοποιόςΤίσσα Βασιλάκη,όπως δείχνει η πάνω φωτογραφία!

Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η

«.. και γυναίκες ανδρών μάλλον ηγωνίσαντο
πολλάκις και φαιδρότερα τρόπαια έστησαν».
(ΙΕΡΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ)

ΤΟΥΤΟ το βιβλίο γράφτηκε εντελώς τυχαία!.. Κι οφείλω να ομολογήσω ότι δεν ήταν στα άμεσα σχέδιά μου, μιας και είχαν ήδη προηγηθεί σκέψεις για την συγγραφή των υπό έκδοσιν έργων μου: «Η Ελληνική Σκέψις Του Χριστού και των Ευαγγελίων», «Σωκράτης και Ιησούς: Διαφορές και Ομοιότητες», «Οι Άγνωστες Προφητείες του Ελληνισμού», «Οι Δολοφόνοι της Ιστορίας» και άλλα.
Ένα απόγευμα, όμως, που πήγαινα εκδρομή1 με τον φίλο μου Κων/νο Σπίνο προς το χωριό μου το Βεσίνι Καλαβρύτων, σταθήκαμε για ένα αναψυκτικό στο μέρος που λέγεται «Καρδαρά» λίγο πιο πάνω απ' το χωριό Κάψια Αρκαδίας, εκεί που βρέθηκε ένα υπέροχο σπήλαιο μ' ένα ανθρώπινο κρανίο «σφηνωμένο» απ' τα παμπάλαια χρόνια εν μέσω σταλαγμιτών και σταλακτιτών και που σήμερα ελέγχεται από την Αρχαιολογική υπηρεσία.2
Κάπου εκεί, μεταξύ ... καφέ και πορτοκαλάδας, και αναμιμνησκόμενοι το ένδοξο παρελθόν αυτής της Ελληνικής Φυλής, πέρασε από μπροστά μας η μοναδική γριούλα των κάμπων και των βουνών αυτής της περιοχής, φορτωμένη ξύλα για τον άγριο Χειμώνα!.. Πως την έλεγαν; Κανείς δεν ξέρει!..
Η όλη σκηνή με συγκίνησε!.. Δεν μπορούσα να φαντασθώ πως ξημερώνοντας το 2000 θα έβλεπα ακόμη γυναικούλες (και δη γριούλες) ζαλωμένες3 - όπως λέγαμε στο χωριό μας - με ξύλα και μ' ένα ραβδί στο χέρι να βαδίζουν ολομόναχες στα όρη και τα βουνά!..
Θυμήθηκα την μακαρίτισσα την μανούλα μου, την κυρά - Κανέλλα, και δάκρυα ανέβλυσαν στα μάτια μου!... Θαρρούσα πως την έβλεπα ακόμη ζωντανή μπροστά μου, ίδια κι απαράλλαχτη με την γριούλα, άλλοτε να ζαλώνη (=φορτώνη) τα ζώα με τα αραποσίτια του Πιτεμού,4 τα δεμάτια5 της Χωτσας,6 τ' απίδια7 απ' την Λαγγάδα,8 που φύτεψε ο μακαρίτης ο πατερούλης μου Παναγιώτης, και τόσα άλλα!..
Πρώτη μου σκέψις ήταν να ρωτήσω τον φίλο μου εάν μπορούσαμε ν' αξιοποιήσουμε την πείρα και την σοφία όλων αυτών των γυναικών που χάνονται μία - μία κάτω απ' το βάρος του χρόνου. Τι θα μαθαίναμε - άραγε - εάν γνωρίζαμε την γνώση τόσων και τόσων Ελληνίδων, που κάποιοι εφρόντισαν να τις έχουν στην αφάνεια, παρά το σημαντικό (σημαντικότατο, θα έλεγα) έργο που έχουν επιτελέσει (γνωστό η άγνωστο);
Είδα τον φίλο μου να συγκινείται. Εγνώριζε πως και η δική του μανούλα ήταν έτοιμη να εγκαταλείψη τον μάταιο τούτο κόσμο (κάτι που έγινε λίγες ημέρες αργότερα...) και κάπου φρόντισε να γυρίση την ματιά του για να μην αντιληφθώ την εμφανή, πλέον, συγκίνησή του.
-Κώστα, του λέγω, τι θα έλεγες να γράψω ένα βιβλίο για τις Άγνωστες Ελληνίδες;
-Και ν' αρχίσωμε από την αρχαιότητα; απάντησε.
-Ασφαλώς!
-Έγινε, αφεντικό!.. Παράτα κάθε άλλη σκέψη και άρχισε να γράφης το βιβλίο!...

Αυτό ήταν!... Η "εντολή" εδόθη και την επόμενη το "αφεντικό" (ο Άγγελος Σακκέτος δηλαδή) άρχισε να γράφη το βιβλίο, που κρατάτε στα χέρια σας, με αρχικό τίτλο: «Οι Άγνωστες Ελληνίδες της Αρχαιότητος», το οποίο, στην συνέχεια, έλαβε τον οριστικό τίτλο: «Οι Ελληνίδες της Αρχαιότητος».
Δεν αρνούμαι, ότι είχα πολύ υλικό. Μα οι πληροφορίες λίγες!... Κατέβασα βιβλιοθήκες, ρήμαξα ντουλάπια, ξεσκόνισα παμπάλαια αρχεία, "έφαγα με το τσουβάλι" την σκόνη των συρταριών, ξεφύσηξα πολλές φορές τα διαβολεμένα έντομα, που έμπαιναν συχνά στα ρουθούνια μου, λες και ήταν βαλτά κι αυτά να με δυσκολέψουν στην έρευνά μου. Και τι δεν έκανα!..
Όμως ο καλός Θεός (ο "Θεός της Ελλάδος", που έλεγε ο Γερο -Θοδωρής Κολοκοτρώνης) δεν μ' άφησε έτσι: Κάθε μου κίνηση και επισήμανση, κάθε ματιά και επιτυχία!..
Το παραπέτασμα του χρόνου άρχισε να υποχωρή!... Κάποια στιγμή τρομοκρατήθηκα!... Αισθάνθηκα σαν τυμβωρύχος της Ιστορίας, αφού μπροστά μου ξανοιγόταν ένα τεράστιο σκηνικό που εμφάνιζε μυριάδες χρυσοστόλιστους τάφους!.. Οι τάφοι της σιωπής!.. Οι τάφοι της γνώσεως και της σοφίας!.. Οι τάφοι των Αρχαίων Ελληνίδων!..
-Ποιόν να πρωτανοίξω;
-Και ποιόν να πρωτοδώ;

ΕΚΑΝΑ τον σταυρό μου!.. «Θεέ μου, είπα, φώτισε την σκέψη μου για να βρω ό,τι πολυτιμότερο χωρίς να ταράξω την αιώνια γαλήνη και ησυχία των μακρινών μανάδων μας!... Στήριξε την προσπάθειά μου και θάχης μια λαμπάδα ίσα με το μπόϊ μου!..».
Ο Θεός με άκουσε!.. Ο Χριστός «μου έκλεισε το μάτι» και η Παναγιά «μου γέλασε» όταν άναψα το καντήλι και το λαμπυρίζον φως άστραφτε και στην δική μου σκέψη!
-Σ' ευχαριστώ, Θεέ μου!
Έτσι είπα κι άρχισα να γράφω!..
Πέρασαν από τότε αρκετοί μήνες. Το γράψιμο διεδέχετο την έρευνα, την έρευνα διεδέχετο το διάβασμα και το διάβασμα την γραφή!.. Κατακλυσμός πλέον οι πληροφορίες!.. Όπου και να έριχνα την ματιά μου όλο και κάποια γυναικεία μορφή εμφανιζόταν μπροστά μου!...
Και τι δεν βρήκα!...
-Αυλητρίδες, που φύσαγαν τον αυλό τους σαν την πνοή του ανέμου κάνοντας τούς θεούς να σκιρτούν από συγκίνηση και χαρά, που κάποιες γήϊνες κι αιθέριες υπάρξεις ένωναν τον ουρανό με την γη μέσω του μαγικού αυλού των!...
-Κιθαριστρίδες, με κρινοδάκτυλα κι ασημένια νύχια, που έπαιζαν την κιθάρα τους χάριν και μόνον του θεού της μουσικής του Απόλλωνος, όταν αυτός χαϊδολογούσε τις αχτίδες του Ηλίου προς τέρψιν των θεών!...
-Κροταλίστριες, που έπαιζαν τα μουσικά όργανά των κροταλίζοντας στις ευαίσθητες καρδιές των ανθρώπων, για να τους θυμίζουν, ότι η πρώτη μουσική που άκουσαν στην ζωή τους ήταν οι κτύποι της καρδιάς της μάνας!..
-Κυμβαλίστριες, με λάγνα λικνιζόμενα κορμιά, που αιωρούνταν μεταξύ χαράς και ευτυχίας, σαν άϋλες υπάρξεις, λες και γεννήθηκαν για να προσωποποιούν την ωραιότητα, το κάλλος, την ομορφιά!..
-Λυρίστριες, με φιλήδονες ματιές, να μαγεύουν με την λύρα τους τον Απόλλωνα τον γητευτή, αφού η μαγική τους δύναμη κατοπτριζόταν στους μύθους του Αμφίωνα, του οποίου η μουσική γοήτευε τους λίθους που συγκεντρώνονταν από μόνοι τους και στερεώνονταν χωρίς καμία επέμβαση στα τείχη των Θηβών, και του Ορφέα, ο οποίος όχι μόνον μετατόπιζε λίθους και δένδρα, αλλά ακόμη κατέβαλε τις άτεγκτες δυνάμεις του κάτω κόσμου για να φέρει την γυναίκα του, Ευρυδίκη, πίσω, αποσπώντάς την απ' το βασίλειο των νεκρών!...
-Μουσικής ιέρειες, με φιδίσια κορμιά, εξοικειωμένες με την ιδέα πως η μουσική έχει την δυνατότητα να μεταβάλη την διάθεση εκείνων που την ακούν!.. Που ομολογούσαν την δύναμή της να καταπραΰνη, να παρηγορή, να αποσπά τον νου, να χαροποιή, να συναρπάζη, να οιστρηλατή, να τρελαίνη!.. Αυτές που είχαν δημιουργήσει σαφείς θεωρίες για τις ποικίλες ηθικές και συναισθηματικές επιδράσεις των διαφόρων μουσικών αρμονιών και ρυθμών!.. Να είναι τυχαίο το γεγονός, ότι, όταν η Σπάρτη τελούσε σε κατάσταση αναταραχής,9 ένας γυναικείος χρησμός παραινούσε να καλέσουν τον "Λέσβιο αοιδό": προσκλήθηκε ο Τέρπανδρος και το άσμά του επανέφερε την ευταξία στην πόλη!.. Είναι αυτές, οι ιέρειες της μουσικής, που εγνώριζαν καλά τον Πυθαγόρα ο οποίος, κατά την παράδοση, υποτίθεται πως πρόσεξε, ενώ βρισκόταν στο ύπαιθρο κοιτάζοντας τα άστρα μια νύχτα στο Ταυρομένιο, ένα νεαρό άνδρα ο οποίος, παρασυρμένος από τον έρωτα, την ζήλια, το άφθονο ποτό και την αυλητική μουσική, ετοιμαζόταν να πυρπολήση την θύρα της ερωμένης του• ο σοφός τον ηρέμησε πείθοντας τον αυλητή να παίξη μια αξιοπρεπέστερη μελωδία!...10 Είναι αυτές οι ιέρειες, που εγνώριζαν ότι οι Πυθαγόρειοι είχαν κληρονομήσει μία επιστήμη μουσικής ψυχοθεραπείας11 και ένα καθημερινό πρόγραμμα ασμάτων και έργων για λύρα, που τούς καθιστούσε σβέλτους και γέμιζε με χαρωπή διάθεση και σβελτάδα όταν ξυπνούσαν, ενώ όταν έπεφταν να κοιμηθούν τούς καθάριζε από τις μέριμνες της ημέρας και τους προετοίμαζε για ευχάριστα και προφητικά όνειρα!..12 Είναι οι ίδιες οι ιέρειες της μουσικής που εγνώριζαν για κάποιον ζωγράφο ο οποίος ανεκάλυψε ότι το άσμα ενός κιθαρωδού του επέτρεπε να επιτύχη μεγαλύτερη εικαστική ομοιότητα με την εικόνα που πραγματευόταν!..13 Αυτές που ήξεραν ότι ένα πιο πρωτόγονο στρώμα πεποιθήσεων αντανακλάται στην χρήση της μουσικής ως μέσου καταπολεμήσεως των σωματικών παθήσεων!.. Πως αυτές οι αντιλήψεις θεωρούν την μουσική ως μαγεία, ως μία ακόμη μεταξύ άλλων ποικίλων και μυστηριωδών ειδικών τεχνικών, που έχει στην διάθεσή του ένας σαμάνος η ένας μάγος!..14
Η μήπως δεν εγνώριζαν, ότι στην ιστορική ελληνική ιατρική οι συνήθεις ιατροί κατέφευγαν στην λήψη φυσικών μέτρων όπως η άσκηση, τα λουτρά, η δίαιτα, τα φάρμακα η το χειρουργείο; ... Το εγνώριζαν!.. Όπως εγνώριζαν, ότι, παρά ταύτα, επέζησε στην "ιατρική του περιθωρίου" των αγυρτών και των γραϊδίων, των ιερών θεραπευτών και των υποσχομένων την εσωτερική γνώση!.. Μπορούμε, άλλωστε, να διακρίνουμε τρεις εκδηλώσεις αυτού του φαινομένου: τις μαγικές επωδούς, τούς παιάνες και τα εξαγνιστικά άσματα, αφού η μουσική υποτίθεται πως ήταν πλήρως αποτελεσματική λόγω των εγγενών μουσικών του ιδιοτήτων!..
Ναι!.. Εγνώριζαν ένα ομηρικό απόσπασμα15 που λέει ότι σε μία επίδεση πληγής το συμπλήρωμά της γίνεται με ένα ξόρκι, για να σταματήση η αιμορραγία, ενώ ο Πίνδαρος παρουσιάζει τον Ασκληπιό να χρησιμοποιή ξόρκια ανάμεσα σε άλλες μεθόδους θεραπείας!..16 Πως στην περίπτωση της επιλεγόμενης «ιερής ασθενείας», της επιληψίας δηλαδή, οι δεισιδαίμονες ήσαν πανέτοιμοι να στραφούν σ' εκείνους που επεστράτευαν τέτοια μέτρα!..17 Ήξεραν πως ο Πυθαγόρας χρησιμοποιούσε "επωδούς και μάγια", όπως επίσης και καθαρή μουσική που συνέβαλε στην θεραπεία των ασθενών!..18 Εγνώριζαν ότι οι μαίες τα χρησιμοποιούσαν όλα αυτά, μαζί με φίλτρα, για να παρακινήσουν και να διευκολύνουν στην εργασία!.. Και πως οι μαγικές επωδοί διεδραμάτιζαν έναν ρόλο σε ποικίλα είδη μαγείας, και όχι μόνον στην θεραπεία. Άκουγαν, άλλωστε, όλες αυτές οι ιέρειες, να γίνεται λόγος για όλα αυτά σε σχέση με την επίδρασή τους επί των ανέμων19 με το να μαγέψουν κάποιον20, να αναγκάσουν κάποιον να ερωτευθή,21 να εξαγνίσουν οίκους, και ζώα!..22
Ιέρειες!.. Ναι, ιέρειες της μουσικής!.. Αυτές που εγνώριζαν ότι οι παιάνες συνδέονταν με την ιδέα του καθαρμού από επιβλαβή στοιχεία!.. Πως ένας Κρητικός συνθέτης παιάνων του 7ου π.χ. αιώνος, ο Θαλήτας ή Θαλής από την Γόρτυνα, πήγε στην Σπάρτη έπειτα από κάποιον χρησμό23 και ελύτρωσε την πόλη από την πανούκλα με την μουσική του!...24 Πως ο Πυθαγόρας συνήθιζε να ψάλη παιάνες του Θαλήτα με την συνοδεία λύρας, ώστε να κάνη τούς μαθητές του να αποκτήσουν μία γαλήνια πνευματική κατάσταση και ότι είχε ορισμένους «παιώνας» ή θεραπευτικά τραγούδια μέσω των οποίων εθεράπευε τις σωματικές ασθένειες!..25
Εγνώριζαν!..
Εγνώριζαν πολλά!.. Έστω και αν άλλα χωρία δίνουν την εντύπωση ότι αυτός ο Πυθαγόρας (ο οποίος αποτελεί μίγμα αντιλήψεων, ιδεών και ιδανικών κάποιων μεταγενέστερων Πυθαγορείων) όφειλε την δραστικότητα των μουσικών του θεραπειών στην νουνεχή επιλογή και διευθέτηση των καταλλήλων αρμονιών, κλιμάκων και ρυθμών!..
Εγνώριζαν, αυτές οι ιέρειες της μουσικής, ότι οι Πυθαγόρειοι, προτιμούσαν πολύ περισσότερο την λύρα από τον αυλό, τον οποίον θεωρούσαν τροχό και μη τιμητικό όργανο!.. Πως κάποιοι μεταγενέστεροι Πυθαγόρειοι, κατά την Ελληνιστική εποχή, φαίνεται πως αποπειράθηκαν να αντιμετρηθούν προς τον Ορφέα χρησιμοποιώντας την μουσική της λύρας για να ελευθερώσουν τις ψυχές απ' τα δεσμά του θανάτου!..26 Που, όμως, ο αυλός, παρά ταύτα, ήταν το όργανον εκείνο το οποίο εθεωρείτο ότι διαθέτει την μεγαλύτερη δύναμη να παράγη τέτοια παράξενα επακόλουθα!.. Το "αυλίζειν" σε κάποιον (η στις ιέρειες της μουσικής) εσήμαινε μεταφορικά πως τον γοητεύεις ή τον μαγεύεις!..27 Πως κάποιοι θεωρούσαν ορισμένα είδη αυλητικής μουσικής αποτελεσματικά στην θεραπεία σωματικών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένων της λιποθυμίας, της επιληψίας, της ισχιαλγίας, ακόμη δε και των δαγκωμάτων από φίδια!..28 Και πού να ζούσαν σήμερα όλες αυτές οι ουράνιες μορφές, οι ιέρειες της μουσικής, να μας εδιάβαζαν τα διάφορα κείμενά τους, τι άλλο θα μπορούσαν να εγνώριζαν!..29

Και τι δε βρήκα!..

-Ορχήστριες, μ' εκπληκτικές ικανότητες μιμητικής, που χόρευαν μέσα στην πνοή του ανέμου για να συγκινούν και να διεγείρουν τον πόθο των θεών! Ο Όμηρος κάνει λόγο για μια παρθένα που διήγειρε τον πόθο του Ερμή καθώς την είδε να τραγουδά και να ορχείται σε έναν χορό προς τιμήν της Άρτεμης!..30 Στην Σπάρτη των τελών του 7ου αιώνος π.Χ. υπήρχαν εορτές κατά τις οποίες οι μικρές Ελληνίδες τραγουδούσαν όμορφα τραγούδια, που τα είχε συνθέσει αποκλειστικά γι' αυτές ο ίδιος ο Αλκμάν!.. Στο καλύτερα διατηρημένο δείγμα αυτών των τραγουδιών, των επιλεγομένων «παρθενίων», οι θρησκευτικές τελετουργίες αναφέρονται μόνον εν συντομία. Η κύρια έμφαση δίδεται στα ίδια τα μέλη του χορού, στα στολίδια τους και στα παρθενικά αισθήματά τους!..
Ω Θεέ μου!.. Έπρεπε να περάσουν τρεις γενιές, ώστε ο συγγραφέας του Δηλίου Ύμνου στον Απόλλωνα να με κάνη να ιδώ, με τα μάτια της ψυχής μου, όχι μόνον τις ωραίες περιγραφές, αλλά και το πώς όλοι οι άνθρωποι έφερναν τις οικογένειές των από κάθε μεριά της Ιωνίας στην εορτή του θεού της Δήλου!.. Θαρρώ πως βλέπω ακόμη πυγμαχικούς αγώνες, χορούς, τραγούδια και, ως πεμπτουσία όλων αυτών, την όρχηση των ντόπιων παρθένων, να ψάλλουν ύμνους στον Απόλλωνα, στην Άρτεμη η στην Λητώ, καθώς επίσης και ηρωϊκούς μύθους!..
Και να!.. Στους Δελφούς, το άλλο μεγάλο εθνικό κέντρο της λατρείας του Απόλλωνος, υπάρχει ένας χορός παρθένων, που ψάλλει προς αυτόν εγκώμια!.. Στην Θήβα, για παράδειγμα, υπάρχει ένας χορός ο οποίος εμφανίζεται κατά την διάρκεια μιας νυχτερινής εορτής της Μητέρας των Θεών!..31
Βλέπω τον Πίνδαρο να φαντάζεται πως οι Υπερβόρειοι είχαν άνετους χορούς παρθένων, ενώ ο ίδιος, όπως ο Σιμωνίδης και ο Βακχυλίδης, συνέθεσε τα «παρθένια», πιθανώς για περισσότερες από μία πόλεις!..
Έχω την αίσθηση πως βρίσκομαι στα Μέγαρα του 480 π.Χ. όπου ένας ποιητής προσεύχεται στον Απόλλωνα για να κρατήση τούς Πέρσες μακριά από την πόλη του!.. Και είναι, ασφαλώς, ο Θέογνις που λέει: «έτσι ώστε ο λαός ευφρόσυνα / όταν έρχεται η άνοιξις να μπορή να σου προσφέρη / μεγαλοπρεπείς εκατόμβες, / τερπόμενος με συμπόσια και λύρες / και χορούς παιάνων με χαρούμενες ιαχές γύρω / από τον βωμό σου»!...32
Σαμβυκήτριες, μ' αισθησιακή εμφάνιση, που έπαιζαν το όργανο με τις μικρές χορδές και την μεγάλη ένταση, αφού η ονομασία «σαμβύκη» παρέμενε, ασφαλώς, ο πιο οικείος όρος και διετήρησε την εικόνα του αισθησιασμού και του «χυδαίου» ηδονισμού που της απέδιδαν! Να ήσαν - άραγε – αυτές, που εκμίσθωναν πολλοί για να παίξουν αυτό το όργανο και που ακούμε από το 300 π.Χ. περίπου σε συνάρτηση με ηπίας μορφής χαρακτήρα ακολασίες;33 Ω, ναι!.. Στις αρχές του 2ου μ.Χ. αιώνος εισέβαλαν στην Ρώμη, σκανδαλίζοντας τούς ηθικολόγους!..34
Τυμπανίστριες, που χτυπούσαν ρυθμικά τα τύμπανά τους, με μία εξαίσια χάρη και ένα θαυμασμό των βλεμμάτων που ήθελαν να βλέπουν, αλλά όχι να "ερωτοτροπούν" με τα όργανα!.. (Ως γνωστόν οι άνδρες που ανακατεύονταν με τα τύμπανα, υπήρχε το ενδεχόμενο να θεωρηθούν θηλυπρεπείς!..35). Είναι οι ίδιες οι τυμπανίστριες που άφησαν στο πέρασμα του χρόνου μαζί με τα τύμπανα, τα κρόταλα (η κρέμβαλα), τα κύμβαλα και ό,τι άλλο ηχούσε στους αιώνες!..
Χορεύτριες, με άφθαστο υποκριτικό και μιμητικό ταλέντο, που, όπως είδαμε και στις ορχήστριες, όταν τις ξυπνά ο Βοριάς («πνοαίς όπισθεν Βορέα ψυχρού») υπάρχει ένας παράδεισος απροσπέλαστος σε κάθε ταξιδιώτη που θέλει να τις ιδή!.. Είναι η χώρα των Υπερβορείων, του ναού που ο Απόλλων αγαπά και με τον οποίον περνάει τούς χειμερινούς μήνες κάθε έτους!.. Ανέγγιχτες απ' την αρρώστια και το γήρας, μέσα σε διηνεκή ειρήνη και ανάπαυση, στολίζουν τις κεφαλές τους με λαμπρά στεφάνια και περνούν τις ημέρες των σε χαρούμενο γιορτάσι! («και η Μούσα, σύμφωνα με την διαγωγή τους / δεν αποδημεί από την γη τους: παντού χοροί παρθένων / και οξύφωνες λύρες και αυλοί / περιηχούν ρωμαλέα πάντοτε»).
Ψάλτριες, οι αρπίστριες δηλαδή, που έπαιζαν με γυμνά δάκτυλα τραβώντας τις χορδές της άρπας των, άγνωστες αρχαίες Ελληνίδες, που εγνώριζαν τι είναι μουσική, πώς να χρησιμοποιούν την φωνή, τα έγχορδα (λύρες, κιθάρες, τρίγωνα, σαμβύκες, άρπες), πνευστά (αυλούς, άσκαυλους, φλάουτα), κρουστά (κρόταλα, τύμπανα, κύμβαλα, σείστρα, κώδωνες) η ό,τι άλλο, όπως η ψιθύρα (=σείστρον, άσκορος) και πλήθη άλλων μουσικών θεμάτων!.. Είναι οι ιέρειες της μουσικής, που εγνώριζαν τι σημαίνει ρυθμός και ρυθμική αγωγή, τι είναι κλίμακες και αρμονίες, μελωδία, μορφή, θεωρία, παρασημαντική και τονικό ύψος, μουσικά τεκμήρια και άλλα πολλά!..

Και τι δεν βρήκα!..

Γαστρομάντιδες, που προέβλεπαν τα μέλλοντα μέσα από τα σπλάχνα των ζώων της ελληνικής ζωής!.. Αυτές, που δεν θα μπορούσαν να φαντασθούν ότι πολλούς αιώνες αργότερα, στην Ελληνική Επανάσταση του 1821, οι Κλέφτες και οι Αρματολοί θα είχαν ως μοναδική εφημερίδα ... τις σπάλες των αρνιών!..
Ενδυματολόγους, όπως η Εταίρα Γλυκέρα, που έφτιαχνε τα κοστούμια των ηθοποιών του Μενάνδρου, όπως η ίδια του υπενθύμιζε σε μία επιστολή της36 προς τον αυτόν!.. Είναι οι γυναίκες εκείνες που εμιμούντο τα χρώματα της φύσεως ντύνοντας με τον ίδιο τρόπο «θεούς και ανθρώπους»!…
Επιστήμονες πάσης μορφής!.. Άγνωστες αρχαίες Ελληνίδες, οι οποίες επιστημονικώς τουλάχιστον, εγνώριζαν «παν ό,τι ο άνθρωπος δύναται να γνωρίση»,37 μιας και κάποιοι επί τόσους αιώνες εφρόντισαν να είναι ... «ανεπίγνωστες»!.. Κι όμως, αυτές οι γυναίκες - θρύλοι οικοδόμησαν έναν ολόκληρο ελληνικό πολιτισμό, που ακόμη και σήμερα αγνοούμε και δεν γνωρίζομε!... Την επιστήμη, λοιπόν, που υπηρέτησαν σωστά οι Αρχαίες Ελληνίδες, την "πλήρη και ακριβή γνώση των πραγμάτων,"38 το σύνολο των συστηματικών γνώσεων, οι Ελληνίδες της Αρχαιότητος την διακόνησαν πιστά, για να δώσουν λύσεις σε πολλά επιστημονικά θέματα, όπως ήσαν οι γυναίκες αστρονόμοι, γιατροί, μαθηματικοί, γεωμέτρες, φυσικοί, και ό,τι άλλο φαντάζεται ο νους του ανθρώπου!.. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός, ό,τι πολλές απόγονοι των Αρχαίων Ελληνίδων Επιστημόνων διαπρέπουν και σήμερον στην Ελλάδα και το εξωτερικό!.. Με το ίδιο πάθος!.. Με την ίδια προσήλωση!.. Με την ίδια ιερότητα!…
Εργαστίνες, που δεν εγνώριζαν μόνον να υφαίνουν το ιερόν πέπλον της Παλλάδος Αθηνάς κατά τα Παναθήναια, αλλά που είχαν μάθει σαν πραγματικές μέλισσες να κατασκευάζουν την κηρύθρα της ζωής με βάση το θεϊκό μυαλό τους σε όλους τούς κοινωνικούς τομείς της εποχής των!..
«Γαία θεά!», εσύ γέννησες ανθρώπους και η Ελλάς γέννησε Ελληνίδες και Έλληνες!.. Καμία διαφορά, αλλά με διαφορά!.. Άνοιξε ένα αρχαίο ελληνικό γυναικείο μυαλό και θα βρης την αλήθεια, την σοφία και την γνώση για τον Θεό!..
Ζωγράφους, που ζωγράφισαν η απεικόνισαν τις πιο θεϊκές μορφές της οικουμένης!.. Θυμηθείτε την Ελένη, θυγατέρα του Τίμωνος του Αλεξανδρινού, που φιλοτέχνησε την πιο διαδεδομένη εικόνα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όπως αυτή της μάχης της Ισσού, που βρέθηκε στην Πομπηΐα!.. Και όχι μόνον!.. Πόσες άλλες, αλήθεια, εκόσμησαν με την ευφυΐα τους τόσες και τόσες Ποικίλες Στοές η μεγάλα αρχαιοελληνικά μνημεία;

Και τι δεν βρήκα!.
.
Ηθοποιούς, όχι όπως ακριβώς τις γνωρίζομεν σήμερον μέσα στα ελληνικά θέατρα, αλλά ως μία ασύγκριτη μιμητική παρουσία, που δεν ζούσε μόνον μέσα στην «κλειστή» αρχαία ελληνική κοινωνία, αλλά και σε διάφορα άλλα μέρη (παλάτια, ανάκτορα κλπ.). Ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, ο Αριστοφάνης ... προ των οφθαλμών των μεγάλων αυτών Ελληνίδων!.. Κι όλα αυτά διότι εγνώριζαν τι εννοούσε ο Αριστοτέλης όταν έγραφε τον ορισμό της τραγωδίας του!..39!.. Να ήταν –άραγε - τυχαίο το γεγονός, ότι ακόμη και ο Αθήναιος λέει επί λέξει τα εξής :"γέλωτος ουν επιρραγέντος παρήν η θεατροτορύνη Μέλισσα και η κυνάμυια Νίκιον " (Δειπνοσοφιστές 4, 45). Τι να εννοή, άραγε ;
Ιέρειες, πάσης μορφής!.. Σε ναούς, σε μαντεία, σε ιερά!.. Γυναίκες που γνώριζαν καλά τι σημαίνει το «ιεράσθαι», το «ιερουργείν» η το «ιεράσθαι το ιερούς νενομίσθαι»! Αυτές που ήξευραν, συνομιλώντας με «θεούς και ανθρώπους» πότε να συνδέουν και πότε να ξεχωρίζουν την ιερατικήν και φιλοσοφίαν μιας και, όπως λέει ο Σουΐδας: «ιερατική και φιλοσοφία ουκ από των αυτών άρχοντας αρχών, αλλ' η μεν φιλοσοφία από της μιας των πάντων αιτίας εις την υποστάθμην των όντων καθήκουσα, δια μέσου των άλλων γενών, θείων τε και των μετά θεούς κρειττόνων και εν τρίτω φασί βήματι φαινομένων»!.. Ναι!.. Είναι οι άγνωστες Ελληνίδες ιέρειες που εγνώριζαν ότι: «η ιερατική είναι η προς τούς θεούς υπηρεσία»,40 δια να έχουμε και ιέρειες - θύτριες, αλλά και γυναίκες με το θεϊκό χάρισμα του να αγγίζουν το θείον ακόμη και δια των ονείρων!.. Άλλωστε, πώς αλλιώς μπορεί να εξηγηθή το λεγόμενον «ιερείας ενύπνιον»; 41 Δεν είναι οι γυναίκες εκείνες που εγνώριζαν πως να διαπραγματεύονται τα περί της αθανασίας της ψυχής και τα περί του βίου «μυρίων μεταβολών» συζητούσαν;
Ιερομάντιδες, Μάντισσες, Μύστιδες, Πελειάδες, Προφήτιδες, Πυθίες, Σίβυλλες, Χρησμοδότριες!.. Θεέ μου!.. Τι να πη και τι να πρωτογράψη κανείς; Την επικοινωνία τους με το θείο η την διείσδυσή τους στις ψυχές των ανθρώπων; Την συνομιλία τους "μετά των θεών" η τον διαλογισμό τους "μετά των ανθρώπων"; Γυναίκες που προέβλεπαν, Ελληνίδες που μάντευαν, προφήτιδες πραγματικές όπως οι Πυθίες και οι Σίβυλλες που προέβλεψαν επακριβώς την ΄Ελευσιν του Ιησού Χριστού στην γη!..42 Κι αν θέλομε να μιλήσωμε για Χρησμοδότριες, ένα μόνο: Όταν ο Μέγας Κωνσταντίνος ήθελε να μεταφέρη την νέα πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Τροία, μία χρησμοδότρια, ασφαλώς, του είπε ότι θα πρέπει να ιδρύση την νέα Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη, αφού απ' το Μαντείο εζήτησε συμβουλή,43 για ν' αλλάξη από εκείνη την στιγμή η ροή του κόσμου!.. Γυναίκες θαυμαστές!.. Ελληνίδες μεγάλες!.. Αυτές που έδωσαν τα ηθικά και θρησκευτικά παραγγέλματα για ν' αποτελέσουν τον κώδικα συμπεριφοράς των ανθρώπων της Αρχαίας Ελλάδος!.. Ο ίδιος ο Σωκράτης δεν απετέλεσε το πνευματικό ορόσημο της οικουμένης μετά τον χρησμό που του έδωσε η Πυθία μέσω του Χαιρεφώντος, ώστε ο μεγάλος φιλόσοφος, που το Μαντείο των Δελφών ονόμασε «σοφότατο πάντων»,44 να δοθή ολόψυχα στην υπηρεσία του μαντικού θεού, με την πίστη ενός φανατικού ανδρός, αφού διεπίστωσε την ορθότητα της πυθικής αποκάλυψης;45 Τον φονιά του ποιητή Αρχίλοχου με το στόμα της Πυθίας δεν τον διώχνει ο θεός απ' τον ναό; Και τι του λέει; «Φύγε από τον ναό μου, σκότωσες υπηρέτη των Μουσών»!46 Και τούτο όχι γιατί ο ίδιος ο θεός λατρευόταν σαν Μουσηγέτης, αλλά γιατί ο Καλώνδας σαν φονιάς ήταν μιαρός!.. Είναι αυτές οι Άγνωστες Ελληνίδες της Αρχαιότητος, που σήκωναν το κεφάλι ψηλά, έριχναν το βλέμμα τους στην Ανατολή και με το δεξί τους χέρι έδειχναν τα μέρη που θα ιδρύονταν οι αποικίες των Ελλήνων!..47

Και τι δεν έλεγαν!..

Χρησμός στον Βασιλιά του Ορχομενού Εργίνο για πολεμικές επιχειρήσεις και την διαδοχή του!.. Χρησμός στον Μενέλαο όταν ρώτησε το μαντείο αν απ' την Ελένη θ' αποκτήση παιδιά!.. Χρησμός στον Αιγαία για το αν θ' αποκτήση παιδιά!.. Χρησμός στον Λάϊο για τον ίδιο σκοπό!..
Χρησμός στον Κροίσο για το αν θα μπορούσε να εμποδίση την παραπέρα αύξηση των δυνάμεων των Περσών!.. Χρησμός στον Ηετίωνα, τον γιο του Εχεκράτη, αν θ' αποκτούσε τέκνα!.. Χρησμός στον γιο του Ηετίωνα, τον Κύψελο, για επίθεση στην Κόρινθο!.. Χρησμός στους Εφεσίους για θεμελίωση της πόλεως!.. Χρησμός στους Δηλίους για θρησκευτικά θέματα!.. Χρησμός στον Αρχία, τον Κορίνθιο, μιας και ο Απόλλωνας τον έστελνε στον οικισμό των Συρακουσών!..
Χρησμούς στους ίδιους τούς κατοίκους των Δελφών για τον φόβο των Περσών!.. Χρησμός στον Ρωμύλο γιατί όλα συμβαίνουν επί βασιλείας του!.. Χρησμός στους Σπαρτιάτες για όσα είχε πει ο Άγις σε βάρος του Λεωτυχίδη, ότι δηλαδή δεν ήταν γνήσιος γιος του!.. Χρησμός στους Αθηναίους για την θεραπεία του λοιμού που έπεσε στην πόλη!..
Χρησμός στον Επιμενίδη για τον ομφαλό της γης!.. Χρησμός στον Ησίοδο για τον ποιητικό διαγωνισμό του με τον Όμηρο στην Χαλκίδα!.. Χρησμός στον Αρχίδαμο για την φύλαξη της Σικελίας!.. Χρησμός στον Λύσανδρο για την ζωή του!.. Χρησμός στον Επαμεινώνδα για τις εκστρατείες του!.. Χρησμός στον Αλέξανδρο τον Α τον Μολοσσό, βασιλιά της Ηπείρου, για προσωπικούς κινδύνους!..
Χρησμός σε ιερείς για εγκράτεια και αγνότητα!.. Χρησμός στους Αθηναίους πριν την ναυμαχία της Σαλαμίνος με τα «ξύλινα τείχη»!.. Χρησμός στον Θεμιστοκλή για το πού θα πάη τα λάφυρα!.. Χρησμός στους Φωκείς για τον κίνδυνο που τους απειλούσε!.. Χρησμός στους Συβαρίτες για να τιμούν το γένος των Αθανάτων!..
Χρησμός στον Φίλιππο τον Β΄, Βασιλιά της Μακεδονίας για το αν θα πρέπει να αναλάβη εκστρατεία κατά των Περσών!.. Χρησμός στους Σίφνιους για τα πλούτη τους!.. Χρησμός στους Αχαιούς για την κατάληψη της Φάνας, πόλεως της Αιτωλίας!.. Χρησμός στον Πίνδαρο για προσωπικές υποθέσεις!..
Χρησμός στον Μνήσαρχο τον Σάμιο όταν ρώτησε το μαντείο για το ταξίδι του στην Συρία!.. Χρησμός στους Σπαρτιάτες για την μάχη των Θερμοπυλών!.. Χρησμός στους Ρωμαίους για την θεραπεία λοιμού!.. Χρησμός στον Λυκούργο για το αν οι νόμοι του είναι καλοί!.. Χρησμός στον Ηρακλή για το που θα κατοικήση!.. Χρησμός στον ίδιο τον ήρωα για την αρρώστια του!..
Χρησμός στον Όμηρο για το ποίοι είναι οι γονείς και ποια είναι η καταγωγή του!.. Χρησμός στους Κνίδιους για την άμυνά τους!.. Χρησμός στους Σπαρτιάτες όταν ρώτησαν πως θα μπορέσουν να κατακτήσουν την Αρκαδία!.. Χρησμός στον Θησέα για τον θάνατο του πατέρα του, Αιγαία!..
Χρησμός στον Άδραστο, βασιλιά του Άργους, για τους γάμους των θυγατέρων του!.. Χρησμός στους Προκλή και Ευρυσθένη για το αν θα ήταν καλύτεροι οι γάμοι τους με Ελληνίδες η ξένες!..48 Χρησμός στον βασιλιά της Ιαλυσού, Δαμάγητο για γάμο!.. Χρησμό στον Παρμενίσκο τον Μεταπόντιο, που έπασχε από μελαγχολία!..
Χρησμός στους κατοίκους της Καμάρινας για ν' αποξηράνουν ένα έλος ως εστία ασθενείας!.. Χρησμός στον Λοκρό για ίδρυση αποικίας!.. Χρησμός στους Αμφικτίονες για κήρυξη πολέμου!.. Χρησμός στον Ζήνωνα τον Κιτιέα όταν ρώτησε την Πυθία «τι πράττων άριστα βιώσεται»!..
Χρησμός στην Αργεία Τελέσιλλα για την υγεία της!..49 Χρησμός που δόθηκε στους Θράκες Δολόγκους όταν η Αψίνθιοι τούς κήρυξαν τον πόλεμο!.. Χρησμός στον Ίφιτο που ρώτησε εάν πρέπει να στεφανώνονται οι νικητές αγώνων!..50 Χρησμός στους Αργείους για την σωτηρία της πόλεώς των!.. Χρησμός που δόθηκε στον Γλαύκο γιο του Επικύδη, που ρώτησε αν με όρκο μπορεί να καταχρασθή χρήματα!..51
Χρησμός στον Ιουλιανό τον αποκαλούμενο «Παραβάτη»:52 «Είπατε τω βασιλεί χαμαί πέσε Δαίδαλος αυλά. Ουκέτι Φοίβος έχει καλύβαν, ου μάντιδα δάφνην ου παγάν λαλέουσαν απέσβετο και λάλον ύδωρ»
(: Πέστε στον βασιλιά πως έπεσε κάτω η αυλή που βρισκόταν το ξόανο, δεν έχει πια σπίτι ούτε πηγή να μιλάη χάθηκε και το νερό που μιλούσε)!..53 Κι αν αυτά τα αναφέρει ο Κεδρηνός, ο Βυζαντινός χρονογράφος, που γράφει για το ταξίδι του γιατρού Ορειβάσιου και απεσταλμένου του Ιουλιανού για να του δοθή χρησμός, εν τούτοις παρακολουθούμε πολλούς Πατέρας της Εκκλησίας να διερωτώνται με ιεράν συγκίνησιν, αλλά και παράπονο, σαν τον Ευσέβιο Καισαρείας: «Πού γαρ σοι το εν Δελφοίς ιερόν παρά πάσιν Έλλησιν εξ αιώνος βεβοημένων; Πού ο Πύθιος; ο Κλάριος; Πού και ο Δωδωναίος;»!..54

Και τι δεν βρήκα!..

Μούσες και Παιδαγωγούς, Ποιήτριες και Τροφούς, Συγγραφείς και Πυθαγόρειες φιλοσόφους Ελληνίδες, Ηρωΐδες, που θυσίασαν την ζωή τους για την πατρίδα, μ' έναν απαράμιλλο ηρωϊσμό, όμοιον του οποίου να μη μπορούμε να βρούμε στην Ιστορία της Ανθρωπότητος, όλες πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, άγνωστες σαν τούς κόκκους της άμμου στις απέραντες αμμουδιές των θαλασσών!.. Είναι οι γυναίκες εκείνες, που άνοιγαν διάπλατα τούς οφθαλμούς των γνώσεων στις γενεές του μέλλοντος, οικοδομώντας τον δικό τους ασύγκριτο και ανυπέρβλητο πολιτισμό!.. Τον Ελληνικό Πολιτισμό!.. Εδίδασκαν την γνώση και την αλήθεια, την αλήθεια και την σοφία!.. Ήσαν οι μύστιδες του πνεύματος, οι κήρυκες της ερεύνης, οι χειραγωγοί του ωραίου και του αληθινού, όπως θάλεγε ο Κωστής Παλαμάς!..
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι πολλές εξ' αυτών των Ελληνίδων της Αρχαιότητος συνεδύαζαν την ομορφιά του πνεύματος με την γλυκύτητα της ψυχής και την ευειδεστάτην μορφήν των!.. Ήσαν ιέρειες της γνώσεως και ιεροφάντισσες της αληθείας!.. Είχαν υιοθετήσει το «γνώθι σ' αυτόν» του Χίλωνος και εγνώριζαν τι να πράττουν και τι να ποιούν!.. Έγραψαν έργα εκπληκτικά, πρωτοποριακά, τολμηρά, αν θέλετε, προοδευτικά για την εποχή τους, ενώ εθεμελίωσαν την γνώση όχι μόνο πάνω στην Πυθαγόρεια αλλά και την Ορφική διδασκαλία!..
Αυτός και ο λόγος που δεν απορεί κανείς γιατί πολλές αρχαίες Ελληνίδες συναγωνίζονταν πνευματικά με πολλούς άνδρες της εποχής των (τραγικούς ποιητές, επιστήμονες κλπ)!.. Αυτός και ο λόγος που ορισμένες (άγνωστες για μας) αρχαίες Ελληνίδες συγγραφείς (ποιήτριες, ως επί το πλείστον) διαγωνίζονταν και εθριάμβευαν σε πολλούς ποιητικούς διαγωνισμούς, μη λησμονώντας το ρητόν: «Ο τολμών νικά»!..
Το χριστιανικό ρητόν: «ουκ ένι άρσεν και θήλυ», που ανέφερε αργότερα ο Απόστολος Παύλος στην Προς Γαλάτας επιστολήν του,55 είχε πλήρη εφαρμογήν στις σχέσεις ανδρών και γυναικών της αρχαιότητος, τουλάχιστον όσον αφορά στον χώρο των γραμμάτων και των τεχνών, όπου ευδοκίμησαν άνδρες και γυναίκες!..

Και τι δε βρήκα!..

-Εταίρες και Ιερόδουλες, παλλακίδες και χαμαιτύπες!.. Κι όμως!.. Πόσο παρεξηγημένες ήσαν αυτές οι μακρινές μανάδες μας!.. Οι Μανάδες του Ελληνισμού!… Πόσο παρεξηγημένες!..
Καμία αντίρρησις, ότι ορισμένες εξ αυτών (ιδίως οι παλλακίδες56 και οι χαμαιτύπες57) εξέδιδαν το σαρκίον τους προς εξοικονόμησιν χρημάτων και, ασφαλώς, δια λόγους βιοπορισμού. Οι ιερόδουλες,58 όμως, όσο και αν αυτό ξενίζει τούς σημερινούς ανθρώπους, επιτελούσαν έναν «ιερό σκοπό», αφού αφιέρωναν το κορμί τους σε κάποιο ναό, προπαντός της Αφροδίτης, σαν ένα είδος «τάματος» προς την θεάν (ιερόδουλος = δούλη αφιερωμένη σε ιερό).
Βεβαίως την συνήθειαν αυτήν των ιεροδούλων της αρχαιότητος εμείς οι Έλληνες Ορθόδοξοι Χριστιανοί δεν την υιοθετούμε, αλλά την ανεχόμεθα (εξ ου και "οίκοι ανοχής").. Μη λησμονούμε, όμως, τα ήθη και τα έθιμα των αρχαίων Ελλήνων και πως ορισμένες φορές ωθούσαν τα κορίτσια των εις την λεγομένην «ιεράν πορνείαν»!..59 Άλλωστε, αν ανοίξουμε την Παλαιά Διαθήκη,60 θα δούμε, ότι οι Λευΐτες, το ιερατικόν γένος των Εβραίων, αποκαλούνται ιερόδουλοι του Ισραήλ, γεγονός που δείχνει ότι ο όρος αυτός δεν αναφέρεται, ούτε και υπονοεί πάντοτε τις πόρνες ή τούς πόρνους των ναών.
Αυτήν λοιπόν, την θεμελιακήν παρατήρησιν, ότι δηλαδή οι ιερόδουλες δεν είναι πάντοτε και κατ' ανάγκην πόρνες, ας την έχουμε πάντοτε στο μυαλό μας. Ένα μονάχα : Ο Φίλιππος ο Μακεδών, σύμφωνα με τον Αθήναιο, όπως ακριβώς και ο Δαρείος, έφερνε μαζί του στους πολέμους εξήκοντα παλλακίδες, όπως ιστορεί και ο Δικαίαρχος στο τρίτο βιβλίο του "Περί του της Ελλάδος Βίου". Αλήθεια, γιατί ;

Κι ας έλθουμε τώρα, στις Εταίρες,61 για τις οποίες θα πρέπει να πούμε ορισμένα πράγματα, για τα οποία πολλοί θ' αναθεωρήσουν την αντίληψιν που έχουν γι' αυτές και άλλοι θα ενισχύσουν την επιχειρηματολογίαν των. Άλλωστε, έπρεπε να γίνει ειδική μνεία στις Άγνωστες Ελληνίδες της Αρχαιότητος, μεταξύ των οποίων και των Εταιρών των οποίων η συγκλονιστική και συναρπαστική ζωή συνάδει και προς το πνεύμα και προς την ηυξημένη νοημοσύνην την οποίαν διέθεταν:
Διαβάζοντας κανείς το βιβλίο του Γρηγορίου Στεφάνου για τις Εταίρες κατά την Ελληνικήν αρχαιότηταν,62 αισθάνεται την ανάγκη να αναπέμψη ύμνους προς τον Θεό, για να αναπαύση την ψυχούλα του, αφού μας άνοιξε τα μάτια για να δούμε έναν ολόκληρον πνευματικόν αμπελώνα, από τον οποίον «ετρυγήσαμε» πολλά σταφύλια προς τεκμηρίωσιν των απόψεών μας σχετικώς με τις Εταίρες της Ελληνικής Αρχαιότητος!
«Αι εύμορφοι Εταίραι εισίν βασίλισσαι», έλεγε ο Διογένης. Και είχε δίκιο, όσο και αν επικρατούσε και κάποια άλλη αντίληψις: «Γύναι, γυναιξί κόσμον η σιγή φέρει».
--Κι όλα αυτά γιατί;
Καλόν είναι να θυμηθούμε ορισμένα θέματα, που θίγει ο ως άνω συγγραφέας:

" -Μόνον η Ελλάς δεν συνέστησε αγώνες κάλλους μεταξύ γυναικών, τα λεγόμενα «καλλιστεία»;
-Μόνον η Ελλάς εις φας Πάμπας και φας τελετές δεν όριζε την πρώην και εντιμότατη θέσιν εις τον ωραιότερον;63
-Μόνον η Ελλάς δεν εξέλεγε τούς ιερείς και φας ιέρειας μεταξύ των καλλίστων;
-Μόνον η Ελλάς δεν χειροτονεί στρατηγούς και πρέσβεις αποβλέπουσα μόνον την ωραιότητά των;64
-Μόνον η Ελλάς δεν ήγειρε στην πόλη Αίγεστα της Σικελίας ναόν προσφέροντας θυσίας προς τιμήν του ωραιότερου κατοίκου, ο οποίος μάλιστα κατήγετο από άλλην πόλιν;
-Μόνον η Ελλάς δεν ήτο εκείνη η οποία, δια των υπερόχων Ελληνίδων Εταιρών, ενέπνεε - καθ' όλον τον βίον και εις όλα τα έργα - τους αρχαίους Έλληνας καλλιτέχνας δια του κάλλους αυτών, που είχε ως αποτέλεσμα την αγάπη προς το καλόν;
Αλλ' υπό τοιούτους όρους είναι γνωστοί πλέον οι λόγοι οι προσκαλέσαντες την προς τας Εταίρας λατρείαν των Αρχαίων Ελλήνων, εφ' όσον αύται συνεδύαζον μεγάλην μόρφωσιν, πολλά πνευματικά πλεονεκτήματα και άρτιον ψυχικόν και σωματικόν κάλλος.
Τον καλλιτέχνην, τον φιλόσοφον, τον πολιτικόν άνδρα τούς ενέπνεεν η Εταίρα, θεωρουμένη ως το ιδεώδες πρόσωπον. Οι μεγαλύτεροι σοφοί της εποχής εκείνης εσύχναζον εις τας πολυτελεστάτας των Εταιρών οικίας ως και πολλοί σύζυγοι. Τούτο δε διότι κατά την ρηθείσαν εποχήν δεν εθεωρείτο άτοπον τούτο. Εν τούτοις έχομεν και σκηνάς ζηλοτυπίας εκ μέρους συζύγων δια την απρεπή των ανδρών των στάσιν. Ο δε Πλούταρχος καταλέγει την απιστίαν του συζύγου μεταξύ των «βαρυτάτων ανθρωπίνων ελαττωμάτων»...".

Αυτά γράφει, μεταξύ άλλων ο Γρ. Στεφάνου, ο οποίος, κάνοντας, μίαν αναλυτικήν ανάπτυξιν περί ηθικότητος του γάμου,65 κάμνει λόγον για τις Προμνηστρίδες (ή προμνήστριαι, όπως ελέγοντο), ένα είδος συνοικεσίων,66 αλλά και στην κοσμίαν συμπεριφοράν των συζύγων, όπου αναγκάζεται να ομολογήση, ότι:
«Τα πρόσωπα τα δυνάμενα λόγω της μορφώσεώς των και λόγω του πνευματικού και σωματικού κάλλους των να αποσπάσουν την προσοχήν του ανδρός ήσαν μόνον αι Εταίραι. Αι γυναίκες αυταί ανήκον εις μίαν τάξιν την οποίαν ματαίως θα αναζητήση κανείς σήμερον. Ολόκληρος δε η τάξις αυτή των γυναικών επέδρασε μεγάλως, όχι μόνον επί της καθ' όλον αναπτύξεως της ελληνικής μεγαλοφυΐας αλλά και επί του πνευματικού και καλλιτεχνικού των Ελλήνων βίου.
Πολλαί εκ των Εταιρών εθεωρούντο ως προπλάσματα της θεάς Αφροδίτης. Οι δε Δελφοί, κατά τον Αιλιανόν, ήσαν υπερήφανοι, διότι απέκτησαν το χρυσούν άγαλμα του Πραξιτέλους, το επιδεικνύον θριαμβευτικώς την ωραίαν της Φρύνης μορφήν. Ετοποθετήθη εις τον Ναόν του Απόλλωνος και εθεωρείτο ως το άριστον του Ναού εγκαλλώπισμα.
Τα αριστουργήματα των καλλιτεχνών και των ποιητών εδημιουργήθησαν δια των Εταιρών, διότι αυταί ήσαν πάντοτε τα πρότυπα. Ασχέτως δε εάν μεταγενέστεροι κωμωδιογράφοι και επιγραμματοποιοί διακωμωδούν και διασύρουν την υπόληψιν των Εταιρών, αύται ίστανται πολύ υψηλά, εφ' όσον είναι γνωστόν, ότι το κάλλος, η χάρις του σώματος και της ψυχής, το απεικονιζόμενα εις όλα τα αθάνατα προϊόντα της τέχνης, ήσαν αρεταί και προτερήματα τα οποία αναμφιβόλως κατείχον τα πρότυπα»!
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ένας Αιγυπτιολόγος φιλόλογος, ο Έβερς, εξετάζοντας την τάξιν των καλλιτεχνικώς μορφωμένων και ελευθέρων γυναικών της εποχής εκείνης, γράφει, ότι: «Εάν δεν υπήρχαν οι Εταίρες, ο ελληνικός πολιτισμός θα ήταν για μας ιστορικοφιλοσοφικός γρίφος. Διότι, προσθέτει, όσο μελετούμε τον πολιτισμό τούτον και εξετάζουμε τα έξοχα πνευματικά και καλλιτεχνικά προτερήματά του, τόσο απαντάμε την άμεση και μεγάλη επίδραση της γυναικός στον πολιτισμό αυτό»!!
-Πως γίνεται τούτο;
-Ο λόγος είναι σαφής:

«Αι Εταίραι - γράφει ο Γρ. Στεφάνου - δεν ήσαν πρόσωπα κοινά και άνευ σημασίας. Τα φυσικά χαρίσματά των και τα κάλλη των, η κρυσταλλώδης διαύγεια του πνεύματός των, η μόρφωσίς των, οι τρόποι των, ήσαν τόσον τέλειοι ώστε πάντες επεδίωκον τας σχέσεις των και την φιλίαν των ως και οι πλέον έγκριτοι πολίται ακόμη»!!

Δεν έχει άδικο ο μεγάλος αυτός ιστορικός ερευνητής. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα αρχαίων Ελληνίδων Εταιρών με σπινθηροβόλο πνεύμα. Χαρακτηριστικά μόνον ν' αναφέρωμε:
-Την Γνάθαινα, που ήταν ονομαστή για τις εξυπνότατες απαντήσεις της!
-Την Λεόντιον, η οποία ήτο μία εκ των πλέον μορφωμένων γυναικών!
-Την Ειρήνη, που δεν εδίστασε να θυσιάση και την δική της ζωή πλάϊ στο άψυχο σώμα του φίλου της Πτολεμαίου!
-Την Θαΐδα, που για χάριν της (και προς εκδίκησιν του εχθρού) ο Μέγας Αλέξανδρος διέταξε και επυρπό