Ο άγνωστος Ευριπίδης!.. (3)

Κωδικός Πόρου: 00285-111783-2670
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 29/05/12 21:17
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Αρχαία Ελλάδα, 00285-111783-2670




Περιγραφή:

Ο άγνωστος Ευριπίδης!.. (3)

Μια σειρά άρθρων για την άγνωστη και αθέατη πλευρά της ζωής του μεγάλου αρχαίου Έλληνα τραγικού ποιητή, Ευριπίδη, έτσι όπως ακριβώς αλιεύονται μέσα από κείμενα πανεπιστημιακών δασκάλων, που επιστρατεύουν πλούσια βιβλιογραφικά στοιχεία για την μεγάλη αυτή μορφή της ελληνικής αρχαιότητας, ο οποίος γεννήθηκε τη μέρα που έγινε η ναυμαχία της Σαλαμίνας!..

Συνέχεια από το προηγούμενο…

Μια κατασπαραγμένη από το πάθος γυναι­κεία μορφή ζωγράφισε ο Ευριπίδης και στον Ιππόλυτο, που στην πρώτη του μορφή συνάντησε την αρ­νητική στάση του κοινού" στην καινούργια του μορφή το έργο ανέβηκε στη σκηνή το 428. Εδώ η δύστυχη Φαίδρα προσπαθεί να κρύψει και να καταπολεμήσει τον αμαρτωλό της έρωτα για τον προγονό της τον Ιππόλυτο· αυτός ο ηρωικός αγώνας μιας καθωσπρέπει γυναίκας, που στην ψυχή της χτυπιέται το πάθος με τη φρόνηση, φαίνεται καθαρά σ' έναν μονόλογο (373 εξξ.), που μπορεί να είναι πολεμική εναντίον της άπο­ψης που δίδασκε ο Σωκράτης. Με το να τολμή­σει η βασανισμένη γυναίκα να πει με λόγια αυτά που συμβαίνουν μέσα της, το κακό παίρνει δρόμο του: το κακό μόνο με την εξόντωση της δύστυχης μπορεί να τελειώσει" από την άμετρη προσβολή που δέχτηκε η ερωτευμένη με την απόκρουση του ερωτά της από τον Ιππόλυτο, πηγάζει το σχέδιο της εκδίκησης: θύμα ο Ιππό­λυτος. Ως συμβολικές μορφές η Αφροδίτη και η Άρτεμη παίζουν στο δράμα κατευθυντήριο ρό­λο· με τη μεσολάβηση τους εξασφαλίζεται, ύστερα από το γεγονός του θανάτου, η συμφιλί­ωση μεταξύ του πατέρα Θησέα, που ζητούσε εκ­δίκηση, και του γιου του, που πέθαινε, μαζί όμως και η αναγγελία της θέσπισης μιας λα­τρείας προς τιμήν του νεκρού. Πολυάριθμες καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις της ιστορίας του Ιππόλυτου (π.χ. σε σαρκοφάγους) δείχνουν κα­θαρά την επιβίωση των μορφών, που η σύγκρου­ση τους έθελξε και τον Σενέκα· αυτόν, στην πραγματικότητα, ακολούθησαν οι πιο πολλοί από αυτούς που ξαναδούλεψαν το θέμα στα νεό­τερα χρόνια (Ρακίνας 1677 μτφ. στα γερμανι­κά από τον Schiller το 1805 , d' Annunzio 1909). Παρόμοιες παραλλαγές του λεγόμενου «θέματος του Πετεφρή» έχουμε στα δράματα του Ευριπίδη «Βελλεροφόντης» και «Σθενέβοια» ερωτικά μπερδέματα περιείχαν επίσης οι τραγωδίες «Φοί­νιξ», «Αίολος» και «Πηλεύς».
Στη σειρά των μεγάλων γυναικείων μορ­φών ακολουθεί η Εκάβη, η τραγωδία της πονε­μένης μάνας και βασίλισσας ενός νικημένου λα­ού. Το έργο με τη χωρισμένη σε δύο μέρη δρά­ση σε δύο ξεχωριστούς τόπους παρουσιάζει την Εκάβη μια φορά σαν μια περήφανη γυναίκα που υπομένει με αξιοπρέπεια τον πόνο της, και ύστερα άγρια και σκληρόκαρδη, κυριευμένη από δίψα για εκδίκηση που δεν μπορεί να σβήσει με τίποτε. Από τον ίδιο μυθικό κύκλο προήλθε και η «Ανδρομάχη» (δεν ανεβάστηκε στην Αθήνα), το δράμα της γυναίκας του Έκτορα, που ο γιος τού Αχιλλέα, ο Νεοπτόλεμος, την έφερε σαν λάφυρο στην πατρίδα του και την κράτησε σαν παλλακί­δα του. Η Ερμιόνη, η νόμιμη σύζυγος, θέλει να τη σκοτώσει, η απόπειρα όμως δεν πετυχαίνει, η Ερμιόνη απάγεται, και ο Νεοπτόλεμος σκοτώ­νεται από τον Ορέστη. Το έργο τελειώνει με έναν νεκρικό θρήνο και με υποσχέσεις για το μέλλον. Οι ασυμφωνίες στο εσωτερικό του έρ­γου δεν αμαυρώνουν τη ζωγραφισμένη έξοχα από τον Ευριπίδη μορφή της μάνας του τίτλου· με πρό­τυπο του τον Ευριπίδη ο Ρακίνας ξαναζωγράφισε τη μορφή της στα 1667.
Γύρω στο 424 πέφτει η παράσταση των «Ικετίδων», που στο κέντρο τους βρίσκεται ο βασι­λιάς Θησέας· ύστερα από κάποιον δισταγμό ο Θησέας υποχωρεί στις παρακλήσεις των Θηβαί­ων μανάδων και τις βοηθεί να πάρουν τα πτώμα­τα των σκοτωμένων γιων τους· επίκαιρα γεγονό­τα του Πελοποννησιακού πολέμου φαίνεται πως άσκησαν επίδραση στο έργο· και της εξιδανι­κευμένης όμως θρυλικής μορφής του Θησέα η επενέργεια είναι επίσης χτυπητή: ο βασιλιάς αυ­τός εκπροσωπεί εδώ τα υψηλά ιδεώδη μιας δη­μοκρατικής πολιτείας, θεματικά κοντά στο δρά­μα αυτό βρίσκονται οι Ηρακλείδες (ίσως 430), ικέτες και αυτοί, που ζητούν βοήθεια στην Αττι­κή και την πετυχαίνουν στη σύγκριση του μεγα­λόψυχου ευγενούς φρονήματος (Δημοφώντας) με την κτηνώδη ροπή προς τη δύναμη και την εξουσία (Ευρυσθέας) αντιστοιχούν πολιτικές και πνευματικές αντιπαραθέσεις των αρχών του Πε­λοποννησιακού πολέμου μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης. Ανάλογα ήταν ίσως τα πράγματα και στον Θησέα. Τον ρόλο του βοηθού παίζει ο βα­σιλιάς αυτός και στον «Ηρακλή» (πριν από το 415)· στην εισαγωγική σκηνή το έργο αυτό δεί­χνει τον αναμενόμενο πολυπόθητο σωτήρα, που μπορεί να προφυλάξει την οικογένεια του από τη σίγουρη καταστροφή, για να τη σκοτώσει όμως στη συνέχεια μέσα σε μια κρίση τρέλας, που είναι έργο της Ήρας. Όταν ο Ηρακλής, έχοντας συνέλθει από την τρέλα του, είναι έτοι­μος να δώσει τέλος στη ζωή του, τον προφυλά­γει από αυτό ο Θησέας, που του υπόσχεται κα­ταφύγιο στην Αθήνα και του προσφέρει στήριγ­μα σε μια ζωή που δεν μπορεί πια να υπολογίζει στη βοήθεια των θεών: η θαρραλέα απόφαση του Θησέα και η καρτερία του Ηρακλή μπροστά στη δυστυχία του κάνουν δυνατή την αποδοχή αυτής της επιλογής.

Συνεχίζεται ...