Πώς ξεκίνησε η τηλεόραση στην Ελλάδα;

Κωδικός Πόρου: 00285-112946-241
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 27/04/11 17:02
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Ελληνική Τηλεόραση, 00285-112946-241




Περιγραφή:

 

Τα φωτοβόλα πρόσωπα είναι το «σήμα κατατεθέν» της σύγχρονης ή μοντέρνας τηλεόρασης, που επιθυμεί λαμπερά και όμορφα πρόσωπα, σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου η τηλεόραση είχε ως κύριο βάθρο τα πολιτικά και ιστορικά θέματα. (Στη φωτογραφία μας η γνωστή και πανέμορφη Ελληνίδα ηθοποιός, Μαριαλένα Ανδρέου).

«Η τηλεόραση, είτε το θέλουμε είτε όχι, συνδέθηκε με την ελληνική κοινωνία, κολάκεψε τις αδυναμίες της, επένδυσε κυρίως σε θέαμα λαϊκό, και πολύ γρήγορα υιοθέτησε τις μεθόδους της φαντασμαγορικής ενημέρωσης, αμερικανικού τύπου, κατορθώνοντας να αναδειχθεί επανειλημμένως ακόμα και σε παράγοντα πολιτικών εξελίξεων. Πολύ περισσότερο γιατί η δημόσια τηλεόραση, κουβαλώντας το «αμαρτωλό» παρελθόν του κρατικού μονοπωλίου, όταν η ενημέρωση που πρόσφερε ήταν ελεγχόμενη, δεν κατάφερε να λειτουργήσει ως αντίπαλον δέος για τα ιδιωτικά κανάλια...»!

Η ΑΛΗΘΕΙΑ είναι ότι –όπως έγραψε παλιότερα και η «Καθημερινή»- η ιστορία της Ελληνικής τηλεόρασης αρχίζει το 1951 οπότε με τον νόμο 1663 προβλέπεται η ίδρυση και λειτουργία ραδιοτηλεοπτικών σταθμών των Ενόπλων Δυνάμεων - διάταξη η οποία καταργείται 15 χρόνια αργότερα - ενώ παράλληλα προβλέπεται και η λειτουργία της Υπηρεσίας Ενημέρωσης Ενόπλων Δυνάμεων (ΥΕΝΕΔ) που θα είχε την αρμοδιότητα για την εγκατάσταση και λειτουργία ραδιοτηλεοπτικών σταθμών.
Αυτό ορισμένοι το θυμούνται. Οι νεότεροι μπορούν να ανατρέξουν στο αρχείο του υπουργείου Εξωτερικών, όπου αναφέρεται, μεταξύ άλλων: Στις αρχές της δεκαετίας του '60 ξεκινά η πειραματική μετάδοση τηλεοπτικών εκπομπών στη Θεσσαλονίκη. Ο πρώτος πειραματικός σταθμός Ελληνικής τηλεόρασης λειτούργησε το 1961 στη Θεσσαλονίκη από τη ΔΕΗ στα πλαίσια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Η επίσημη όμως έναρξη της Ελληνικής κρατικής τηλεόρασης έγινε στις 23 Φεβρουαρίου 1966, με πρώτη παρουσιάστρια την Ελένη Κυπραίου και συντονιστή το δημοσιογράφο Γεώργιο Κάρτερ.

Το 1969 γίνεται η διεθνής απευθείας σύνδεση με το κύκλωμα της Eurovision για τη μετάδοση της προσεδάφισης και του περιπάτου του πληρώματος του Απόλλο 12 στη Σελήνη

ΟΛΟΙ οι παλιοί θυμόμαστε τη μέρα!.. Ήταν Απρίλιος του 1966 όταν από το χώρο που είχε διαθέσει ο ΟΤΕ στο τότε ΕΙΡ (Ελληνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας) έγινε η πρώτη εκπομπή τηλεοπτικού προγράμματος. Ήταν το πρώτο τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων. Με καθυστέρηση μιας τουλάχιστον δεκαετίας από την υπόλοιπη Ευρώπη και δύο από την Αμερική, η Ελλάδα αποκτούσε τηλεόραση. Στα χρόνια που ακολούθησαν ο τομέας αυτός έμελλε να εξελιχθεί με τον πλέον ιδιότυπο τρόπο. Αποτελώντας για μια μεγάλη χρονική περίοδο κρατικό μονοπώλιο, απελευθερώθηκε μετά από πιέσεις των συνθηκών σε μια ευαίσθητη πολιτικά περίοδο (1989) και έκτοτε πέρασε από τις συνθήκες της κρατικής κηδεμονίας στις σκληρές συνθήκες ενός ακραίου ανταγωνισμού των δυνάμεων της αγοράς.
Λένε πως η πορεία και η εξέλιξή του ωστόσο χαρακτηρίστηκαν από ασυνέχεια και έλλειψη σχεδιασμού, με αποτέλεσμα η τηλεόραση να επιδεικνύει στοιχεία ανάπτυξης και υπανάπτυξης μαζί – σε πλήρη αντιστοιχία με άλλους τομείς της ελληνικής οικονομικής και κοινωνικής ζωής.
Η τηλεόραση, είτε το θέλουμε είτε όχι, συνδέθηκε με την ελληνική κοινωνία, κολάκεψε τις αδυναμίες της, επένδυσε κυρίως σε θέαμα λαϊκό, και πολύ γρήγορα υιοθέτησε τις μεθόδους της φαντασμαγορικής ενημέρωσης, αμερικανικού τύπου, κατορθώνοντας να αναδειχθεί επανειλημμένως ακόμα και σε παράγοντα πολιτικών εξελίξεων. Πολύ περισσότερο γιατί η δημόσια τηλεόραση, κουβαλώντας το «αμαρτωλό» παρελθόν του κρατικού μονοπωλίου, όταν η ενημέρωση που πρόσφερε ήταν ελεγχόμενη, δεν κατάφερε να λειτουργήσει ως αντίπαλον δέος για τα ιδιωτικά κανάλια.

Στα χρόνια των Απριλιανών

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η ελληνική τηλεόραση έκανε τα πρώτα της βήματα την εποχή των Απριλιανών κι έτσι ήταν επόμενο να μην καταφέρει να κερδίσει την εμπιστοσύνη του κοινού και κυρίως να μην καταφέρει να δημιουργήσει τις απαραίτητες συνθήκες συνέχειας. Την εποχή της μεταπολίτευσης επιχειρήθηκε η πλήρης εκκαθάριση της κρατικής τηλεόρασης από το χουντικό παρελθόν, ενώ και το στρατιωτικό κανάλι, η περίφημη ΥΕΝΕΔ, μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981, έπαψε να υπάγεται στο υπουργείο Εθνικής Αμύνης και εντάχθηκε στην ΕΡΤ, ως το δεύτερο κρατικό κανάλι.
Ωστόσο οι χουντικές μνήμες, οι δομές, ο τρόπος λειτουργίας από τη μια, αλλά και η ίδια η αντίληψη των πολιτικών κομμάτων, ότι η τηλεόραση αποτελεί μέρος του ιδεολογικοπολιτικού οπλοστασίου τους, δεν επέφεραν την ουσιαστική αποδέσμευση των τηλεοπτικών μέσων από το παρελθόν της κρατικής τους εξάρτησης.
Η ίδια άλλωστε η πολιτική εξουσία ουδέποτε επέδειξε τη βούληση εκείνη που θα επέτρεπε στη ραδιοτηλεόραση να αναπτυχθεί σε υγιείς συνθήκες ελεύθερης αγοράς. Το αποτέλεσμα ήταν να ενισχυθούν τα αρνητικά στοιχεία της εμπορικής τηλεόρασης –ο λαϊκισμός, η διασκεδαστική ενημέρωση, το κουτσομπολιό-θέαμα, το φτηνό και χαμηλής ποιότητας πρόγραμμα– και να κυριαρχήσουν, σε σημείο που η τηλεόραση να αποτελεί συχνά τον αποδιοπομπαίο τράγο για πολλές κρίσεις σε νευραλγικούς τομείς της πολιτικοκοινωνικής ζωής.

Ελένη Μενεγάκη. Ίσως το πιο αστραφτερό πρόσωπο της ελληνικής ιδιωτικής τηλεόρασης. Κατάφερε για πολλά χρόνια να κυριαρχεί στη μικρή οθόνη και δικαιολογημένα χαρακτηρίστηκε «βασίλισσα της ελληνικής τηλεόρασης»!..

Από το 1989 και μετά…

Ας τ’ αφήσουμε όμως αυτά και ας ασχοληθούμε με τη νέα περίοδο της ελληνικής τηλεόρασης και τις συνθήκες που διαμορφώθηκαν στο τηλεοπτικό περιβάλλον από το 1989 και έπειτα, καθώς από αυτή την περίοδο αρχίζει η σύνδεση της τηλεόρασης με τη σόου μπίζνες, όπουδιαμορφώνει και επιβάλλει ένα σύγχρονο τρόπο ζωής, αναδεικνύει πρόσωπα και συνθέτει τις νέες ομάδες της μιντιακής ελίτ, οι οποίες σφραγίζουν το δημόσιο λόγο και την εθνική σκέψη.
Αναντίρρητα η ορμητική εισβολή της ιδιωτικής τηλεόρασης το 1989 έγινε δεκτή με ενθουσιασμό. Την εποχή εκείνη ευαγγελιζόταν την αποδέσμευση από κάθε κρατική εξάρτηση, ενώ, παράλληλα, οι γοητευτικές θεωρίες ότι θα προσφέρει υπέροχα προγράμματα, από τα οποία ο θεατής θα επιλέγει με το τηλεχειριστήριό του εκείνα που τον ικανοποιούν, δεν άφησαν περιθώρια για σύνεση– ούτε καν από τις πολιτικές δυνάμεις, που ευελπιστούσαν ότι θα μπορούσαν πλέον να εμφανίζονται ελεύθερα, όσο συχνά το επιθυμούσαν και χωρίς τον έλεγχο και τους περιορισμούς του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος.
Στην πραγματικότητα η έναρξη λειτουργίας της ιδιωτικής τηλεόρασης είχε ήδη καθυστερήσει πολύ όταν δόθηκε το 1989 η πρώτη άδεια για κανάλι. Ήταν το κανάλι Mega, ιδιοκτησίας των 5 μεγαλύτερων εκδοτών της χώρας (συμμετείχαν τα εκδοτικά συγκροτήματα που εξέδιδαν τις εφημερίδες Νέα και Βήμα, Καθημερινή, Έθνος, Μεσημβρινή, Ελευθεροτυπία).
Η έλλειψη εμπειρίας, η μακρά συνήθεια από τη λειτουργί¬α της κρατικής τηλεόρασης, που βρισκόταν πάντα υπό τον έλεγχο της εκάστοτε κυβερνήσεως, η απουσία ενημέρωσης για τον τρόπο λειτουργίας της εμπορικής τηλεόρασης, όποια κι αν ήταν η αιτία, το αποτέλεσμα ήταν να μη λειτουργήσει κανένα θεσμικό πλαίσιο και να μη θωρακιστεί η πολιτική και η κοινωνία απέναντι σε ένα μέσο που έμελλε πολύ σύντομα να αποδείξει ότι ασκεί έλεγχο στις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις με μεθόδους πολύ πιο εκλεπτυσμένες από τις παραδοσιακές της πολιτικής εξουσίας.
Η Ελλάδα εισήλθε στη νέα εποχή της τηλεόρασης, στην οποία ήδη ζούσαν οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς ωστόσο να θελήσει να αξιοποιήσει την εμπειρία τους ούτε σε θεσμικό επίπεδο ούτε σε επίπεδο επιχειρηματικής οργάνωσης.
Η πολιτική συγκυρία της εποχής, οι αποκαλύψεις σκανδάλων και τα αισθήματα δυσφορίας των πολιτών απέναντι στην τότε κυβέρνηση –τέλος δεύτερης τετραετίας ΠΑΣΟΚ– για τον ασφυκτικό έλεγχο των ραδιοτηλεοπτικών μέσων, και κυρίως της ροής πληροφοριών, ήταν οι λόγοι που δημιούργησαν το κλίμα πίεσης για την έλευση της ιδιωτικής τηλεόρασης. Η κυβέρνηση δεν έκρυβε το δέος της για την απελευθέρωση των τηλεοπτικών συχνοτήτων. Ωστόσο το αίτημα των πολιτών εκείνη την εποχή για αντικειμενική, πολύπλευρη ενημέρωση, την οποία είχαν ήδη γευτεί από τους πρώτους μη κρατικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς, ήταν τόσο δυναμικό, που δεν μπορούσε πλέον να καθυστερήσει άλλο η λειτουργία του πρώτου μη κρατικού καναλιού.
Αυτά για σήμερα, αλλά θα συνεχίσουμε άλλη φορά με άλλες αποκαλύψεις.