Ποιοι ήσαν οι Παπουλάκηδες;

Κωδικός Πόρου: 00285-114576-484
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 07/06/11 17:05
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Προφητείες... , 00285-114576-484




Περιγραφή:

Ποιοι ήσαν οι Παπουλάκηδες;

Διαβάστε μία αναφορά ιστορικών ερευνητών για ιερωμένους και μοναχούς, που οι πατεράδες μας καλούσαν «Παπουλάκηδες» και στους οποίους απέδιδαν μεγάλη τιμή και βαθύτατο σεβασμό, όχι μόνο λόγω της ενάρετης και αγίας ζωής τους, αλλά και λόγω των προφητικών δυνατοτήτων τους!..

Όταν μιλάμε για «παπουλάκηδες», εξυπακούεται ότι ο νους μας πηγαίνει στον όρο «παππούς»(1) απ’ όπου προέρχονται οι λέξεις «παππούλης»(2) και «παππουλάκος»(3) ή «παπουλάκος», που γράφουμε με ένα «π» χάριν διακρίσεως του προγονικού μας παππού από τον μοναχό παπουλάκο.
Πρόκειται για μοναχούς οι οποίοι ασκήτεψαν κάποια στιγμή στη ζωή τους και ακολούθησαν τη ζωή του μοναχού (καλόγερου) στον υπόλοιπο βίο τους είτε για λόγους συνειδήσεως (πίστεως), είτε για άλλους προσωπικούς λόγους, που ο καθένας μας εννοεί και αντιλαμβάνεται.
Οι άνθρωποι αυτοί όπου κι αν περνούσαν δημιουργούσαν μία αχλύ μυστηρίου κι ενός περιέργου μυστικισμού, που συνέπαιρνε τα πλήθη των πιστών και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι μεγάλες μορφές μοναχών, όπως ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός ή ο Άγιος της Πελοποννήσου, όπου πέρασαν άφησαν ανεξίτηλη την προσωπική τους σφραγίδα, διότι στα κηρύγματά τους έλεγαν και διάφορες προφητείες, οι οποίες επαληθεύτηκαν στο μέλλον! Αυτός και ο λόγος που οι άνθρωποι αυτοί τιμούνται τόσο πολύ από τον πιστό ελληνικό λαό, που με δέος και σεβασμό μιλάει πάντα για τον όποιο παπουλάκο.
Επαναλαμβάνω την φράση για «το όποιο παπουλάκο», διότι στην πορεία της δικής μου συγγραφικής και ιστορικής διαδρομής, απεδείχθη ότι παπουλάκηδες (καλόγεροι με προφητικό ή όχι χάρισμα) υπήρχαν πάρα πολλοί. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν διάφοροι παπουλάκηδες, που έγραψαν την δική τους ιστορία και μάλιστα τους σέβεται πάρα πολύ ο πιστός ελληνικός λαός, όπως ο αγιορείτης μοναχός Παΐσιος, ο γέροντας Πορφύριος και τόσοι άλλοι.
Βεβαίως, μέσα σε μια εποχή, όπου διαδραματίσθηκαν πολύ σοβαρά γεγονότα, όπως η Επανάσταση του 1821, ήταν αναμενόμενο οι Έλληνες να ζουν συγκλονισμένοι σε κάθε τι που έβλεπαν ή που άκουγαν, ιδίως όταν αυτός που μιλούσε είχε την μορφή του παπουλάκου, είτε αυτός ήταν πραγματικός άγιος είτε αυτός ήταν κάποιος αγύρτης ή λαοπλάνος, όπως για παράδειγμα ένα ψευτοκαλόγερος, που λεγόταν «Αγιοπατέρας» και ο οποίος είχε τραγικό τέλος από τους στρατιώτες του Ιμπραήμ. Στην Πελοπόννησο, μάλιστα, γυρνούσαν πάρα πολλοί παπουλάκηδες, αρχής γενομένης από τον ίδιο τον Κοσμά τον Αιτωλό, ο οποίος σε μία περιοδεία του πέρασε από την Αχαΐα, για να φθάσουμε στον γνωστό Παπουλάκο, τον Χριστόφορο Παναγιωτόπουλο, από τα Άρμπουνα Καλαβρύτων, που γράφουμε σ΄ αυτό το βιβλίο.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός, ότι ο ίδιος ο μπαρμπα-Γιάννης Καρυδόγιαννης μου ανέφερε ένα περιστατικό, που έχει να κάνει με ένα πρόσωπο του οικογενειακού μου δένδρου, του περίφημου αγωνιστή του ΄21 και μετέπειτα «επαναστάτη των βουνών» Κατσιαβόγιαννη(4), του οποίου η ιστορική αναφορά μέσα στο βιβλίο μας «Το Βεσίνι και η Ιστορία του» είναι εκτενής.
Τα λέγω αυτά διότι ήταν μια συνήθεια εκείνης της εποχής, πολλοί γέροντες για διάφορους συνειδησιακούς λόγους, να γίνονται μοναχοί (παπουλάκηδες), όπως και ο παππούς της μητέρας μου Κανέλλας Ζαφειροπούλου - Σακκέτου, ο γνωστός στην περιοχή Χατζηαράπης(5), που πέθανε ως καλόγηρος στο μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής, παρά το γεγονός ότι είχε οικογένεια και παιδιά.

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (1714-1779).

Ας μνημονεύσουμε, λοιπόν, ορισμένους παπουλάκηδες, που αναφέρουν οι ιστορικοί, αρχής γενομένης από τον άγιο Κοσμά τον Αιτωλό.

Πατροκοσμάς: «Από τους διαβασμένους θα σας έρθει το κακό»!..

Χωρίς αμφιβολία, ένας από τους πιο φημισμένους παπουλάκους της Ελλάδος ήταν ασφαλώς και ο φλογερός ιερωμένος Κοσμάς ο Αιτωλός ή Πατροκοσμάς, που θεωρείται Δάσκαλος του Γένους και νεομάρτυρας, άγιος της ορθόδοξης Εκκλησίας.
Γεννήθηκε στο χωριό Μεγάλο Δέντρο της Τριχωνίδας το 1714. Το βαφτιστικό του όνομα ήταν Κώνστας. Τα πρώτα του γράμματα τα έμαθε στη Σιγδίτσα της Παρνασσίδας κοντά σε φημισμένους δασκάλους. Στα νεανικά του χρόνια διορίστηκε δάσκαλος στη Λομποτίνα της Ναυπακτίας. Αργότερα πήγε στο Άγιο Όρος και φοίτησε στην Αθωνιάδα σχολή, που τότε είχε μεγάλη φήμη. Όταν τελείωσε τις σπουδές του εκεί, έγινε μοναχός και μετά ιερέας. Βλέποντας το λαό να υποφέρει από την αμάθεια και να χάνει την πίστη του, αποφάσισε να τον βοηθήσει περιοδεύοντας και κηρύσσοντας το Ευαγγέλιο.
Το 1760 πήγε στην Κωνσταντινούπολη και πήρε άδεια από τον πατριάρχη για τα ιεραποστολικά του σχέδια. Από τότε, για 20 ολόκληρα χρόνια περιηγήθηκε ολόκληρο σχεδόν το χώρο της ελληνικής υπαίθρου διδάσκοντας και δίνοντας θάρρος στους ταλαιπωρημένους Έλληνες. Την πρώτη του περιοδεία άρχισε από την Αιτωλία. Γυρνούσε από χωριό σε χωριό και από πόλη σε πόλη κηρύσσοντας. Με ανανεωμένη την άδεια από τον πατριάρχη Σωφρόνιο αρχίζει τη δεύτερη περιοδεία του στα Δωδεκάνησα. Το 1775 τον βρίσκουμε να διδάσκει στα μοναστήρια και τις σκήτες του Αγίου Όρους, στη Χαλκιδική, Θεσσαλονίκη, Δυτική Μακεδονία, Ήπειρο, Κεφαλονιά, Ζάκυνθο και Κέρκυρα. Η δραστηριότητά του απλώθηκε και σε όλη τη Βόρεια Ήπειρο, από την Αυλώνα ως το Πόγραδετς. Τα λόγια του είχαν μεγάλη απήχηση στο λαό. Η γλώσσα του ήταν απλή δημοτική, όπως τη μιλούσε ο λαός. Το ύφος του πολύ απλό, πλουτισμένο όμως με ζωηρές διηγήσεις και παρομοιώσεις. Ο Κοσμάς δεν αισθάνθηκε ποτέ την ανάγκη να καταγράψει τους λόγους του. Αυτούς τους διέσωσαν οι μαθητές του. Τον κύκλο των θεμάτων του αντλούσε από τη θρησκευτική παράδοση, τις κοινωνικές συνθήκες, την καθημερινότητα και τη σκληρή ζωή των ανθρώπων της υπαίθρου. Προσπάθησε και πέτυχε σε μεγάλο βαθμό να περιορίσει τους εξισλαμισμούς και να πείσει τους βλαχόφωνους και αλβανόφωνους πληθυσμούς της Δυτικής Μακεδονίας και Ηπείρου να μιλούν μόνο ελληνικά. Ίδρυσε 210 σχολεία (από τα οποία τα 200 δίδασκαν τη δημοτική γλώσσα και τα 10 την αρχαία ελληνική), όπως αναφέρει σε επιστολή γραμμένη λίγο πριν από το θάνατό του, και παρακινούσε τους πάντες να μορφώνονται. Πάρα πολλοί ήταν οι εχθροί του, οι οποίοι τον κυνήγησαν και πέτυχαν τελικά να τον εξοντώσουν. Βρίσκοντας την κατάλληλη ευκαιρία οι Εβραίοι της Ηπείρου τον κατηγόρησαν ότι τάχα παρακινεί τους χριστιανούς σε απείθεια κατά της τουρκικής εξουσίας. Ενώ λοιπόν κήρυσσε στο χωριό Κολικόντασι, κοντά στο Μπεράτι, άνθρωποι του Κουρτ πασά τον έπιασαν και τον απαγχόνισαν στις 24 Αυγούστου του 1779.
Ο Κοσμάς τιμήθηκε από Έλληνες, Αλβανούς και Τούρκους ως άγιος και προφήτης. Αργότερα ο Αλή πασάς έχτισε ναό στον τόπο όπου μαρτύρησε ο άγιος. Η Ιερή Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου το 1961 τον ανακήρυξε άγιο και όρισε να γιορτάζεται η μνήμη του στις 24 Αυγούστου. (6)

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΠΟΥΛΑΚΟΣ (περ. 1780- 1861)

Ένας άλλος φλογερός κήρυκας του Ευαγγελίου και μέγας ζηλωτής της Ορθοδοξίας ήταν και ο γνωστός μας Παπουλάκος, για τον οποίον γράφουμε αυτό το βιβλίο.
Ο Παπουλάκος, υπήρξε ένας μοναχός από το χωριό Άρμπουνα των Καλαβρύτων. Το πραγματικό του όνομα ήταν Χριστόφορος Παναγιωτόπουλος. Με την εξαιρετική ευφράδειά του άσκησε μεγάλη επίδραση στο λαό της Πελοποννήσου. Με τα κηρύγματά του στρεφόταν εναντίον κάθε νεωτεριστικής κίνησης. Ισχυριζόταν με πάθος πως αιτία για κάθε κακό που συνέβαινε στην Ελλάδα ήταν ο βασιλιάς και η βασίλισσα, ο ένας καθολικός και η άλλη διαμαρτυρόμενη.
Όλα αυτά ανησύχησαν τους ανώτερους εκκλησιαστικούς άρχοντες, που άρχισαν να τον καταδιώκουν. Αλλά ο Παπουλάκος είχε σχηματίσει έναν ισχυρό κύκλο οπαδών ανάμεσα στους αγρότες, που είχαν τάξει σκοπό τους να τον υπερασπιστούν από κάθε δίωξη. Το θέμα άρχισε να εξελίσσεται σε λαϊκό κίνημα και η κυβέρνηση, για να το αντιμετωπίσει, κινητοποίησε στρατιωτικό σώμα, με επικεφαλής το Γενναίο Κολοκοτρώνη, που κατέβηκε στην Πελοπόννησο να τον συλλάβει. Όμως, οι πολυάριθμοι οπαδοί του τον προστάτευαν κάνοντας τη σύλληψή του αδύνατη.
Τελικά, το 1852, έπειτα από προδοσία ο Παπουλάκος πιάστηκε και, αφού προφυλακίστηκε στο Ρίο, παραδόθηκε στην Ιερή Σύνοδο, που τον καταδίκασε σε ισόβια κάθειρξη σε μοναστήρι της Άνδρου, όπου και πέθανε.

Το σπίτι του Χριστόφορου Παπουλάκου στο χωριό Άρμπουνα Καλαβρύτων. (Από το βιβλίο του π. Νεκταρίου Μουλατσιώτη: «Παπουλάκος: Ο Άγιος της Πελοποννήσου»).

Τη ζωή του Παπουλάκου έδωσε με τρόπο μυθιστορηματικό ο Κωστής Μπαστιάς στο έργο του «Παπουλά¬κος»(7) , αλλά και άλλοι συγγραφείς, όπως ο Θεόδωρος Ρηγόπουλος, που ήταν σύγχρονος του αγίου και γραμματέας των Κολοκοτρωναίων και του Νικηταρά(8), ο Μπάμπης Άννινος(9), ο π. Νεκτάριος Μουλατσιώτης(10), ο Αθανάσιος Καψιώτης(11) και άλλοι.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1. παππούς ο· 1. ο πατέρας τού πατέρα ή τής μητέρας σε σχέση με τα τέκνα τους, ο πάππος· 2. γέροντας, ηλικιωμένος· 3. (στον πληθ.) οι παππούδες· οι πρόγονοι, οι προγενέστεροι· 4. (παροιμ.) «έλα, παππού, να σού δείξω τ' αμπελοχώραφά σου»· λέγεται για εκείνους που επιχειρούν να διδάξουν τους πεπειραμένους ή τους ειδήμονες σε κάτι. [ΕΤΥΜΟΛ. < πάππους < παππούας < παππίας με επίδραση τού πάππος].
2. παππούλης, ο [παππούς]· (υποκορ. τού παππούς) 1. (με θωπευτική σημ.) αγαπημένος παππούς· 2. γέρος, γεροντάκος· 3. γέροντας ιερέας· 4. (στον πληθ.) οι παππούληδες και παππούληδες· οι πρόγονοι, οι προγενέστεροι, οι παλαιοί
3. παππουλάκος, ο [παππούλης]· (υποκορ. τού παππούλης) αγαπημένος παππούλης, παππούς,.
4. Κατσιαβόγιαννης (Ιωάννης Κατσιαβός). Αγωνιστής του 1821 και μετέπειτα επαναστάτης των βουνών, μετά την άρνησή του να παραδώσει τα όπλα, όπως ζήτησε ο Κυβερνήτης, όπου πλέον απέκτησε μεγάλη φήμη ως τιμωρού της εξουσίας. Περί αυτόν γράφει ο ιστορικός Κωνσταντίνος Κυριακόπουλος, μέσα σ’ ένα βιβλίο για τα Νάσια Καλαβρύτων, όπου καταγράφει πλήθος δημοτικών τραγουδιών για τον «λήσταρχο των βουνών».
5. Χατζηαράπης (Αναγνώστης Πέτρου Καλύβας ). Σύμφωνα με πληροφορίες του ιστορικού ερευνητή Πέτρου Θ. Καλύβα, αλλά και του αδελφού μου Θεοδώρου Π. Σακκέτου, ο Χατζηαράπης προερχόταν εξ Ηπείρου και είχε άλλα 5 αδέλφια. Υπήρξε ένας εκ των αγωνιστών του 1821 και συμπολεμιστής του Οδυσσέα Ανδρούτσου. Ο τάφος του βρίσκεται στο μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής στη Βάχλια.
6. Βλέπε εγκυκλοπαίδεια «Μαλλιάρης-παιδεία».
7. Κωστή Μπαστιά: «Παπουλάκος», Ογδόη Έκδοσις, 1987, Έκδοσις Κληρονόμων Κωστή Ι. Μπαστιά.
8. Θεοδώρου Ρηγοπούλου, Γραμματέως των Κολοκοτρωναίων και του Νικηταρά: «Απομνημονεύματα από των αρχών της Επαναστάσεως μέχρι του έτους 1881», Εισαγωγή-επιμέλεια-ευρετήριον: Αθανασίου Θ. Φωτοπούλου, Αθήναι 1979.
9. Μπάμπη Άννινου: «Ο Παπουλάκης: Η ζωή του, η δράση του και τα κηρύγματά του. Ο λαός του συμπαραστάθηκε. Η εξουσία τον κατεδίωξε». Αθήναι, 1925. Επανέκδοσις «Δημιουργία», Απ. Π. Χαρίση, Αθήνα, 1985.
10. Νεκτάριος Μουλατσιώτης, καθηγούμενος Ιεράς Μονής Αυγουστίνου και Σεραφείμ του Σαρώφ, Τρίκορφο Δωρίδος: «Παπουλάκος: Ο Άγιος της Πελοποννήσου».
11. Αθανάσιος Καψιώτης: «Χριστόφορος Παπουλάκος», Εκδόσεις Ορφανοτροφείου Αγίας Τριάδος Νέων Λιοσίων.