Ποιος πανεπιστημιακός χαρακτηρίζει «τρισάθλιο θέμα» την ελληνική μαγεία;

Κωδικός Πόρου: 00285-113828-1246
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 28/09/11 20:17
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Μεταφυσικές Ανησυχίες, 00285-113828-1246




Περιγραφή:

Ποιος πανεπιστημιακός χαρακτηρίζει «τρισάθλιο θέμα» την ελληνική μαγεία;

Αρχαίοι Έλληνες με μαγικές ιδιότητες αναφέρονται ο Πυθαγόρας, στον οποίο διάφορες δημώδεις παραδόσεις απόδιναν μυθικές οδοιπορίες, κατάβαση στον Άδη και σχέσεις με τους Ιουδαίους, Βραχμάνες κι Αιγύπτιους μάγους, ο Εμπεδοκλής κοντά στον οποίο διδάχτηκε τη μαγεία ο Λεοντίνος Γοργίας, ο Δημόκριτος, που έμαθε την τέχνη απ' τον Πέρση Οσθάνη κ.ά.

Μυλύβδινη πινακίδα με κατάρα από τα Δήλο: «Κύριοι θεοί που κατοικείτε στη Συκώνα, κυρία θεά Συρία, που κατοικείς στηΣυκώνα, πάρτε εκδίκηση και εκφράστε τη θαυμαστή σας δύναμη και εξοργισθείτε με τον «λαθροχέρη», τον κλεφτη του περιδεραίου, με αυτούς που ήξεραν αυτή την πράξη και με εκείνους που συμμετείχαν σε αυτή – γυναίκα ή άνδρα».


ΕΧΟΥΜΕ ξαναπεί ότι μαγεία, για όσους δεν γνωρίζουν, είναι το σύνολο των λόγων, των ενεργειών και πράξεων, που μ' αυτές ο άνθρωπος του λαού πιστεύει ότι μπορεί, με τρόπο υπερφυσικό και μυστηριώδη, να προκαλέσει ή ν' αποτρέψει το καλό ή το κακό. Μεταφορικά η λέξη σημαίνει γοητεία, αισθητική ευχαρίστηση. Συνήθως χρησιμοποιείται και σαν επιρρηματική έκφραση, π.χ. "ως δια μαγείας", δηλαδή ξαφνικά.

Η μαγεία είναι συνδεμένη στενά με τις πρώτες θρησκευτικές αντιλήψεις των ανθρώπων, με τα δημιουργήματα της φαντασίας και τις διάφορες παραδόσεις τους.

Σήμερα η μαγεία βρίσκεται σ' αντίθεση με τους σύγχρονους τρόπους σκέψης, που στηρίζονται βέβαια στα δοσμένα της επιστήμης. Παρόλ' αυτά όμως ακόμα και σήμερα μαγικές συνήθειες βρίσκονται στους λαούς. Σε πολλές πρωτόγονες φυλές οι μάγοι κατέχουν υψηλές θέσεις, μετά από το βασιλιά ή το φύλαρχο.

Η μαγική τέχνη αποκτάται μ' εξαιρετικό τρόπο. Σε μερικά μέρη υπάρχει η πίστη ότι "για να πιάσει" η μαγεία, πρέπει να μετρήσει κανείς τρεις πιθαμές πάνω στη γη την ώρα που γίνεται σεισμός.Πιστεύεται γενικά ότι η μετάδοση της μαγείας γίνεται απ' το μεγαλύτερο στο μικρότερο, από τα κορίτσια στ' αγόρια κι απ' τους αλλοεθνείς.

Η ουσία της μαγείας είναι οι μαγγανείες, που μ' αυτές οι μάγισσες "προξενούν" θηλυγονία στις γυναίκες που εχθρεύονται, "επικοινωνούν" με δαιμονικά όντα, ανακουφίζουν την αγωνία του ανθρώπου που ψυχορραγεί κλπ.

Τα μέσα που χρησιμοποιούν συνήθως οι μάγοι στην τέχνη τους είναι χειρονομίες, καρφώματα, δεσίματα, κόμποι, σταυρώματα κλπ. Ως μαγικά βιβλία ο δεισιδαίμονας χρησιμοποιεί την "ευχή του Αγίου Κυπριανού", τη "Σολομωνική" την "ευχή του Άγιου Τρύφωνα", διάφορα ακατάληπτα ονόματα κλπ.

Η μαγεία στην ελληνική αρχαιότητα

Τη μαγεία τη βρίσκουμε ακόμα και στους αρχαίους Έλληνες με τον προηγμένο πολιτισμό τους. Μάγοι ήταν οι λαϊκοί γιατροί. Είναι γνωστοί οι μύθοι της Κίρκης και της Μήδειας, που αποδείχνουν βέβαια τις σχέσεις των αρχαίων Ελλήνων με τη μαγεία.Μετά το θάνατο του Μ. Αλέξανδρου, η μαγεία αποτέλεσε σπουδαίο στοιχείο του λαϊκού βίου.

Από όλους τους ελληνικούς τόπους, η Θεσσαλία φημιζόταν περισσότερο για τις μάγισσές της.Το Βυζάντιο κληρονόμησε τη μαγεία από την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, παρόλη την αντίδραση της Εκκλησίας και της πολιτείας.

Αρχαίοι Έλληνες με μαγικές ιδιότητες αναφέρονται ο Πυθαγόρας, στον οποίο διάφορες δημώδεις παραδόσεις απόδιναν μυθικές οδοιπορίες, κατάβαση στον Άδη και σχέσεις με τους Ιουδαίους, Βραχμάνες κι Αιγύπτιους μάγους, ο Εμπεδοκλής κοντά στον οποίο διδάχτηκε τη μαγεία ο Λεοντίνος Γοργίας, ο Δημόκριτος, που έμαθε την τέχνη απ' τον Πέρση Οσθάνη κ.ά.

Ας δούμε τώρα τι γράφει το περιοδικό «Αρχαιολογία» σε άρθρο του David Jordan:

 

Το «τρισάθλιο θέμα» της ελληνικής μαγείας
David Jordan

Γνωστικός ίασπις

Όχι μόνον οι θετικιστές αλλά και οι θιασώτες μιας εξιδανικευμένης αρχαιότητας φρίττουν μπρος στο «τρισάθλιο» αντικείμενο της μαγείας, το οποίο και απαξιούν να αναγνωρίσουν ως γνωστικό.

Κατά τον αρθρογράφο, ακόμη και οι κοινωνικοί ανθρωπολόγοι ενοχλούνται από τα «ετερόκλιτα» στοιχεία της που αντιστέκονται στη δική τους συστημική προσέγγιση.

Εξέχοντα ρόλο στην αντεπίθεση έπαιξε ο Αυστριακός Alfons Barb ήδη από το 1925.

Το φυλακτήριον προς ημίκρανον που δημοσίευσε τότε, ταφικό εύρημα από τον 3ο αιώνα μ.Χ., θυμίζει έντονα την Ευχή ημικράνη που βρέθηκε σε χειρόγραφο του 16ου αιώνα από τη νότια Ιταλία.

Η Άρτεμις Εφεσία και ο Ιησούς Χριστός, αντίστοιχα, καλούνται να προφυλάξουν από τον πονοκέφαλο. Αργότερα, ο ίδιος υποστήριξε ότι ορισμένες παραστάσεις της Παναγίας ανάγονται στον αρχαίο δαίμονα του πονοκεφάλου Antaura.

Ο Barb ειδικεύτηκε επίσης στον «γνωστικό» σφραγιδόλιθο «Αβράξας», δημοφιλέστατο κατά την Αναγέννηση.

Το άρθρο συζητεί μια κατάρα που επί δύο σχεδόν χιλιετίες συνοδεύει ξόρκια κι απειλές, «όπου σκυλί δεν αλυχτά και κόκορας δεν κράζει», καταλήγοντας στο ερώτημα αν το θέμα αυτό ανήκει στο υπόβαθρο της Ανατολής. (*)

----------------

(*) Αρχαιολογία, Τεύχος 70, Μάρτιος 1999, Mαγεία: Ελληνική Aρχαιότητα, Κύριο θέμα, Σελίδες: 8-11.