Το 1821 με τη ματιά των Ελλήνων δημοσιογράφων!..

Κωδικός Πόρου: 00285-112095-3930
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 24/03/13 21:17
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Διάφορα Άρθρα, 00285-112095-3930




Περιγραφή:

Το 1821 με τη ματιά των Ελλήνων δημοσιογράφων!..

Ποιος ήταν –άραγε- ο ρόλος των δημοσιογράφων στον επαναστατικό Αγώνα; Πώς μάθαμε, για παράδειγμα, ότι το κίνημα της ανεξαρτησίας άρχισε πρώτα στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες το Φεβρουάριο του 1821 υπό την ηγεσία του Αλ. Υψηλάντη και ταυτόχρονα εκδηλώθηκε και στον κυρίως ελληνικό χώρο; Πού διαβάσαμε ότι το 1822 είχε εδραιωθεί εδαφικά στην Πελοπόννησο, τη Στερεά και σε πολλά νησιά του Αιγαίου; Πώς πληροφορηθήκαμε ότι στα χρόνια που ακολούθησαν η Ελληνική Επανάσταση πέρασε διάφορες φάσεις και το 1825 κινδύνευσε σοβαρά με την επέμβαση των Αιγυπτίων; Πώς φθάσαμε τελικά μέχρι την Απελευθέρωση; Αναντίρρητα ορισμένοι έσκυψαν το κεφάλι τους πάνω σε κάποιο χαρτί και στη συνέχεια το λόγο τον είχε η πένα!..

Αριστερά: Η γνωστή και καταξιωμένη Ελληνίδα δημοσιογράφος Ανδριάννα Ζαρακέλη. Δεξιά: Η περίφημη «Χάρτα» του Ρήγα, η οποία, για να διαδοθεί χρειάστηκε, ασφαλώς, το δημοσιογραφικό πνεύμα, που διέθεταν τότε οι εμπνευστές  της και διαθέτουν, ασφαλώς,  πολλοί σύγχρονοι Έλληνες και ξένοι δημοσιογράφοι!...

Αν ρίξουμε μια ματιά στις ιστορικές σελίδες και δούμε πώς διαδόθηκε το μήνυμα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, αναντίρρητα τον πρώτο λόγο τον είχαν οι εμπνευστές της: Οι ήρωες Φιλικοί. Ακολουθεί, η κατηγορία των λογίων ανθρώπων, που προετοίμασαν το επαναστατικό πνεύμα και –φυσικά- η κατηγορία των δημοσιογράφων, που διέδωσαν το επαναστατικό μήνυμα των Ελλήνων σε όλο τον κόσμο!..

Ναι. Είναι αλήθεια. Όποιος θελήσει να σκεφθεί ποιος Έλληνας ήταν εκείνος που πρώτος έριξε βαθιά τον σπόρο της προετοιμασίας της Ελληνικής Επανάστασης, αναντίρρητα ήταν ο Ρήγας Βελεντινλής (ή Φεραίος) με τον λαοθρύλητο «Θούριο», όπως και η «Χάρτα του Ρήγα», που «πρώτα πέρασαν στο χαρτί» και μετά στο στόμα των ανθρώπων! Στη συνέχεια ήρθαν οι Λογάδες του Έθνους και οι Διδάσκαλοι του Γένους (Κοραής, Κούμας κλπ) για να σφυρηλατήσουν το εθνικό φρόνημα και την ενότητα όλων των Ελλήνων Αγωνιστών!.

Δεν είναι της ώρας να αναλωθούμε σε άλλου είδους προεπαναταστικές, επαναστατικές ή μετεπαναστατικές ενέργειες, όπου τον πρώτο λόγο τον είχε το δημοσιογραφικό πνεύμα. Οι προκηρύξεις του Αλέξανδρου Υψηλάντη, για παράδειγμα, αν μη τι άλλο, είχαν ένα δημοσιογραφικό υπόβαθρο αφού οι προκηρύξεις αυτές έπρεπε να τυπωθούν πρώτα στο χαρτί και στη συνέχεια να διαδοθούν στον κόσμο. Και τέτοιες προκηρύξεις ακόμη και σήμερα φυλάσσονται στα διάφορα επίσημα Αρχεία!

Ρώτησαν πολλοί: «Πώς γίνεται να μιλάμε για δημοσιογραφικό πνεύμα από τη στιγμή που υπήρχαν τόσοι λόγιοι ιστορικοί και απομνημονευματογράφοι, όπως για παράδειγμα ένας Κασομούλης, ένας Φωτάκος, ένας Τερτσέτης και τόσοι άλλοι;». Η απάντηση είναι τόσο απλή: Και οι άνθρωποι αυτοί, με τον τρόπο τους, δημοσιογραφούσαν!.. Κι αν θέλουμε να προχωρήσουμε περισσότερο, τι ήταν, για παράδειγμα, το περιοδικό «Ερμής ο Λόγιος», το ελληνικό φιλολογικό περιοδικό που ιδρύθηκε στη Βιέννη από τον Άνθιμο Γαζή και εκδιδόταν από το 1811 ως το 1821;

Ισως είναι άγνωστο το γεγονός, αλλά το παραπάνω περιοδικό ήταν το δεύτερο ελληνικό έντυπο που εκδόθηκε (το πρώτο ήταν η «Εφημερίς», που εκδιδόταν την περίοδο 1790-1797). Κυκλοφορούσε κάθε δεκαπέντε μέρες, αποτελούνταν από δύο τυπογραφικά φύλλα ογδόου σχήματος και γραφόταν στην καθαρεύουσα, όπως αυτή συστηματοποιήθηκε από τον Αδαμάντιο Κοραή.

Αν θέλουμε να μιλήσουμε για τον κύριο σκοπό του παραπάνω περιοδικού («Ερμής ο Λόγιος»), ήταν η παροχή φιλολογικών γνώσεων. Όταν ο Άνθιμος Γαζής έφυγε από τη Βιέννη, το 1816, η έκδοση του περιοδικού συνεχίστηκε από τον Κωνσταντίνο Κοκκινάκη και το Θεόκλητο Φαρμακίδη. Με την έκρηξη όμως της Επανάστασης του 1821 το περιοδικό αναγκάστηκε να κλείσει, γιατί του επιβλήθηκε η αυστριακή λογοκρισία!

Να πούμε και κάτι άλλο: Επειδή μιλήσαμε για τον Κωνσταντίνο Κοκκινάκη, (1781-1831), μη λησμονήσουμε να πούμε ότι ήταν ένας Έλληνας λόγιος από τη Χίο. Το 1815 παρακινήθηκε από το συμπολίτη του Αδαμάντιο Κοραή και ανέλαβε μαζί με το φίλο του Θεόκλητο Φαρμακίδη την επανέκδοση στη Βιέννη του περιοδικού «Λόγιος Ερμής», την οποία όμως αναγκάστηκε να διακόψει το 1821 μετά από εντολή της αυστριακής κυβέρνησης! Ο Κοκκινάκης θεωρήθηκε ύποπτος και συνένοχος του εθνικού κινήματος και φυλακίστηκε μαζί με άλλους Έλληνες που ζούσαν στην Αυστρία και μόλις το 1825 κατάφερε να έρθει στην Ελλάδα!

Νεότεροι ιστορικοί ερευνητές αναφέρουν ότι ο Κοκκινάκης πήγε στην Αίγινα όπου εγκαταστάθηκε και μάλιστα ανέλαβε τη μετάφραση ή συγγραφή των πρώτων διδακτικών βιβλίων. Ο Κοκκινάκης έδωσε στον Κυβερνήτη, Ιωάννη Καποδίστρια, την ιδέα για τη δημιουργία του πρώτου Ωδείου του Ελληνικού Κράτους στην Αίγινα, του οποίου έγινε και υποδιευθυντής. Έγραψε πατριωτικά τραγούδια και εμβατήρια που τραγουδήθηκαν σε όλη την Ελλάδα!.

Αλλά αυτά είναι –ίσως- μία από τις πολλές δημοσιογραφικές πτυχές, που μπορούμε να βρούμε στον χώρο της Επανάστασης του 1821. Ακολουθούν και άλλες, που έχουν να κάνουν με τον φιλελληνικό ρεύμα. Στη Γαλλία πρωτοστατούσαν φυσιογνωμίες διεθνούς κύρους, όπως ο Βίκτορ Ουγκό, ο Αμβρ. Διδότος, ο Σατομπριάν και ο Βερανζέρος, ο διάσημος ζωγράφος Ντελακρουά κ.ά. Στη Γερμανία οι διάσημοι ποιητές Γκαίτε και Φρ. Μίλερ, ο βασιλιάς της Πρωσίας Λουδοβίκος ο Α’ κ.ά. Στη Ρωσία ο ποιητής Πούσκιν και οι διανοούμενοι Δεκεμβριστές· Στην Αγγλία ο Λόρδος Βύρων, που πέθανε στο Μεσολόγγι, ο επίσης διάσημος Άγγλος ποιητής Πέρσι Σέλεϊ, ο Φρ. Άστιγκς κ.ά.

Ζωντανό παραμένει πάντα, για παράδειγμα, το φιλελληνικό πνεύμα του Ελβετού γιατρού και δημοσιογράφου, Ιωάννη Ιάκωβου Μάγερ!.. Γεννήθηκε στη Ζυρίχη και εγκαταστάθηκε στο Μεσολόγγι το 1821 όπου πρόσφερε τις ιατρικές του υπηρεσίες στους επαναστατημένους κατοίκους. Από την 1η Φεβρουαρίου 1824 ως τις 20 Φεβρουαρίου 1826 τύπωνε στο Μεσολόγγι την εφημερίδα «Ελληνικά Χρονικά»!.. Θυσιάστηκε κατά την Έξοδο του Μεσολογγίου!

Αλλά και το Εθνικό Τυπογραφείο διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην υπόθεση του 1821. Ήταν –και είναι- το επίσημο τυπογραφείο του κράτους. Το πρώτο τυπογραφείο του κράτους ιδρύθηκε στην Ύδρα κατά τη διάρκεια του αγώνα της ανεξαρτησίας το 1821 από το Δημήτριο Υψηλάντη. Από εκεί μεταφέρθηκε στην Καλαμάτα κι από κει στην Κόρινθο (1822), όπου μετονομάστηκε σε «Τυπογραφία της Διοικήσεως». Εκεί τυπώθηκε το «Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος» και το πρώτο γενικό ελληνικό Σύνταγμα.

Ρωτούν πολλοί πώς να μάθουν περισσότερα για την «Τυπογραφία της Διοικήσεως», η οποία μεταφέρθηκε στο Ναύπλιο το 1824, όπου και συνέχισε να λειτουργεί με μηχανήματα που προέρχονταν κυρίως από δωρεές. Το 1827 πήρε το όνομα «Τυπογραφία της Κυβερνήσεως». Εκεί τυπώθηκε το «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος» του 1827. Επίσης, στο κρατικό τυπογραφείο τυπωνόταν η «Εφημερίδα της Διοικήσεως», αλλά από το 1825 δημιουργήθηκε ειδικό τμήμα για την εκτύπωση βιβλίων.

Αλλά, δεν είναι μόνον αυτά: Με τον ερχομό του Όθωνα στη χώρα, η παραπάνω επίσημη εφημερίδα μετονομάστηκε σε «Βασιλική Τυπογραφία» και συνέχισε να λειτουργεί στο Ναύπλιο ως το 1834, οπότε μεταφέρθηκε στην Αθήνα. Το 1836 η υπηρεσία πέρασε υπό την εποπτεία του υπουργείου Οικονομικών, ενώ μετά την αποχώρηση του Όθωνα, το 1862, πήρε το σημερινό της όνομα, ως «Εθνικό Τυπογραφείο».

Και κάτι άλλο: Σήμερα το «Εθνικό Τυπογραφείο» είναι πλήρως εξοπλισμένο με σύγχρονα μηχανήματα. Στο Εθνικό Τυπογραφείο εκτυπώνεται η «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως» και διάφορες κρατικές εκδόσεις και έγγραφα, που έχουν επίσημο και δημόσιο χαρακτήρα.

Εμείς, ωστόσο, ως Έλληνες, αισθανόμαστε την ανάγκη να πούμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στους Ευρωπαίους διανούμενους, αλλά και στους λογίους –φιλέλληνες της Δύσεως. Γνωρίζουμε ότι τα κίνητρα του φιλελληνισμού ήσαν πολλά. Εκτός από την αγάπη προς την αρχαία Ελλάδα και τον πολιτισμό της, σπουδαίο ρόλο έπαιξαν ο φιλελευθερισμός, ο επαναστατικός ρομαντισμός, η ομοδοξία των δούλων λαών της ανατολικής Ευρώπης και της αυτοκρατορικής Ρωσίας κτλ. Οι μεγάλες κοινότητες του Ελληνισμού της Διασποράς (Βενετίας, Βιέννης κ.ά.) και επιφανείς προσωπικότητες, όπως Έλληνες κληρικοί, λόγιοι, τυπογράφοι, έμποροι, πλούσιοι, συγγραφείς, δημοσιογράφοι και ανώνυμοι άνθρωποι, θα γίνουν σοβαροί παράγοντες του κινήματος του φιλελληνισμού στους μεταγενέστερους αιώνες, ως τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας (1821).

Λένε πως ο φιλελληνισμός στην Ευρώπη, αλλά και στην Αμερική και σε άλλες χώρες, παίρνει τις διαστάσεις μιας άλλης επανάστασης, που βοηθάει όχι μόνο ηθικά και υλικά τον ιερό αγώνα, αλλά και πρακτικά. Πολλοί έρχονται στην αγωνιζόμενη Ελλάδα και θυσιάζονται για την ελευθερία της. Συγκροτούν ακόμα και δικά τους στρατιωτικά σώματα, που τα εξοπλίζουν και τα συντηρούν οι ίδιοι. Οι υπηρεσίες τους στάθηκαν πολύτιμες και συχνά αποφασιστικές για την εξέλιξη της επανάστασης. Ιδιαίτερα επέδρασαν σε ένα βαθμό στη μεταστροφή της στάσης των ευρωπαϊκών κρατών έναντι του επαναστατημένου έθνους και συνέβαλαν στην κατανόηση των δικαίων του.

Ηδημοσιογραφική έρευνα αποδεικνύει, ότι με διάταγμα της Προσωρινής Κυβέρνησης συγκροτήθηκε το Μάιο του 1821 το πρώτο τάγμα φιλελλήνων, που ορκίστηκε στον Ακροκόρινθο τον ίδιο μήνα. Το αποτελούσαν 180 φιλέλληνες με αρχηγό τον Ιταλό αντισυνταγματάρχη Πέτρο Ταρέλα. Το τάγμα αυτό πολέμησε με ηρωισμό και αυτοθυσία στη μάχη του Πέτα (1822), όπου όμως αποδεκατίστηκε. Τον Ιούνιο του 1825 ένας άλλος φιλέλληνας, ο Κάρολος Φαβιέρος, οργάνωσε τον πρώτο τακτικό στρατό, όπως διαβάζουμε τουλάχιστον στις δημοσιογραφικές σελίδες της εποχής εκείνης!.. (*)

--------------------------------------------------------

(*) Τα Αρχιγράμματα των παραγράφων σχηματίζουν το όνομα της γνωστής και καταξιωμένης Ελληνίδας δημοσιογράφου, Ανδριάννας Ζαρακέλη, της οποίας το όνομα, από πλευράς εορτολογίου, έχει και τις εξής «παραλλαγές»: Αδριανή, Αδριάνα, Αντριάνα και Ανδριάννα, ενώ η εορτή της είναι την 26ην Αυγούστου. Την ευχαριστώ που με τιμά με την διαδικτυακή της φιλία!..ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΝ. ΣΑΚΚΕΤΟΣ