Τα Παρασκήνια της Ιστορίας!...

Κωδικός Πόρου: 00285-112111-3235
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 15/10/12 18:58
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Διάφορα Άρθρα, 00285-112111-3235




Περιγραφή:

Τα Παρασκήνια της Ιστορίας!...

Επειδή ορισμένοι, όταν θέλουν να μιλήσουν για ίντριγκες και συνωμοσίες, ο νους τους ανατρέχει μόνο στο Βυζάντιο, από σήμερα αρχίζουμε μια σειρά δημοσιευμάτων με "Τα Παρασκήνια της Ιστορίας" στη διαχρονική πορεία του Ελληνισμού!.. Σήμερα θα διαβάσουμε τι διαδραματιζόταν στην αυλή του Άγιδος, βασιλέως της Σπάρτης, αλλά και όλων των συνωνύμων του! Ο Άγις υπέστη τα πάνδεινα προκειμένου να περάσει τα πολιτικά και στρατιωτικά σχέδιά του, αλλά κάποιοι τού έπαιζαν ύποπτα παιχνίδια πίσω από την πλάτη του, προκειμένου να μην προωθηθούν οι μεταρρυθμίσεις που ήθελε αυτός και ο περίγυρός του!..

ΕΙΝΑΙ αλήθεια ότι με το όνομα Άγις στην αρχαία ελληνική γραμματεία συναντά το όνομα τεσσάρων βασιλιάδων της Σπάρτης, ενός Έλληνα ποιητή και ενός από τους στρατηγούς του Πτολεμαίου Α'. Ας τους διαβάσουμε ξεχωριστά έναν προς έναν, ώστε να έχουμε μία πλήρη εικόνα των διαδραματιζομένων γεγονότων!

Η πανέμορφη και εντυπωσιακή Ελληνίδα ηθοποιός,Μαριαλένα Ανδρέου, σε μία φωτογράφηση που θυμίζει πολύ τον διαχρονικό ρόλο μιας μυστηριώδους Ελληνίδας πίσω από τα παρασκήνια της Αρχαίας και Βυζαντινής Ελληνικής Ιστορίας!...

1. Άγις Α'. Γιος του Ευρυσθένη, ενός από τους θρυλικούς δίδυμους ιδρυτές της Σπάρτης. Το γεγονός ότι η δυναστεία των Αγιδών πήρε το όνομά του αποδεικνύει πως, αντιθέτως προς τον Ευρυσθένη, υπήρξε ιστορικό πρόσωπο. Ο Έφορος του αποδίδει την κατάληψη της πόλης Είλως, στη Λακωνία, και τη μεταβολή των κατοίκων της σε είλωτες. Ο Άγις ανέλαβε τη βασιλεία το 1060 π.Χ.

2. Άγις Β'. Γιος του Αρχιδάμου Β', ανήκει, όπως και οι μεταγενέστεροι βασιλιάδες με τ' όνομα αυτό, στην άλλη σπαρτιατική δυναστεία, τους Ευρυποντίδες. Διαδέχθηκε τον πατέρα του, πιθανότατα το 427 π.Χ., και από το 426 έως το θάνατό του διοίκησε αυτοπροσώπως τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Σπάρτης. Το 418 π.Χ., όταν η Νικίειος Ειρήνη προκάλεσε μεγάλη δυσαρέσκεια στην Πελοπόννησο, εισέβαλε στην Αργολίδα και απέκοψε το στρατό των Αργείων από την πόλη τους, ενώ οι σύμμαχοί του απειλούσαν τα μετόπισθεν του αντιπάλου. Έπειτα, όμως, προτίμησε να συνάψει ανακωχή και να υποχωρήσει. Η αιτία αυτής του της στάσης δεν είναι πολύ σαφής –ίσως ο συντονισμός να μην ήταν καλός–, αλλά κάθε πλευρά είχε την εντύπωση πως η άλλη βρισκόταν στο έλεός της και πως έχασε την ευκαιρία να συντρίψει τον αντίπαλο. Η αγανάκτηση εναντίον του Άγιδος ήταν μεγάλη και ο Θουκυδίδης (Ιστοριών Ε, 63) γράφει τα εξής:

«... Οι δε Λακεδαιμόνιοι, όταν έφυγαν από το Άργος, έχοντας συνάψει την τετράμηνη ανακωχή, κατηγορούσαν ζωηρά τον Άγι επειδή δεν υπέταξε το Άργος, αν και του δόθηκε άριστη ευκαιρία, τέτοια που κατά τη γνώμη τους δεν είχε δοθεί ποτέ άλλοτε. Γιατί δεν ήταν εύκολο να συγκεντρώσουν άλλη φορά τόσους πολλούς και καλούς συμμάχους. (Σημ.: Σύμμαχοί τους ήταν οι Αρκάδες, οι Βοιωτοί, οι Κορίνθιοι, οι Σικυώνιοι, οι Πελληνείς, οι Φλειάσιοι και οι Μεγαρείς.) Όταν τους αναγγέλθηκε πως είχε καταληφθεί και ο Ορχομενός, θύμωσαν πολύ περισσότερο εναντίον του Άγιδος και αμέσως αποφάσισαν, παρά τη συνήθειά τους, να μην παίρνουν γρήγορα αποφάσεις, πως έπρεπε και το σπίτι του να κατεδαφίσουν και να του βάλουν πρόστιμο 100.000 δραχμών. Εκείνος τους παρακάλεσε να μην κάνουν τίποτα απ' αυτά, γιατί όταν θα εξεστράτευε ξανά θα ξέπλενε τις κατηγορίες με λαμπρά κατορθώματα –αλλιώς ας έκαναν τότε ό,τι ήθελαν. Οι Λακεδαιμόνιοι ούτε το σπίτι του κατεδάφισαν ούτε πρόστιμο του έβαλαν, αλλά ψήφισαν αμέσως νόμο που ποτέ άλλοτε δεν είχαν ψηφίσει: Διάλεξαν δηλαδή ως συμβούλους του δέκα άνδρες Σπαρτιάτες, που χωρίς τη συγκατάθεσή τους δεν θα είχε δικαίωμα να αποσύρει στρατό από μια πόλη».

Τέτοιος περιορισμός της βασιλικής εξουσίας ούτε άλλοτε είχε εφαρμοστεί, στη Σπάρτη, ούτε εφαρμόστηκε ποτέ στο μέλλον – ακόμη και στον ίδιο τον Άγι, αργότερα. Στη Δεκέλεια, είχε τόσο απεριόριστη εξουσία, ώστε οι σύμμαχοι υπάκουαν αυτόν και όχι τις αρχές των Λακεδαιμονίων στη Σπάρτη.

Αριστερά: Αρχαίοι Σπαρτιάτες σε ώρα μάχης. Δεξιά: Μονομαχία ανάμεσα σε Έλληνα οπλίτη και Πέρση στρατιώτη, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα (5ος αιώνας π.Χ.).

Φαίνεται πως ο Άγις ήταν άνθρωπος διστακτικός, γιατί και στην επίθεσή του εναντίον της Μαντινείας, που επακολούθησε, σημειώθηκε το ακόλουθο επεισόδιο: Μόλις οι Λακεδαιμόνιοι όρμησαν εναντίον των Αργείων και προχώρησαν μέχρι βολής λίθου ή ακοντίου, κάποιος από τους πρεσβυτέρους, βλέποντας πως οι Λακεδαιμόνιοι προχωρούσαν εναντίον του οχυρού μέρους, φώναξε στον Άγι ότι «σκέπτεται να διορθώσει ένα κακό με άλλο», εννοώντας πως επειδή κατηγορήθηκε για την υποχώρησή του από το Άργος, προθυμοποιείται τώρα άκαιρα να εξαλείψει την κατηγορία και να επανορθώσει το σφάλμα του. Ο Άγις, τότε, είτε εξαιτίας της παρατήρησης του πρεσβυτέρου είτε επειδή άλλαξε ο ίδιος γνώμη, αποφάσισε ν' αποσύρει πάλι γρήγορα το στρατό του πριν έρθει σε σύγκρουση. Τελικά, πάντως, νίκησε τους Αργείους και τους συμμάχους τους (Αθηναίους, Ηλείους, Μαντινείς κ.ά.) στη Μαντίνεια (418 π.Χ.), αποκαθιστώντας το γόητρο της Σπάρτης.

 Το 413, όταν ξανάρχισε επισήμως ο πόλεμος με τους Αθηναίους, ο Άγις ηγήθηκε της δύναμης που κατέλαβε τη Δεκέλεια στην Αττική, και ο Θουκυδίδης τονίζει την επιρροή που άσκησε από εκεί: «Με τη δύναμη που είχε στις διαταγές του παρουσιαζόταν αμέσως παντού, εμπνέοντας το φόβο» (Θουκ. Η, 5). Παρ' όλο που η κατοχή της Δεκελείας δημιούργησε μεγάλες δυσχέρειες στους Αθηναίους, η ναυτική νίκη του Λύσανδρου, το 404, ήταν εκείνη που τέλειωσε τον πόλεμο. Ο Άγις δεν έλαβε μέρος στην κατάληψη των Αθηνών, που επακολούθησε. Το 402 (ή 400) ξέσπασε πόλεμος με την Ήλιδα και ο Άγις κατόρθωσε να υποτάξει τους κατοίκους της την άνοιξη του 400 (ή 398). Γυρίζοντας στη Σπάρτη από τους Δελφούς, όπου είχε πάει για ν' αφιερώσει ορισμένα λάφυρα, αρρώστησε και πέθανε λίγο αργότερα, το ίδιο εκείνο έτος.

Ο Πλούταρχος αναφέρει πολλά αποφθέγματα αυτού του Άγιδος, όπως μας θύμισε και η Μαριαλένα Ανδρέου.. Στη Μαντίνεια, οι σύμβουλοί του προσπαθούσαν να τον εμποδίσουν να δώσει μάχη, γιατί οι αντίπαλοι ήταν πολλοί. Ο Άγις όμως είπε: «Όποιος θέλει να κυβερνήσει ένα μεγάλο λαό πρέπει ν' αποδείξει πως μπορεί ν' αντιπαρατάσσεται σε πλήθος εχθρών».

Μια άλλη φορά, ένας σοφιστής τού έλεγε πως δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο από την ομιλία. «Ώστε λοιπόν –απάντησε ο Άγις– εσύ δεν αξίζεις τίποτα όταν δεν μιλάς...». Τέλος, κάποιος επαινούσε μπροστά του τους κατοίκους της Ήλιδος, που τηρούσαν δικαιοσύνη στους Ολυμπιακούς Αγώνες. «Τι το αξιοθαύμαστο –είπε ο Άγις– υπάρχει στο αν οι άνθρωποι αυτοί κατορθώνουν κάθε πέντε χρόνια να είναι μία φορά δίκαιοι!».

3. Άγις Γ', γιος του Αρχιδάμου Γ', που τον διαδέχθηκε το 338 π.Χ. Όταν ο Μέγας Αλέξανδρος ξεκίνησε για τις εκστρατείες του στη Μικρά Ασία, ο Άγις θέλησε να επωφεληθεί από την απουσία του από την Ελλάδα για να ξεσηκώσει τις ελληνικές πόλεις εναντίον των Μακεδόνων. Με περσικά χρήματα και 8.000 Έλληνες μισθοφόρους, που είχαν αποδράσει από τη μάχη της Ισσού (333 π.Χ.), προσπάθησε να στρέψει την Κρήτη εναντίον του Αλεξάνδρου. Το 331 π.Χ. σχημάτισε έναν συνασπισμό στην Πελοπόννησο και πολιόρκησε τη Μεγαλόπολη. Ο αντιβασιλιάς του Αλεξάνδρου Αντίπατρος σύναψε ανακωχή με τους Θράκες, βάδισε προς το νότο και κέρδισε τη μάχη της Μεγαλόπολης (331 π.Χ.) με σκληρό αγώνα. Ο Άγις σκοτώθηκε και η σπαρτιατική αντίσταση συντρίφτηκε.

Αριστερά: Αρχαίοι Σπαρτιάτες σε ώρα μάχης. Δεξιά: Μονομαχία ανάμεσα σε Έλληνα οπλίτη και Πέρση στρατιώτη, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα (5ος αιώνας π.Χ.).

4. Άγις Δ'. Γιος του Ευδαμίδου Β', διαδέχθηκε τον πατέρα του το 244 π.Χ., σε ηλικία 19 ετών. Η γη και ο πλούτος ήταν την εποχή εκείνη πολύ άνισα κατανεμημένα στη Σπάρτη, πολλά κτήματα ήταν υποθηκευμένα και οι φτωχοί στέναζαν κάτω από τα βαρύτατα χρέη. Το σύστημα των κοινών γευμάτων και της στρατιωτικής εκγύμνασης είχε εγκαταλειφθεί και δεν υπήρχαν παρά 700 πολίτες με πλήρη δικαιώματα. Ο Άγις θέλησε να εφαρμόσει μια μεταρρύθμιση που περιλάμβανε τη διαγραφή των χρεών, την ανακατανομή των κτημάτων και την επανεισαγωγή των συσσιτίων. Η γη της Σπάρτης θα διανεμόταν σε 4.500 πολίτες, περιοίκους και ξένους. Άλλοι 15.000 κλήροι θα διανέμονταν στους υπόλοιπους περιοίκους και θ' αποκαθίστατο η πειθαρχία του Λυκούργου.

Ο Άγις υποστηριζόταν από την εύπορη μητέρα του Αγησιστράτη και τη μάμμη του Αρχιδάμεια, που παραιτήθηκαν από την περιουσία τους, από τον θείο του Αγησίλαο (-3), έφορο της Σπάρτης, που τα κτήματά του ήταν καταχρεωμένα, και από τον Λύσανδρο, έφορο επίσης το 243, που υπέβαλε τις προτάσεις του στο συμβούλιο. Οι πλούσιοι, με επικεφαλής τον συμβασιλιά τού Άγιδος Δ', Λεωνίδα Β', τάχθηκαν εναντίον των μεταρρυθμίσεων και επικράτησαν με απλή πλειοψηφία. Ο Άγις καθαίρεσε τότε τον Λεωνίδα, βάζοντας στη θέση του το γαμπρό του Κλεόμβροτο. Όταν οι έφοροι, το 242, προσπάθησαν ν' ακυρώσουν αυτή την απόφαση, αντικαταστάθηκαν από ένα συμβούλιο μ' επικεφαλής τον Αγησίλαο.


Ο Αγησίλαος, όπως λέει και η Μαριαλένα Ανδρέου,  έπεισε τον Άγι να προχωρήσει πρώτα στην κατάργηση των χρεών, αναβάλλοντας έτσι την ανακατανομή της γης. Ο Άρατος της Σικυώνος, που ήταν προσωρινά σύμμαχος της Σπάρτης, ζήτησε τότε (241 π.Χ.) βοήθεια εναντίον των Αιτωλών, και ο Άγις πήγε στον Ισθμό της Κορίνθου με μια στρατιωτική δύναμη –αλλά ο Άρατος απέφυγε τη μάχη. Ο Άγις γύρισε στη Σπάρτη, όπου διαπίστωσε πως οι οπαδοί του ήταν απογοητευμένοι από την αναβολή των μεταρρυθμίσεων και δυσαρεστημένοι από τη διοίκηση του Αγησίλαου. Παράλληλα, ο Λεωνίδας είχε ξαναγυρίσει στην αρχή, με την υποστήριξη μισθοφόρων. Ο Άγις, αντί να αρχίσει πόλεμο με τον Λεωνίδα, προτίμησε να ζητήσει άσυλο σ' ένα ναό. Ο Λεωνίδας όμως και ο Αγησίλαος –που είχε στραφεί τώρα εναντίον του Άγιδος– κατόρθωσαν με δόλο να τον συλλάβουν, του έκαναν μια σκηνοθετημένη δίκη και τον θανάτωσαν, μαζί με τη μητέρα του και τη μάμμη του. Οι αντίπαλοι του Άγιδος ήταν πολύ πιο αδίστακτοι από τον ίδιο –γιατί ο Άγις είχε χαρίσει δύο φορές τη ζωή του Λεωνίδα. Όσο για τον έφορο Αγησίλαο, η στάση του υπήρξε δόλια και αχάριστη, γιατί προσποιήθηκε πως ευνοούσε τις μεταρρυθμίσεις μόνο ώσπου να καταργηθούν τα χρέη, και συμμάχησε με τον εχθρό του Άγιδος για να εμποδίσει την εφαρμογή της ανακατανομής της γης, που πια δεν τον συνέφερε. Οι μεταρρυθμίσεις που επεδίωκε ο Άγις Δ' ήταν τόσο ριζικές, ώστε τις έβλεπαν με κακό μάτι ακόμη και οι Μακεδόνες και η Αχαϊκή Συμπολιτεία, οι δύο δυνάμεις που αγωνίζονταν τότε για την επικράτηση στην Ελλάδα. Ήταν λοιπόν εντελώς αδύνατον να επιβληθούν τέτοιες μεταρρυθμίσεις με ειρηνικό τρόπο.

5. Ποιητής από το Άργος, σύγχρονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που τον ακολούθησε στην εκστρατεία του εναντίον της Περσίας. Ήταν ένας από τους λίγους που τόλμησαν ν' αποδοκιμάσουν την εισαγωγή ασιατικών εθίμων στον ελληνικό κόσμο και να αρνηθούν να προσκυνήσουν τον Αλέξανδρο σαν θεό. Κατά τον Πλούταρχο, ο Άγις έγινε μια μέρα έξω φρενών επειδή ο Μέγας Αλέξανδρος δέχθηκε δώρα από κάποιον γελωτοποιό. Δεν έχουν διασωθεί ποιήματα του Άγιδος.

6. Στρατηγός του Πτολεμαίου Α', που κυρίευσε, το 312 π.Χ., την επαναστατημένη Κυρήνη της Αφρικής.

ΠΗΓΕΣ:
α. Ιστορικό και Δημοσιογραφικό Αρχείο του γράφοντος
β.Εγκυκλοπαίδεια «Δομή»
γ.Βικιπαίδεια
δ. Φωτογραφικό αρχείο Μαριαλένας Ανδρέου.