Για το άλλο «Νησί» ποιος θα μας μιλήσει;

Κωδικός Πόρου: 00285-112163-1392
Συγγραφέας ή Δημιουργός: Σακκέτος Άγγελος
Ημερομηνία Δημιουργίας: 18/10/11 21:48
Εκδότης: Ελληνική λέσχη βιβλίου
Η γλώσσα του περιεχομένου: Ελληνικά
Σχέση: Δεν έχει δηλωθεί σχέση για το συγκεκριμένο τεκμήριο
Λέξεις κλειδιά: Διάφορα Άρθρα, 00285-112163-1392




Περιγραφή:

Για το άλλο «Νησί» ποιος θα μας μιλήσει;

Με αφορμή μία έρευνά μας για τους χανσενικούς, διαβάστε τι γράφει μέσα σε ένα περισπούδαστο βιβλίο του ο νοσηλευτής και συγγραφέας κ. Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος που φέρει τον τίτλο: «Όταν η ελπίδα άρχισε ν’ ανατέλλει» το οποίο αναφέρεται στους συνανθρώπους μας που πάσχουν από τη νόσο του Χάνσεν. Ένα μεγάλο «εύγε» στον συγγραφέα του βιβλίου, που άγγιξε ένα θέμα το οποίο οι Έλληνες το συνειδητοποίησαν μόνον όταν είδαν την γνωστή τηλεοπτική σειρά «Το Νησί»!..

Το βιβλίο του κ. Νίκου Χρ. Παπακωνσταντόπουλου με τίτλο: "Όταν η ελπίδα άρχισε ν' ανατέλλει".

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ορισμένα άρθρα που έχουν να κάνουν με τους αρχαίους και ιδιαίτερα πώς αντιμετωπίζονταν οι λεγόμενοι «λεπροί», ώστε να γράψουμε την παρούσα έρευνα, βρήκαμε πράγματα απίστευτα και ομολογουμένως άγνωστα στο ευρύ κοινό.

Βρήκαμε για παράδειγμα πόσο ανεκτικοί απέναντι στη λέπρα από ότι άλλοι αρχαίοι λαοί φαίνεται ότι ήταν οι Άβαροι. Αυτό τουλάχιστον δείχνει η ταφή ενός άνδρα με εμφανή σημάδια λέπρας , η οποία εντοπίστηκε σε νεκροταφείο στο Καμπομπάσο (Campobasso) της Ιταλίας! H ταφή εντοπίστηκε από τους αρχαιολόγους Mauro Rubini και Paola Zaio σε χώρο που χρησιμοποιήθηκε από το 500 μέχρι το 700 μ.Χ. από μια νομαδική φυλή - οικισμός δεν έχει εντοπιστεί κοντά στον χώρο.

Κρανίο λεπρού πολεμιστή από το Καμπομπάσο της Ιταλίας.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η περιοχή ήταν την εποχή του νεκροταφείου υπό τον έλεγχο των Αβάρων, νομάδων μικτής τούρκικης, βουλγάρικης και μογγολικής καταγωγής. Εκτός από τους πολέμους τους με τους Βυζαντινούς και την πολεμική φύση τους, λίγα είναι γνωστά για τον ίδιο τον πολιτισμό των Αβάρων. Το νεκροταφείο όμως αποκαλύπτει κάποια από τα μυστικά τους. Τα άλογα που βρίσκονται στους τάφους θαμμένα όπως οι άνθρωποι μαρτυρούν τη σπουδαιότητά τους ( όπως και σε άλλες νομαδικές φυλές) ενώ σημάδια επεμβάσεων σε κρανία δείχνουν ότι οι Άβαροι είχαν σημειώσει πρόοδο στην περίθαλψη των τραυματισμένων. Από τα τραύματα στα κρανία επίσης αντλούνται πληροφορίες και για τα όπλα της εποχής, καθώς πολλά αποτελούν αποτυπώματα βυζαντινών κεφαλοθραυστών και τσεκουριών. (Βλέπε: Live Science, 07/04/11)

Ακροβάτες και θηριοδαμαστές σε τμήμα μαρμάρινου ανάγλυφου του 5ου αιώνα μ.Χ.

Η διαπίστωση ότι μια πατριαρχική κοινωνία, όπως η βυζαντινή, ευνοούσε περισσότερο τους άντρες παρά τις γυναίκες δεν αποτελεί είδηση. Άλλωστε, στο Βυζάντιο οι γυναίκες είχαν δικαίωμα να ασκήσουν μόνο το ιατρικό επάγγελμα.
Τη διαβάθμιση των κοινωνικών τάξεων σε ανώτερη, μέση και κατώτερη καθόριζαν η ευγενική καταγωγή, το μέγεθος της περιουσίας, η θέση στην κρατική ή εκκλησιαστική ιεραρχία. Στα μεσοβυζαντινά χρόνια, η ανώτερη τάξη είναι μια τάξη ρευστή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινωνικής αναρρίχησης αποτελεί ο ιδρυτής της δυναστείας των Μακεδόνων, Βασίλειος Α΄, γιος χωρικών και στο ξεκίνημά του ιπποκόμος. Στην κατώτερη τάξη ανήκε ένα ετερόκλητο πλήθος ανθρώπων χωρίς περιουσία ή μόνιμη απασχόληση, ενώ στο περιθώριο της κοινωνίας βρισκόταν ο βυζαντινός υπόκοσμος, οι ρεμβοί, οι πόρνες και οι λεπροί. Σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, οι μοναχοί βρίσκονταν εκτός κοινωνικής διαστρωμάτωσης. Οι λόγιοι, ομάδα μικρή αλλά όχι «κλειστή», μετρούσαν μέλη από όλες τις κοινωνικές τάξεις. (Αφέντρα Μουτζάλη, Ο άνδρας ως αξιωματούχος και επαγγελματίας στην κοινωνία του Βυζαντίου, περιοδικό «Αρχαιολογία», τεύχος 41, Δεκέμβριος 1991)

Ο Χριστός θεραπεύων τους δέκα λεπρούς.

Την εποχή του Χριστού…

Αλλά και στην εποχή του Χριστού οι λεπροί ήσαν άνθρωποι περιθωριοποιημένοι και μόνον ο Ιησούς τους πλησίασε και τους συμπεριφέρθηκε με πραγματική ανθρωπιά. Ας διαβάσουμε μια περικοπή ευαγγελίου και θα το διαπιστώσουμε:

«.. 11 Καί εγένετο εν τώ πορεύεσθαι αυτόν εις Ιερουσαλήμ και αυτός διήρχετο διά μέσου Σαμαρείας και Γαλιλαίας. 12 και εισερχομένου αυτού είς τινα κώμην απήντησαν αυτώ δέκα λεπροί άνδρες, οί έστησαν πόρρωθεν, 13 και αυτοί ήραν φωνήν λέγοντες· Ιησού επιστάτα, ελέησον ημάς. 14 και ιδών είπεν αυτοίς· Πορευθέντες επιδείξατε εαυτούς τοίς ιερεύσι. και εγένετο εν τώ υπάγειν αυτούς εκαθαρίσθησαν. 15 είς δε εξ αυτών, ιδών ότι ιάθη, υπέστρεψε μετά φωνής μεγάλης δοξάζων τον Θεόν, 16 και έπεσεν επί πρόσωπον παρά τους πόδας αυτού ευχαριστών αυτώ· και αυτός ήν Σαμαρείτης. 17 αποκριθείς δε ο Ιησούς είπεν· Ουχί οι δέκα εκαθαρίσθησαν; οι δε εννέα που; 18 ουχ ευρέθησαν υποστρέψαντες δούναι δόξαν τώ Θεώ ει μη ο αλλογενής ούτος; 19 και είπεν αυτώ· Αναστάς πορεύου· η πίστις σου σέσωκέ σε…» (Λουκ. 17,11-19)

Το Λωβοκομείο Χίου όπως είναι σήμερα.

Ένα Λωβοκομείο με ιστορία…

Μοναδικό κτιριακό συγκρότημα λόγω της ιδιαίτερης κατασκευής αλλά και της μνήμης που συνοδεύει την ιστορία του, καθώς πρόκειται για το μακροβιότερο υγειονομικό ίδρυμα της χώρας, το Λωβοκομείο της Χίου χαρακτηρίσθηκε ως μνημείο από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού σε κοινή συνεδρίασή τους.
Εγκαταλελειμμένο σήμερα, με φθορές, βανδαλισμούς και κλοπές αντικειμένων και υλικών –τον περασμένο Απρίλιο άγνωστοι έκλεψαν από την εκκλησία του Αγίου Λαζάρου ασημοποίκιλτη εικόνα της Αγίας Υπακοής και άλλες εικόνες, καθώς και τα κηροπήγια του ναού– το συγκρότημα αποτελεί, όπως αναφέρθηκε στο συμβούλιο, σημαντική μαρτυρία για την ιστορία και την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής των ειδικών νοσηλευτικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα, ταυτόχρονα χώρο μνήμης και αναφοράς για την τοπική κοινωνία αλλά και τεκμήριο για την ιστορία της ιατρικής στη χώρα.
Το Λωβοκομείο, που η λειτουργία του σταμάτησε το 1959 είναι ίδρυμα ιδιωτικού δικαίου και τα οικήματα και η ακίνητη περιουσία του ανήκουν στον Οίκο Αγάπης, στο Διοικητικό Συμβούλιο του οποίου πρόεδρος είναι ο εκάστοτε Μητροπολίτης Χίου. Σημαντική είναι όμως η χρονολογία ίδρυσής του, το 1378, από τους Γενουάτες, που παρέμειναν στο νησί μεταξύ του 1346 και του 1566. Βρίσκεται στα βορειοδυτικά της πόλης της Χίου στην κοιλάδα του Σίφη σε 548 στρέμματα, ενώ οι εγκαταστάσεις του καταλαμβάνουν έκταση 1.820 τ.μ. Στη μακρά διάρκεια της λειτουργίας του μάλιστα, πολλά ονόματα δόθηκαν στην περιοχή για τον «εξορκισμό» της ασθένειας, όπως Αγία Υπακοή, Άγιος Λάζαρος, Καλό Χωριό, Ιερόν κατάστημα, «Μέσα κει», Λαζαρέτο, Λωβοχώρι. Η εμφάνιση της λέπρας στο νησί αποδίδεται από Έλληνες ιστορικούς σε μετανάστες ή αιχμαλώτους από την Ασία, ενώ κάποιοι Ευρωπαίοι περιηγητές αναφέρουν ότι οφειλόταν στα αλίπαστα ψάρια που κατανάλωνε ο χριστιανικός πληθυσμός στις ημέρες των νηστειών.
Το ίδρυμα συνέχισε να λειτουργεί και κατά την Τουρκοκρατία, μάλιστα Σουηδός περιηγητής που παρέμεινε στο νησί για δύο χρόνια (1711-1712) αναφέρει το λεπροκομείο ως «θαυμάσιο κτήμα». Το 1822, όταν η Χίος πυρπολήθηκε από τους Τούρκους και οι κάτοικοί της σφαγιάσθηκαν, την ίδια τύχη είχαν και οι τρόφιμοι του ιδρύματος. Μερικά χρόνια αργότερα επαναλειτούργησε, αλλά οι συνθήκες για τους ασθενείς ήταν πλέον άθλιες. Ώσπου το 1881 ο μεγάλος σεισμός της Χίου καταστρέφει το συγκρότημα ολοσχερώς… (Μαρία Θερμού, Το Βήμα (09/09/2011)

Και τώρα ας έρθουμε στο σήμερα!..

Με αφορμή την παρούσα έρευνά μας για τους χανσενικούς, βρήκαμε ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο που αξίζει κανείς να το μελετήσει. Διαβάστε τι γράφει μέσα σε ένα περισπούδαστο βιβλίο του ο νοσηλευτής και συγγραφέας κ. Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος που φέρει τον τίτλο: «Όταν η ελπίδα άρχισε ν’ ανατέλλει» το οποίο αναφέρεται στους συνανθρώπους μας που πάσχουν από τη νόσο του Χάνσεν. Ένα μεγάλο «εύγε» στον συγγραφέα του βιβλίου, που άγγιξε ένα θέμα τόσο ευαίσθητο και τόσο κοινωνικό και το οποίο οι Έλληνες το συνειδητοποίησαν μόνον όταν είδαν την γνωστή τηλεοπτική σειρά «Το Νησί»!..

Πρόλογος
του Ευάγγελου Παπούλια
Διοικητή του Θεραπευτηρίου Χρονιών Παθήσεων Δυτικής Αθήνας


Ελπίδα και ανατολή δημιουργούν διαχρονικά το δίπολο της αισιοδο­ξίας και της θετικής εξέλιξης όλων αυτών στα οποία αναφέρονται. Στην περίπτωση της συγγραφικής δραστηριότητας του νοσηλευτή -συγγραφέα Νίκου Παπακωνσταντόπουλου, «Όταν η ελπίδα άρχισε ν' ανα­τέλλει», το δίπολο αυτό αποκτά επιπρόσθετη αξία και χρήζει ιδιαίτερης και προσεγμένης αναφοράς.
Η κατάθεση μαρτυριών και η εξιστόρηση γεγονότων στο ευαίσθητο πεδίο της νόσου του Χάνσεν, προκαλεί τον αναγνώστη να αναζητήσει, να ενημε­ρωθεί, αλλά και να ασχοληθεί με ένα θέμα που στο βάθος του χρόνου, ακό­μα μέχρι και σήμερα, θεωρείται απαγορευμένο. Ο συγγραφέας μέσα από τη νοσηλευτική του πορεία, σκύβει ευλαβικά και ταπεινά, ως πράττει και στο λειτούργημα του, και αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές για την ασθένεια και τον αντίκτυπο της στο κοινωνικό σύνολο. Στην περίπτωση της νόσου του Χάνσεν η έννοια της νοσηλείας και της μετέπειτα θεραπείας ξεφεύγει από το αυστηρό πλαίσιο της παραμονής του νοσηλευόμενου - θεραπευόμενου σε νοσοκομειακό ίδρυμα, εφ' όσον αυτό μετατρέπεται αυτόματα σε μόνιμο τό­πο διαμονής και διαβίωσης. Στο σημείο αυτό, λοιπόν, ξεκινά ένα μαγικό τα­ξίδι μαρτυριών, αφηγήσεων, αλλά και αναμνήσεων από συνανθρώπους μας που η ζωή τους τούς επιφύλαξε να πορευτούν με τη νόσο του Χάνσεν.
Ο συγγραφέας παραθέτει υλικό από το προσωπικό αρχείο ανθρώπων που έδωσαν τη ζωή τους, αλλά και τον μεγάλο τους αγώνα, για να πετύχουν το καλύτερο για όλους εκείνους που νόσησαν. Οι συνεχόμενες αναφορές του συγγραφέα στα ανέκδοτα κείμενα των ανθρώπων αυτών, που του έδωσαν και το κίνητρο να προχωρήσει στη δημιουργία του εν λόγω έργου, μας δίνει μια άλλη πτυχή για τη νοσοκομειακή και προνοιακή περίθαλψη και φρο­ντίδα της νόσου του Χάνσεν μέσα στο χρόνο.
Με αίσθημα ευθύνης και κριτική σκέψη στο συγγραφικό έργο του Νίκου Παπακωνσταντόπουλου, οι νεότεροι εκπρόσωποι των προνοιακών μονάδων αντλούμε μηνύματα, παίρνουμε διδάγματα για το πώς θα οδηγήσουμε την πρόνοια στην ανατολή της ελπίδας του 21ου αιώνα για την ελληνική πραγμα­τικότητα, μακριά από λάθη, παραλείψεις και παρερμηνείες του παρελθόντος.

Προλεγόμενα
(από το συγγραφέα)


Για το Α' Μέρος

Η γενιά των σημερινών πενηντάρηδων - πενηνταπεντάρηδων εργαζομέ­νων, που διοριστήκαμε στα τέλη ΙΟετίας του 70 - αρχές ΙΟετίας του 80 στο τότε Δημόσιο Νοσοκομείο Λοιμωδών Νόσων Αθηνών, προλάβαμε το «Κέ­ντρο Χανσενικών» (Κ.Χ.) στην εκπνοή του. (Το Κ.Χ. ήταν το τμήμα του Νο­σοκομείου, που νοσηλεύονταν οι ασθενείς με νόσο Χάνσεν). Προλάβαμε ό­μως στη ζωή και πολλούς ανθρώπους - πρώην ασθενείς, που ζούσαν ακόμη εκεί, για κοινωνικούς και μόνο λόγους. Μας διηγούνταν ολοένα ιστορίες α­πό τη ζωή τους και τις περιπέτειες τους, όσο και όσοι τους ρωτούσαμε.
Αφήνοντας, λοιπόν, καθημερινά ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής μου, και για χρόνια τώρα, στη νοσηλεία - περίθαλψη - φροντίδα των χρονίως πα­σχόντων, αναζητούσα ευκαιρίες ν' ακούω τέτοιες διηγήσεις. Κάποιοι έδει­χναν πως ήθελαν να εμπιστευτούν κάπου την προσωπική τους περιπέτεια και φαίνονταν να «ξαλαφρώνουν» κάθε φορά που άφηναν να φύγει από μέσα τους κάτι που τους βάραινε. Κάποιοι άλλοι ήθελαν να κρατήσουν ε-πτασφράγιστο μυστικό και να πάρουν μαζί τους στον άλλο κόσμο το κάθε τι που είχε σχέση με την περιπέτεια τους.
Παρά όμως τον ανηφορικό και αγκαθοφυτεμένο γολγοθά τους, τον ασή­κωτο σταυρό τους και τις πολλές αρνητικές,συγκυρίες εκείνης της εποχής, η δύναμη της ψυχής τους δεν λύγισε. Και όχι μόνο αυτό, αλλά είναι πολύ πα­ραπάνω από άξια θαυμασμού και η μεγάλη πνευματική άνθιση στο χώρο, που ήταν δικό τους επίτευγμα. Σ' αυτό συνέβαλαν και οι επισκέψεις μιας μικρής, στην αρχή, ομάδας επισκεπτών με τέτοια ανιδιοτελή αγάπη, που δεν συναντά εύκολα κανείς. Όλοι οι άνθρωποι της ομάδας αυτής, στάθηκαν στο πλευρό τους σαν «αι γυναίκες αι συνακολουθήσασαι από Γαλιλαίας» και «ειστήκεισαν παρά τω σταυρώ» τους.
Η πνευματική αυτή καλλιέργεια, τα ενδιαφέροντα που δημιούργησαν, η ελ­πίδα πως το φάρμακο θα βρεθεί, μα προ πάντων η αγάπη των ολοένα και πε­ρισσότερων ανθρώπων που τους επισκέπτονταν, συνέβαλαν καταλυτικά: Τους βοήθησαν να ξεπεράσουν σε μεγάλο βαθμό πολλά από τα ψυχικά τραύματα που τους είχαν επιφέρει τα «ραπίσματα» της ζωής τους και το «όξος μετά χο­λής μεμιγμένον» που τους «επότισεν» η μεγάλη μερίδα της κοινωνίας. Συνέ-βαλε ακόμα αυτή η πνευματική καλλιέργεια να βελτιώσουν τη ζωή τους και να οργανώσουν καλύτερα τους αγώνες τους κατά της προκατάληψης που τους βάραινε άδικα. Σηματοδοτήθηκε έτσι η αλλαγή της εποχής, η ελπίδα ανέτειλε και με τη βοήθεια της επιστήμης η σελίδα γύρισε. Δεν είναι τυχαία, άλλως τε, και η κουβέντα που έχει ειπωθεί από πολλούς φίλους και επισκέπτες τους:

«Ήλθαμε εδώ, πιστεύοντας πως μπορούμε να τους δώσουμε λίγη δύναμη και λίγο κουράγιο στους ανθρώπους αυτούς. Και το αποτέλεσμα ήταν να πάρουμε εμείς απ' αυτούς πολλά περισσότερα, απ' όσα πιστεύαμε ότι μπο­ρούμε να δώσουμε!».
Ένας από εκείνους που μου έδωσε πάρα πολλές πληροφορίες, πέθανε πριν λίγα χρόνια. Ήταν ο πρώτος άρρωστος του τότε «Αντιλεπρικού Σταθμού», ο μακαρίτης ο Ιωσ. (Σίφης) Παυλ., που πέρα από την προσφορά του στο χώρο, έζησε να μας αφηγηθεί και πολλές εμπειρίες του. Θυμάμαι, αφιέρωνα πολύ α­πό τον ελεύθερο χρόνο μου να τον συναντήσω και για ώρες ατέλειωτες μου μίλαγε για τα χαμένα του όνειρα, για την πολυτάραχη ζωή του από νοσοκο­μείο σε νοσοκομείο, για την εξορία του στη Σπιναλόγκα, για τις περιπέτειες του ίδιου και των δικών του όταν αρρώστησε, για τις δυσκολίες που αντιμε­τώπισε στη συνδικαλιστική του δράση και για πάρα πολλά ακόμη. Ήθελε να γίνει γιατρός, «αλλά η,μοίρα αλλιώς όρισε», επαναλάμβανε συχνά.
Ένας ακόμα πολύ μεγάλος μπροστάρης του χώρου, (για πολλούς ο μεγα­λύτερος) ήταν ο Νίκος Χρυσοτέλης, που αρρώστησε μόλις είχε πάρει στα χέ­ρια του το πτυχίο του χημικού από το πανεπιστήμιο της Αθήνας, στα μέσα της δεκαετίας του 30 ή και λίγο αργότερα. Το όνομα του αυτό ήταν ψευδώ­νυμο, γιατί δεν ήθελε το κοινωνικό και συγγενικό περιβάλλον του να μά­θουν το μυστικό του. Η έννοια του όρου «αξιοθαύμαστος», χάνει την αξία της μπροστά στο μεγαλείο αυτού του ανθρώπου! Τον γνώρισα στην αρχή της επαγγελματικής μου πορείας και για μικρό χρονικό διάστημα, αφού λί­γο μετά το νήμα της ζωής του κόπηκε. Τα όσα όμως πρόλαβε και μου διηγή­θηκε ήσαν τόσα πολλά, που δεν θα χώραγαν σε μια μεγάλη βιβλιοθήκη, αν γίνονταν βιβλία! Μου μίλαγε πολλές φορές για το τι αντιμετώπισε στο διά­βα της ζωής του σαν άνθρωπος, σαν άρρωστος και σαν συνδικαλιστής. Μου είχε διηγηθεί ακόμα και οδυνηρές περιπέτειες άλλων, όπως τις άκουσε ο ί­διος από το στόμα τους. Είχε περάσει τα 75 και η υγεία του είχε επιβαρυνθεί πολύ από τη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και τη χρόνια αναπνευστική πνευ­μονοπάθεια που έπασχε. Όσο κι αν ένοιωθα πως του γινόμουν ενοχλητικός, με ενθάρρυνε ο ίδιος για το αντίθετο, με εντυπωσίαζε και με αφόπλιζε με τον τρόπο του, το πεντακάθαρο και «θηλυκό» μυαλό του και την έκδηλη α­νάγκη του να διηγείται τη δράση της «Χριστιανικής Γωνιάς Χανσενικών».
Σκέφτηκα από τότε να βρεθεί τρόπος να γραφούν για να διασωθούν οι α­φηγήσεις του - οι αφηγήσεις όλων τους, αφού οι σημειώσεις που είχα ήδη συγκεντρώσει ήσαν πολλές. Ένοιωθα όμως ότι αυτό το «κάτι» που χρειαζό­ταν να οπλίσει το χέρι μου να το τολμήσω, μου έλειπε. Δεν ξέρω το γιατί... Ίσως επειδή, ό,τι είναι πολύ βαρύ και ευαίσθητο, δε μπορείς εύκολα να το σηκώσεις. Πόσο μάλλον να το μεταφέρεις, όπως πρέπει!
Κι ενώ ελάχιστοι μόνο άνθρωποι που σήκωσαν τέτοιο βαρύ σταυρό κι ανέ­βηκαν τόσο ανηφορικό γολγοθά βρίσκονται ακόμα στη ζωή, ένοιωθα ότι η ε­πιθυμία μου γι αυτήν την «καταγραφή» είχε αρχίσει να χαλαρώνει, να ξε-
χνιέται... Το ίδιο όμως ανεξίτηλες με της σημειώσεις μου, είχαν μείνει μέσα μου και οι αφηγήσεις τους. Τότε, τελείως αναπάντεχα, επικοινώνησε μαζί μου ο ελάχιστα μέχρι εκείνη τη στιγμή γνωστός μου, ο κ. Γιάννης Σπυρόπουλος. Μου εξέφρασε την επιθυμία να παραδώσει το αρχείο του στο Δερματολογικό Ιατρείο του Θεραπευτηρίου Χρονιών Παθήσεων Δυτικής Αθήνας, όπου υπη­ρετώ ως Νοσηλευτής. Μου εξήγησε ότι το αρχείο του αυτό, έχει άμεση σχέση, τόσο με την διαδρομή του «Κέντρου Χανσενικών», όσο και του Ιατρείου.
Ο κ. Σπυρόπουλος, είχε διατελέσει στο παρελθόν υπάλληλος (γραμματέας) του τότε ιδρύματος «Θεία Χάρις», του οποίου τη δράση θα δούμε παρακάτω. Είχε έτσι τη δυνατότητα να περνάνε «πολλά πράγματα» από τα χέρια του. Εί­χε όμως και το μεράκι να δημιουργήσει ένα ανεκτίμητο αρχείο, που και μετά την κατάργηση της οργάνωσης, ποτέ δε σταμάτησε να το πλουτίζει, κινούμε­νος από την αγάπη του για τον πονεμένο χώρο και τους ανθρώπους του.
Το αρχείο αυτό, επιμελώς βιβλιοδετημένο, αξιολογότατο, εξαιρετικά πο­λύτιμο και μεθοδικά ταξινομημένο, δίνει από μόνο του στον ερευνητή του «όρεξη» για δουλειά! Είναι ένας πραγματικός θησαυρός!
Μαζί με το θησαυρό αυτό του κ. Σπυρόπουλου και η χειρόγραφη - ανέκ­δοτη βιογραφία του Επαμεινώντα Ρεμουντάκη, με τίτλο: «Αϊτός χωρίς φτε­ρά», που έπαιξε και αυτή πολύ καταλυτικό ρόλο στη συγγραφική μου προ­σπάθεια, τόσο για τα στοιχεία που περιέχει, όσο και για την γλαφυρότητα του αείμνηστου συγγραφέα της. Κατά κάποιες πληροφορίες, το βιβλίο αυτό πρόκειται σύντομα να εκδοθεί.
Συνδεδεμένος επαγγελματικά και φιλικά με το χώρο και τους ανθρώπους, το πρώτο - βιαστικό ξεφύλλισμα του αρχείου, με ταρακούνησε και ένοιωσα πως η δωρεά του κ. Σπυρόπουλου μου έδινε αυτό το «κάτι» που μου έλειπε για το ξεκίνημα μου. Σημειώνω δε πως την ίδια χρονική περίοδο υπήρξε ταυτόχρονα άλλη μια συγκυρία, που έδρασε και αυτή σαν αφορμή για τη συγγραφική μου προσπάθεια: Η σκέψη και η παρότρυνση του Διοικητικού Διευθυντή του Θεραπευτηρίου κ. Γεωργίου Δεληγιάννη, για τη συγγραφή σχετικού με το θέμα βιβλίου, που με τίμησε με το να την απευθύνει σ' εμένα.
Η μεγάλη προσφορά όμως του κ. Σπυρόπουλου, δε σταμάτησε στην «εφ' άπαξ» δωρεά του. Κάθε φορά, με το που θα «ανακαλύψει» κάποιο «χαρτί» σχετικό με το θέμα, έρχεται, «τρέχοντας» θα έλεγε κανείς, και πλουτίζει το αρχείο του Δερματολογικού Ιατρείου που ο ίδιος δώρισε. Λίγο πριν «φύγει» το παρόν βιβλίο για το τυπογραφείο, παρέδωσε ένα ακόμα ανεκτίμητο θη­σαυρό: Το ανέκδοτο βιβλίο του Μανώλη Φουντουλάκη: «Μνήμες από τον Αντιλεπρικό Σταθμό Αθηνών».
Προσπαθώντας με σεβασμό να ανταποκριθώ στις απαιτήσεις και στη βα­ρύτητα ενός τέτοιου θησαυρού, όπως και στις αφηγήσεις μερικών από εκεί­νους που βίωσαν πολύ ακραίες καταστάσεις, καταθέτω «στιγμιότυπα» της πορείας του Ιδρύματος και των ανθρώπων που περιέθαλψε, προσθέτοντας και τις όποιες (ελάχιστες) προσωπικές μου εμπειρίες, σαν επαγγελματίας στο χώρο. Θέλω δε να πιστεύω πως η προσπάθεια αυτή θα μπορέσει να δώ­σει στον αναγνώστη μια μικρή, έστω, εικόνα της πορείας αυτής, στο χώρο και στο χρόνο.
Από τη θέση του Νοσηλευτή του Δερματολογικού Ιατρείου, θέλω να εκ­φράσω τις θερμές ευχαριστίες μου στον κ. Σπυρόπουλο για την ευγενική αυ­τή χειρονομία του και την ανεκτίμητη προσφορά του. Θέλω παράλληλα να τον διαβεβαιώσω ότι το αρχείο του θα είναι πάντα ασφαλές στη θέση που του ταιριάζει.
Ευχαριστώ ακόμα καθέναν, που με οποιονδήποτε τρόπο με διευκόλυνε και συνέβαλε σ' αυτή την καταγραφή και, κυρίως, όσους πρώην ασθενείς πλούτισαν την προσπάθεια μου με τις αφηγήσεις τους. Για λόγους διαφύλα­ξης του ιατρικού απορρήτου, δεν αναγράφονται πλήρη τα ονόματα τους, πλην ελάχιστων που οι ίδιοι τα είχαν δημοσιοποιήσει, αν και δεν βρίσκο­νται πλέον στη ζωή.
Θερμά ευχαριστώ και το Δ.Σ. του Θεραπευτηρίου Χρονιών Παθήσεων Δυ­τικής Αθήνας, που με ομόφωνη απόφαση του κάλυψε εξ ολοκλήρου τη δα­πάνη της παρούσας έκδοσης. Ιδιαιτέρως δε ευχαριστώ τον Διοικητή του Θε­ραπευτηρίου κ. Παπούλια Ευάγγελο, που με ιδιαίτερη ευαισθησία προλογί­ζει το βιβλίο.
Πολύ θερμές ευχαριστίες εκφράζω και στον Διευθυντή του Δερματολογι­κού Τμήματος του Γενικού Νοσοκομείου Δυτικής Αττικής, Δερματολόγο -Αφροδισιολόγο κ. Κυριάκη Κυριάκο, καθώς και στις Δερματολόγους -Αφροδισιολόγους κ. Τσελέ Ευφροσύνη (Επιμελήτρια Α') και κ. Εξαδακτύ­λου Δέσποινα (Επιμελήτρια Β'), τόσο για την πάντα άψογη συνεργασία στο Δερματολογικό Ιατρείο του Θεραπευτηρίου, όσο και για τις πληροφορίες που μου παρείχαν.

Για το Β΄ Μέρος

Στο Β' μέρος του βιβλίου περιλαμβάνονται φωτογραφίες, που προέρχο­νται από εφημερίδες, κυρίως, και οι περισσότερες είναι από το αρχείο του κ. Σπυρόπουλου. Επειδή είναι φωτοτυπίες, (από σελίδες εφημερίδων και πε­ριοδικών), η ευκρίνεια τους είναι περιορισμένη.
Ο αναγνώστης παραπέμπεται στις φωτογραφίες αυτές μέσα από τις σελί­δες του βιβλίου, με τις ενδείξεις:«φωτ. 1», «φωτ. 2», «φωτ. 3», κ.ο.κ.
Πρέπει, τέλος, να υπογραμμισθεί πως τη ζοφερή εικόνα για τους Χανσενικούς στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, άρχισαν να την αλλάζουν τα νέα επι­στημονικά δεδομένα, μετά το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα. Ειδικά όμως μετά τη δεκαετία του 1970 η πρόοδος υπήρξε ακόμα πιο ραγδαία, κάτι που έχει σαν αποτέλεσμα να πείθονται και οι περισσότερο δύσπιστοι. Έτσι, η προκατά­ληψη απέναντι στη νόσο του Χάνσεν θεωρείται ότι έχει καταπολεμηθεί σε με­γάλο βαθμό και η στάση της κοινωνίας δεν είναι αυτή που ήταν κάποτε.